MAJALAH BASA SUNDA BALEBAT - ONLINE

Napaktilas : Lawanggintung - Layungsari

2012-02-09T08:19:00.000+07:00

Kariaan Cap Go Méh Siap Digelar di Bogor

2012-02-05T22:32:00.002+07:00

Acara kariaan Cap Go Méh di Kota Bogor baris lumangsung poé Senén (6/2/2012) dipuseurkeun di Kelenténg Hok Ték Bio atawa Vihara Danagun Jalan Surya Kencana Nomor 1, Kelurahan Babakan Pasar, Kecamatan Bogor Tengah, Kota Bogor.

Rencanana acara ieu baris dihadiran ku Gupernur Jawa Barat Ahmad Héryawan katut Walikota Bogor Diani Budiarto.

      Kariaan Cap Go Méh nu baris digelar téh mangrupa kombinasi acara ritual warga Tionghoa sarta hélaran rupaning atraksi seni budaya.
      Acara hélaran dimimitian jam 16.30 soré sanggeus upacara panarimaan tamu penting ti luar kota. Salian ti ngagotong joli-joli nu eusina arca para déwa, hélaran ieu bakal diramékeun ku rupaning atraksi seni. Sagédéngeun ti atraksi barong jeung liong nu geus biasa tandang, sarta seni calung jeung angklung, ogé bakal midang kasenian ti tanah Papua.
      Lian ti éta, baris tampil ogé atraksi kasenian kilin. Atraksi seni kilin kawilang langka kapanggih di Indonesia, komo di wilayah Bogor mah. Di hélaran Cap Go Méh ieu, seni kilin rék ditampilkeun ku Perkumpulan Gerak Badan (PGB) Bangau Putih Bogor.

Humas Féstival Cap Go Méh Bogor Jimmy nyebutkeun, yén kilin téh dipercaya salaku sato tutumpakan para déwa anu diciptakeun ti 13 unsur sasatoan, kayaning tanduk peucang, buntut kuya, kulit naga, jst.

Sapanjang Jalan Surya Kancana baris jadi rute hélaran, ti mimiti Kelenténg Hok Ték Bio tepi ka Vihara Buddhasena. Diperkirakeun acara baris réngsé jam 24.00 tengah peuting. (HMA)

Kembang Jalu Mekar di KRB

2012-01-31T11:12:00.003+07:00

Kembang jalu (Amorphophallus titanium Becc.,) atawa leuwih dikenal salaku kembang bangké kiwari keur meujeuhna mekar di Kebon Raya Bogor (KRB). Mekarna kembang anu jadi koléksi unggulan, sakaligus maskot KRB ieu masih bisa ditempo nepi ka sababaraha poé ka hareup.

Kajadian mekarna kembang jalu ieu kawilang langka, sualna tangkal nu sarua baris kembangan deui dina mangsa opat taun ka hareup.

Kembang bangké jenis kembang jalu ieu mangrupa tutuwuhan éndemik Pulo Sumatera. Munggaran diidéntifikasi ku Odoardo Beccari, saurang ahli Botani asal Italia dina taun 1878.

Jenis kembang ieu ngan salasahiji ti 25 marga Amorphophallus, anu 18 marga di antarana nyaéta tutuwuhan éndemik Indonésia.

Samentara kembang nu keur mekar ayeuna, mangrupa koléksi KRB nu dibawa ti Lahat Sumatera Selatan taun 2009. Mekarna kembang ieu nu munggaran salila jinisna dipelak di Kebon Raya Bogor.

Ku sabab mekarna téh teu lila, ukur sababaraha poé, dipastikeun loba jalma nu teu kabagian nempo kajadian ieu. Dumasar hal ieu pihak KRB baris narékahan sangkan kembang jalu ieu bisa diawétkeun.

Alatan ukuran kembangna anu kaitung badag, prosés ngawétkeun kembang jalu ieu jadi bangga pisan. Ku kituna, KRB ogé keur ngalalanyahan sangkan bisa gawé bareng jeung organisasi hortikultura internasional ti Koréa Kidul nu geus miboga pangalaman dina hal ieu.
Lamun usaha ngawétkeun kembang jalu ieu tinekanan, awétanana bisa dipajang di museum atawa dipamérkeun di tempat séjén keur kaperluan kampanyeu ka masarakat umum sangkan leuwih mikawanoh deui tutuwuhan éndemik Indonésia. (HMA)

Gotongroyong di Situs Cibalay

2012-01-30T21:23:00.000+07:00

Teu kurang ti 200 urang milu aub dina acara gotongroyong di sabudeureun situs Cibalay nu aya di Kampung Cibalay, Désa Tapos I, Kecamatan Ténjolaya, Kabupatén Bogor poé Saptu (28/1) jeung Ahad (29/1) kamari. Lolobana nu milu gotongroyong téh warga anu dumuk di Désa Tapos I.

Dina kagiatan ieu, warga nu dibantu ku para juru pelihara (jupel) situs Cibalay, anggota pulisi, tangtara, katut hansip ngalébaran jalan asup ka kawasan situs katut saluran drainasena sapanjang sakilométer.

Ogé ngababadan jukut jeung eurih nu geus jarangkung ngahalangan jalan.

Teu anéh mun dina acara beberesih ieu, katéwak ku warga sababaraha oray. Oray pangbadagna nu beunang katéwak panjangna dua meter jeung awakna sagedé bitis jalma sawawa. Oray-oray ieu teu dipaéhan, tatapi dileupaskeun deui ka alam liar.

Situs Cibalay mangrupa salasahiji situs ti zaman megalitikum nu aya di Kabupatén Bogor. Ayana di suku gunung Salak, tapina geus kaasup kawasan Taman Nasional Gunung Halimun-Salak (TNGHS). Situs ieu legana kurang leuwih sahéktar, jeung diperkirakeun titinggal ti mangsa 4.000 taun ka tukang.

Ahad pabeubeurang, saréngséna acara gotongroyong, diayakeun sawala ngeunaan situs mégalitik Cibalay ieu. Sawala dieusi pedaran atawa kamandang ti sesepuh urang Cibalay, ogé ti sababaraha urang budayawan Bogor sarta pajabat nu pakait kana budaya jeung titinggal karuhun.

Wakil Bupati Bogor Karyawan Fathurahman salaku kokojo di acara ieu dina pangjajapna ngajéntrékeun, kagiatan gotongroyong téh warisan karuhun urang, kitu ogé situs Cibalay ieu, duanana geus sapantesna ku urang kudu dijaga jeung dipiara. “Ngan omat, ulah pépénta ka batu!” tandesna. (HMA/HD)

Warugan Lemah: Pola Lembur Urang Sunda Buhun

2011-06-12T20:54:00.001+07:00

Aditia Gunawan

    Naskah Warugan lemah kandelna ngan tilu lempir, ditulisna dina daun lontar, kiwari diteundeun di Perpustakaan Nasional RI, Jakarta kalawan nomer koléksi L 622 Peti 88. Eusining naskah téh ngadadarkeun rupa-rupa dedegan (topografi) lemah. Di jerona écés yén dina mangsa ieu téks dijieun geus aya pola pilemburan urang Sunda anu kawilang ‘mapan’.
    Naskah WL téh ditulis ngagunakeun aksara jeung basa Sunda kuna, winangun prosa. Iraha-irahana naskah ditulis (atawa disalin?) mah teu kanyahoan sacara pasti, ngan saupama ningali eusina anu némbongkeun kapercayaan masyarakat Sunda nu can kapangaruhan ku Islam, ieu téks téh jigana ditulis dina mangsa karajaan Pajajaran tacan runtag (saméméh 1578 M).

    Eusina mah paririmbon atawa pituduh dina raraga ngababakan nyieun dayeuh, lembur, jeung umbul (na pidayeuheun, na pirembuleun, na piumbuleun). Dina téks WL kacatet aya dalapan belas pola pilemburan nu didadasaran ku kapercayaan Sunda buhun, nyaéta:

Talaga Hangsa: lemah bahé ka kén-ca. Kaasup lemah nu alus, ku sabab matak dipikahéman ku jalma lian.
Banyu Metu: lemah bahé ka tukang. Kaasup lemah nu kurang hadé, sabab ngabalukarkeun naon nu dipikanyaah hamo ngajadi.
Purba Tapa: lemah bahé ka hareup, kurang hadé perbawana, matak leu-ngiteun simpati batur.
Ambek Pataka: lemah bahé ka katuhu, kurang hadé mawatna, matak dinyenyeri ku batur.
Lemah nu ngalingga manik: lemah nu wangunna kawas puncak manik, alus perbawana, ngajadikeun nu caricing di dinya diperhatikeun ku déwata.
Singha Purusa: lemah nu motong pasir. Alus mawatna, matak meunang dina juritan.
Sri Madayung: lemah aya di antara dua susukan, nyaéta susukan leutik di beulah kénca jeung susukan badag di beulah katuhu. Kaasup lemah nu kurang hadé, temahna matak dimadu ku wanoja.
Sumara Dadaya: lemah anu datar. Kaasup lemah nu kawilang hadé, temahna matak kadatangan Rama (kokolot lembur).
Luak Maturun: lemah anu léngkob ngajungkiring. Kaasup lemah nu kurang hadé, ku sabab ngajadikeun nu caricing di éta wewengkon teu weléh katalangsara.
wewengkon nu sumalipat. Kaasup wewengkon anu kurang hadé ku sabab nu caricing di dinya jadi jauh tina kabeungharan tur sarwa kakurangan.
Tunggang Laya: wewengkon nu nyanghareup ka laut. Kaasup wewengkon nu kurang hadé, kusabab ngajadikeun nu caricing di éta wewengkon paéh kabéntar gelap.
Mrega Hideng: wewengkon urut kuburan. Kaasup wewengkon anu kurang hadé, kusabab ngabalukarkeun wewengkonna leungiteun komarana.
Jagal Bahu: lemah anu bunga-ngang. Kaasup lemah anu kurang hadé, mawatna matak éta wewengkon bakal leungiteun komara.
Talaga Kahudanan: wewengkon nu meulah cai. Kaasup wewengkon anu kurang haé, kusabab nu caricing di dinya bakal nemahan pati ku pakarang deungeun dina perang jurit.
Wewengkon anu nukangan pasir atawa gunung. Kaasup wewengkon anu kurang hadé, perbawana matak ngaruksak hubungan kulawarga.
Si Bareubeu. Wewengkon katunjang ku cai (walungan). Kaasup wewengkon nu kurang hadé, temahna matak dihukum ku déwata.
Lembur kakurung ku imah. Kaasup wewengkon anu kurang hadé, mawatna nu darumuk di dinya jadi budak beulian.
Urut tempat nu pikarujiteun kakurung ku imah. Kaasup wewengkon anu kurang hadé, temahna bakal ngadatangkeun kasusah.

Sawatara catetan
Perspektif
    Nu perlu dicatet dina téks WL téh antarana perspéktif anu digunakeun dina téks lain dumasar kana arah mata angin kalér-kidul-wétan-kulon sakumaha dipikawanoh ku urang, tapi ngagunakeun perspektif kénca-katuhu-hareup-tukang anu keur urang kiwari mah sipatna kacida rélatifna. Pananyana, naha bisa istilah perspektif dina téks dikonvérsi ka arah nu ku urang kiwari dipaké? Hadéna aya kénéh urang Kanékés, nu masih gugon kana talari paranti karuhun. Tina kapercayaan nu diagem ku urang Baduy, urang bisa ngararampa, pamustunganana nyindekkeun per-spéktif anu rélatif kana perspektif anu absolut.
    Pikeun urang Baduy, hareup téh sarua jeung wétan, atawa wiwitan, tempat mimiti meletékna panon poé. Nu matak, huma sérang, huma tempat dilaksanakeunana upacara siklus tatanén di Baduy, kudu aya di wewengkon pangwétanna. Huma nu lian teu meunang aya nu perenahna di wétaneun huma sérang, pamali, disebutna gé ngahalangan panon poé.
    Wétan téh basa Sansekertana purwa. Kecap purwa dina basa Sansekerta sajaba tu ngandung makna ‘wétan’, ogé ngandung makna ‘hareup, awal, asal-muasal’ deuih. Aya babasan dina basa Sunda lali ka purwadaksina nu hartina poho kana wiwitan, kana asal muasalna.
    Lamun hareup sarua jeung wétan, atuh katuhuna tangtu kidul. Enya, katuhu téh kidul. Sajaba ti ngandung harti kidul, kecap daksina ngandung harti ‘katuhu’ deuih (Zoetmulder, 2006: 188). Nu resep lalajo pilem India, biasana dina adegan kawin sok aya adegan upacara pradak-sina. Prak-prakkan upacara pradaksina dina agama Hindu nyaéta muter ka béh katuhu nurutkeun arah jarum jam. Nu dikurilinganna téh seuneu nu dianggap suci nu disebut ‘daksināgni’. Éta seuneu nu dikurilingan téh salawasna aya di béh katuhu.
    Ku kituna, perspektif dina téks WL bisa ditafsirkeun saperti di handap ieu:
- talaga hangsa nyaéta lemah anu bahé ka kalér;
- banyu metu nyaéta lemah anu bahé ka kulon;
- purba tapa nyaéta lemah anu bahé ka wétan; jeung
- ambek pataka nyaéta lemah anu bahé ka kidul.

Lemah nu merenah
    Tina nu didadarkeun di luhur, kacatet aya opat rupa dedegan lemah anu kawilang alus. Kahiji, talaga hangsa (lemah nu bahé ka kalér). Dumasar hasil rekonstruksi suwargina Saléh Danasasmita dina artikelna ‘Mencari Gerbang Pakuan’ (2006), pola talaga hangsa kamungkinan gedé dijadikeun pola wewengkon di puseur kota Pakuan. Kitu deui saupama urang niténan lembur-lembur di Baduy, réa anu topografi taneuhna bahé ka kalér deuih. Pon kitu deui di wewengkon sabudeureun Baduy, saperti Citorék jeung Cibedug, samalah di kampung adat Mahmud nu aya di Bandung taneuhna bahé ngalér. Éta hal leuwih nguatan kayakinan, yén téks WL kungsi diagem tur dipercaya ku urang Sunda bihari dina ngababakan nyieun pilemburan.
    Lemah nu dianggap alus deui téh nyaéta lemah nu motong pasir, disebutna singha purusa. Sacara étimologi, singha purusa asalna tina basa Sansekerta nu hartina ‘lalaki singa, pahlawan’. Numutkeun kapercayaan sakumaha nu nyangkaruk dina téks WL, ieu lemah téh dipercaya matak meunang dina perang jurit (awét juritan). Jigana, ieu lemah téh digunakeun jadi wilayah pertahanan Pakuan Pajajaran, pikeun nahan serangan musuh, tur sisi-sisina dijieun susukan pertahanan (nyusuk na pa-kuan).
    Sajaba ti éta, lemah nu dianggap alus téh nyaéta lemah anu datar (sumara dadaya). Sumara dadaya sacara harfiah hartina ‘ngadatangkeun simpati’. Cenah mah lemah nu datar téh bisa ngadatangkeun Rama (kokolot lembur). Hartina, ieu kontur lemah téh digunakeun pikeun masarakat umum, lain pikeun golongan élit. Lemah datar leuwih ngamungkinkeun pikeun dijieun lembur anu konséntrasi masana leuwih réa.
    Hiji deui anu dianggap lemah anu alus téh nyaéta lemah anu ngalingga manik, nu wangunna kawas puncak manik. Bujangga Manik dina catetanana nétélakeun yén inyana hayang manggihan lemah anu ngalingga manik pigeusaneun inyana nunda raga: “nemu lemah kabuyutan, na lemah ngalingga manik”. Jigana wa-ngun lemah ngalingga manik diguna-keun minangka wewengkon kabuyutan (kaagamaan) pikeun masyarakat Sunda mangsa bihari.

Tulak bala
    Sok sanajan ngan aya opat rupa nu kaasup kana lemah anu alus, henteu ujug-ujug lemah anu dianggap kurang alus téh henteu dijieun lembur. Lemah anu kurang alus bisa dijieun lembur saupama nu rék nga-babakan nyumponan sarat sarat nu geus ditangtukeun, di antarana melak rupa-rupa tatangkalan kayaning pacar, dangdeur, usar, haur geulis, jsté. Tempatna ogé ditangtukeun, nyaéta di tempat pasajén atawa di wewengkon dalem. Waktuna ditangtukeun ogé deuih, diantarana poé Anggara Manis (Salasa Manis), Buda Hireng (Rebo Legi), Tumpek Kaliwon (Saptu Kliwon), jsté.
    Dina téks WL écés jéntré ditétélakeun, yén enas-enasna mah lemah téh teu meunang diganggu, sumawonna nepi ka diruksak mah. Saupama aya lemah nu dianggap kurang hadé, cukup ku dijieun ritual jajampéan, menekung ka Nu Kawasa sangkan jauh tina balay. Kapercayaan kawas kieu téh kiwari masih dipertahankeun ku masarakat Baduy, saperti nu kaunggel dina pikukuhna: ‘Gunung teu beunang dilebur, lebak teu beunang diruksak, larangan teu meunang dirempak, buyut teu meunang dirobah, lojor teu meunang dipotong, pondok teu meunang disambung, nu lain kudu dilainkeun’.
    Pungkasing carita, tina pola-pola lembur nu nyampak dina téks WL katitén dalitna hubungan ékologis antara masarakat Sunda bihari jeung alamna. Pasualanana, urang Sunda kiwari mun muka pilemburan maké pola anu mana? Jawabanna tangtu hésé, sabab urang nempatan lembur téh boa teu maké pola.

Aditia Gunawan
Kurator naskah Sunda di Perpustakaan Nasional RI

Enduh Nuhudawi --- Ngaréhab Imah ku Duit Récéh 100 Pérak

2011-06-02T07:01:00.003+07:00

    Mémang pantes pisan lamun réa pangajén ditujukeun ka Enduh Nuhudawi, Kapala Désa Situ Udik, Kecamatan Cibungbulang, Kabupatén Bogor téh. Pangpangna mah naon nu geus dipigawé ku inyana ngajadikeun mangpaat anu pohara pikeun warga masarakat di désana.
    Enduh kapilih jadi kapala désa taun 2008. Ti harita inyana ngagelar hiji program saderhana pikeun ngawangun désana anu miboga penduduk sakitar 14.000 jiwa sarta ampir genep puluh persén nyatana kaasup kulawarga miskin atawa prasajahtera.
    Programna mangrupa kagiatan ngumpulkeun duit récéh saratus pérak ti wargana unggal poé anu katelahna program réréongan sarumpi. Carana di unggal imah disadiakeun wadah mangrupa céngcéléngan. Unggal poé warga bisa sidekah ku jalan ngeusian céngcéléngan éta ku duit récéh saratus pérak. Saban poé aya patugas ti RT satempat anu nguriling ngumpulkeun duit récéh ti warga anu saterusna di-setorkeun ka kantor désa.

    Tina kagiatan réréongan anu dirojong ku sakabéh warga ieu, unggal bulan bisa kakumpulkeun paling saeutik Rp. 4 juta. Malah kungsi ogé meunang nepi ka Rp. 9 juta dina sabulanna téh. Dana anu kakumpulkeun ieu dipaké pikeun ngarénovasi atawa ngaréhab imah penduduk anu kaayaanana geus teu layak dicicingan.
    Tepi ka ayeuna, pamaréntah Désa Situ Udik, Kecamatan Cibungbulang ngaliwatan program réréongan sarumpi geus hasil ngaréhab saeutikna 29 imah teu layak dicicingan anu sumebar di 12 RW.
    Nalika ditanya ku naon pangna miboga idé ngumpulkeun duit récéh saratus pérak ti wargana, naha henteu sarébu rupia? Lalaki pituin Bogor kalahiran 28 Maret 1962 ieu nerangkeun, yén bisa disebut saratus pérak téh minangka nominal duit pangleutikna nu aya di negeri ieu, sing saha waé kaasup jalma miskin kamungkin-an gedé pada nyarekel. Intina mah sagala lapisan masarakat bisa ilu-biung dina réréongan ngumpulkeun duit récéh saratus pérak ieu. Sabab niat sidekah ogé dipiboga ku jalma miskin.

Asup kana Tipi
    Ayana program réréongan sarumpi jeung kagiatan ngaréhab imah jalma teu mampuh ieu nganteurkeun Désa Situ Udik meunang pangajén ti Pamaréntah Provinsi Jawa Barat sa-laku désa pinunjul ka-hiji sa-Jawa Barat taun 2010. Saméméhna di tingkat kabupatén jeung wilayah gé Désa Situ Udik kapeunteun jadi pangmotékarna.
    Henteu ngan kitu waé, Pamaréntah Provinsi Jabar ogé nga-bantu kagiatan sabilulungan di Désa Situ Udik ieu ku jalan ngocorkeun dana pikeun ngaréhab 50 imaheun. Dina praktékna dana bantuan ti Provinsi ieu malah bisa ngaréhab nepi ka 72 imah, sanajan danana teu dihijikeun jeung nu kakumpul ti réréongan sarumpi.
    Naon anu geus dilakukeun ku Enduh Nuhudawi ieu mémang kabuktian bisa numuwuhkeun pangwangunan di désana ku jalan gotongroyong sarta ngaleungitkeun wates beunghar jeung miskin. Ku jalan kukumpul récéh saratus pérak, lulusan SMAN Leuwiliang angkatan 1984 ieu diondang ku Kantor Mentri Perumahan Rakyat pikeun biantara di hareupeun para pajabat. Inyana jadi panyatur salaku wawakil ti Provinsi Jawa Barat bulan Novémber taun kamari.
    Tina préstasina jeung kamotékaranana anu ogé bisa mere inspirasi ka jalma réa pikeun nulungan ka nu butuh, Enduh salaku Kapala Désa Situ Udik diondang ka acara “Kick Andy” di stasiun Métro TV, babarengan jeung sababaraha urang lurah ti daérah séjén anu miboga préstasi nu nyongcolang. Acarana disiarkeun tanggal 25 Maret 2011 kaliwat.
    Dina acara di Métro TV ieu, Enduh nerangkeun prak-prakan digelarna kagiatan réréongan sarumpi ti mimiti jorojoyna idé nepi ka bisa ngaréhab imah-imah wargana nu teu layak dicicingan. Leuwih ti kitu, Enduh ogé nétélakeun, dina enggoning ngawangun atawa ngarénovasi imah penduduk salawasna dilakukeun sacara gotongroyong ku warga di dinya sabari teu dibayar sapérak ogé.
    Ngaliwatan acara “Kick Andy” ogé, lalaki lulusan ti Universitas Pa-kuan Bogor ieu ngadadarkeun pangalaman batinna. Harita, ceuk Enduh, inyana keur ngurilingan kampung waktu keur hujan manggihan aya saurang nininini cicing di hareupeun imahna sorangan alatan di jero imahna balocor. Sabari sesenggukan Enduh nyebutkeun, pangalaman ieu pisan nu nyetrug kana haténa. Malah harita kénéh inyana jangji na jero haténa, lamun kaparengkeun jadi lurah, imah Si Nini ieu bakal pangheulana diréhab. Gerentes haté Enduh ieu kiwari geus kacumponan
    Ti 194 imah nu kudu diréhab di mangsa awal jabatanana, kiwari tinggal 93 imah deui nu can digarap téh. Ngaliwatan program réréongan sarumpi anu terus dijalankeun, Enduh miboga kayakinan, yén di tungtung mangsa jabatanana sakabéh imah nu nyésa kénéh téh bakal réngsé diréhab. “Insya Allah bisa réngsé. Kuring yakin!” tegesna téh.
    Réana publikasi ti media, boh citak boh éléktronik ngeunaan sosok Enduh Nuhudawi jeung Désa Situ Udik anu bisa mandiri dina ngawangun   désana, ngajadikeun désa di suku Gunung Salak ieu sering kadatang-an rombongan ti mana-mana anu rék studi-banding. Sakitar tilu bulan kaliwat datang rombongan ti Provinsi NTB jeung NTT. Kiwari sababaraha désa di dua provinsi éta geus mimiti ngaduplikasi program réréongan sarumpi, tangtuna disaluyukeun jeung kaayaan sarta budaya satempat.
    Salian ti éta, kamotékaran sarta kapamingpinan Enduh Nuhudawi nu salawasna ngajaga amanah meunang aprésiasi jeung koméntar anu hadé ti sawatara pihak. Saperti ti Bupati Bogor Rachmat Yasin anu miharep, katuladanan Kapala Désa Situ Udik ieu bisa diconto ku désa-désa lianna di Kabupatén Bogor sahingga bisa ngaronjatkeun karaharjaan sarta kamandirian daérahna. Kitu ogé Éko Ruska Nugraha, moderator milis Kisunda jeung Urang Sunda nyebutkeun, mudah-mudahan ketak Pa Lurah di suku Gunung Salak ieu bisa dipikanyaho ku para pajabat pamaréntah sarta anggota parlemén sangkan bisa diconto ku maranéhna. (HMA)

“Visit Bogor 2011” Rék Dibawa Kamana?

2011-06-02T06:58:00.003+07:00

ku: Djasépudin

    “Kasenian kabudayaan jasana sanés lumayan.” Kalimah ieu remen dihaleuangkeun ku juru kawih atawa sinden. Lamun ngabandungan laju ngalenyepan éta kekecapan turta didasaran ku ati nu wening, hakul yakin, hirup-huripna kabudayaan bakal mekar sarta manjang sinambungan tepi ka mangsa nu bakal datang.
    Hanjakal, eusining éta kawih téh bangun dianggap teu pira. Padahal, kaéndahan basa jeung ajén palasipahna mun dilenyepan mah bisa nodél mamarasing rasa. Ari sabab, mun mamaras rasa bisa katodél, Insya Alloh, sing sakur paniatan nu baris dipilampah leuwih daria, rapékan, taliti, jeung ati-ati.
    Tangtu baé teu kumna masarakat bisa ngamana’an sarta nga-laksanakeun dina kahirupan sapopoé ngeunaan rupaning palasipah nu diwariskeun ku para karuhun. Réa sabab nu jadi cukang lantaran. Tapi, nu pangutamana mah lebah paniatan, élmu pangaweruh, waragad, sarta kakawasaan.
    Tah, ditilik tina dadaran di luhur nu ngan sauted téh, keur kuring sakuringeun mah, tarékah réngréngan pamaréntah Kabupatén Bogor dina ngokolakeun budaya jeung pariwisata téh kawilang tacan daria jeung saayana.

    Lain sisiwo komo ngawadul tanpa bukur mah kuring nyebut kitu téh. Teu percaya? Mangga urang sebut dua baé. Kahiji, tinggaleun jaman. Kiwari téh urang hirup dina alam kasajagatan. Béja di lembur Leuwinutug, upamana, bisa ngan sakocépatan tepi ka urang Los Angeles. Nya kitu deuih, polah David Beckham di Amérika ngan sakedét nétra ditoong ku Ceu Nunung di Ciampéa.
    Tangtu baé gancangna warta ti sakuliah dunya téh alpukahna téknologi internét. Ku internét urang bisa ngémbarkeun rupaning kabeungharan jeung kapentingan kalayan gancang. Ku internét, keur mah gampang dina midangna ogé témbong ginding. Némbong nu ginding bari pikatajieun, piraku urang deungeun teu daratang ka lembur urang.
    Lebah internét, saenyana mah Pemkab Bogor, pangpangna nu ngokolakeun budaya jeung pariwisata geus rada melék. Ngan baé, arinyana ninggang dina paribasa tuturut munding jeung geledug ces.
    Waktu ieu pedaran dikotrét, Saptu 5 Maret 2011 blog nu alamatna http://disbudpar.bogorkab.go.id/ warta atawa artikel nu midang di kaca panghareupna atawa tepasna eusina téh data nu geus ladu bin basi téa.
Enya, di dinya aya warta ngeunaan kagiatan kabudayaan di Sindangbarang. Ngan baé, éta warta téh meunang nyokot sagemblengna tina Radar Bogor, tanggal 18 Desember 2008. Nu jadi teu ngarti, naha urang pamaréntahan teu aya nu bisa nulis warta kitu-kitu baé? Naha salila Januari 2009-Maret 2011 teu aya kagiatan kabudayaan di Kabupatén Bogor? Mun téa mah aya, kumaha kadar kagiatanana?
    Tangtu baé ari kagiatan kabudayaan mah pastina digelar unggal taun gé. Ngan, naha éta kagiatan téh dina prak-prakanana geus dikokolakeun sacara daria? Diémbarkeun ku média-média kelas régional jeung nasional?
    Muhun, cara féstival dondang. Boroning réa hikmahna, nu jelas para guru di lingkungan Disdik Cibinong baé réa nu ngangluh. Ari sabab, tiap SD kudu nyieun dondang katut eusina, ngabring ka lingkungan kantor Pem-kab Bogor. Tapi ku lulugu Disdik teu meunang ngagunakeun duit BOS. Ari di sakola rupaning kagiatan téh ngan ngandelkeun duit BOS jeung teu meunang mulut iuran ti murid. Antukna, para Bapa jeung Ibu Guru téh kantun jangarna.
    Harita kénéh, kuring mukaan situs atawa blog séjénna nu dikokolakeun ku urang Pemkab Bogor. Bleg baé papanggih jeung situs nu alamatna http://www.wisatakabupatenbogor.com. Cara situs http://disbudpar.bogorkab.go.id/ situs http://www.wisatakabupatenbogor.com ogé pida-nganana ogé témbong teu pikabitaeun. Éstuning asal nyieun baé kawasna mah.
    Rada béda jeung situs mémehna, situs nu kadua mah rada pireug-reugeun sugan. Témbong dina kaca panghareupna sarta jadi pamapag munggaran pikeun nu nganjang ka éta situs aya tulisan: Selamat Datang di Website Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kabupaten Bogor. Website ini berisi informasi seputar wisata alam, wisata buatan dan budaya yang ada di Kabupaten Bogor…Pada tahun 2011 Kabupaten Bogor akan mengadakan hajatan besar yaitu Visit Bogor 2011.
Pireugreugeun téh geus deukeut-deukeut kana ngabukti. Nalika kuring ngimeutan data-data di béh handapeunana sarta dina kaca séjénna horéng pelengkeung bengkas nyalahan alias kabelejog.
    Teu rék kuciwa kumaha, dina éta situs ngan majang salah sahiji tempat futsal di wewengkon Cileungsi, salah sahiji bioskop di budeureun Sentul, tempat dahar pasakan Jepang, sarta agenda dinas modél rapat atawa pelatihan taun 2010.
    Kumaha rék daratangna       urang deungeun ka lembur urang ari nu dipidangkeunana nu kitu mah. Kapan, modél lapang futsal, tempat dahar, bioskop, tempat nginum mah leuwih ginding di luar negeri. Teu aranéheun teu sing bangsa asing ka nu karitu mah. Cik atuh nu dipajang nu teu aya di batur tapi nyampak di urang, modél sajarah katut gambar atawa pélem angklung atawa penca atuh.
    Lian nu tradisional atawa nu leuwih nyunda, tangtu baé eusining situs nu hadé tur dipikaresep ku batur mah nu data-datana terus anyar jeung nambahan. Lain ieu mah éta-éta kénéh bari éta ogé meunang néplak ti batur.
    Kadua, teu engeuh kana Peraturan Daérah. Pemda Jabar téh kapan boga Perda No. 5/2003 tentang Pemeliharaan Bahasa, Sastra dan Aksara Daerah, Perda No.6 Tahun 2003 tentang Pemeliharaan Kesenian, Peraturan Daerah No. 7 Tahun 2003 tentang Pengelolaan Keperbukalaan, Kesejarahan, Nilai Tradisional dan Museum.
    Tah, mun engeuh kana éta Perda mah atuh di budereun kantor Pemkab baé pidangan kasenianana ogé lain band-band ti Jakarta atawa Bandung doang. Matak naon saban malem Minggu pidangkeun ogé jaipong, lénong, sarta kasenian urang Bogor séjénna, atawa paméran barang titinggal karuhun kalayan mayeng.
    Patali jeung Perda No. 5/2003, Pemkab Bogor mah kamari baé, tanggal 21 Pebuari, teu ieuh ngayakeun miéling poé basa indung sadunya. Malah, teu sakali-kali acan. Padahal ti taun 1999 UNESCO baé geus nyindekkeun basa indung atawa basa séké sélér téh penting pisan.
    Kétang, boroning masalah budaya jeung pariwisata, ngurus ramijudna patalimarga di Simpang Tilu Cibinong, upamana, teu manggapulia alias éléh ku tukang dagang CD bajak-an. Antukna, Cibinong téh beuki macét, panas, bécék, jeung bau.
Ari kitu mah keur nanahaon ngajeblag tulisan Visit Bogor 2011?

Djasépudin
Panitén kabudayaan; alumnus Program Studi Sastra Sunda Unpad Bandung

Nempo deui Gerakan Kasundaan

2010-11-02T07:50:00.002+07:00

ku: Tantan Hérmansah

Salaku urang Sunda anu cicing di daérah wates antara Jawa Barat jeung Jakarta, miara kasundaan di lingkungan sorangan éstu lain pagawéan énténg-énténg. Anu pang katempona mah dina masalah basa. Miara basa di tempat di mana kalolobana jalma teu maké éta basa, éstu susah. Padahal sacara formal, di sakola-sakola anu aya di tatar Sunda, umumna basa Sunda tetep mangrupa salasahiji mata ajar anu diayakeun di sakola.

Mun ditalungtik ku naon gerakan-gerakan lokal saperti kasundaan, éstu kurang ajén, boh di tataran nasional atawa di lokal sorangan. Kasundaan atawa ampir kabéh gerakan anu sipatna lokal mémang nyanghareupan hahalang anu sarupa. Jadi lain di urang wungkul, tapi di dunya anu mana baé.

Kanibalisasi budaya éstu lain barang anéh. Kanibalisasi budaya téh nujul kana ngaheureutanana hiji budaya ku sabab kadeseh ku budaya séjén anu leuwih punjul. Jeung memang, salaku jalma modéren, urang teu kudu sieun mun prosés kanibalisasi ogé jadi ‘jurig’ anu terus mantengan budaya Sunda. Tinggal naon anu kudu dikuatkeun sangkan budaya Sunda teu leungit dikanibal ku budaya séjén.

Ékonomi jeung Pulitik

Sok sanajan teu saderhana, sabenerna mun dilenyepan, gerakan ékonomi jeung pulitik ngarupakeun instrumén anu pangkuatna jang miara budaya. Saderhanana urang ngeunteung kana budaya pop anu ayeuna tumuwuh di mana-mana. Kunaon budaya éta jadi ‘rujukan’, maroji’, atawa référénsi budaya kiwari, sabab budaya pop ieu ditumpangkeun kada sistim ékonomi anu ayeuna aya.

Coba baé tingali, naon istiméwana baju anu rada morosot anu ayeuna keur loba dipaké ku para nonoman? Kitu deui, naon istiméwana maké calana péndék keur wanoja anu taun 2009 méh jadi benchmark papakéan?

Dua patanyaan anu jadi conto istiwéwa di luhur, jawabanana nyaéta: urang sacara teges ningali yén hiji produk téh dikawinkeun kana sistim ekonomi anu aya. Coba mun sacara ékonomi maké calana rada morosot jeung calana pendek téh teu nguntungkeun (para produsénna), pasti kurang promosina, lajuna saeutik anu makéna, antukna mah teu ngajadikeun heuyah ékonomi.

Sabenerna aya deui conto séjénna, kumaha ékonomi numpang kana kakayaan lokal. Hal ieu gé geus diterapkeun, ngan can pati mahabu. Geura wé, mun urang ngalalar ka Garut (da ieu pisan anu katinggali ku kuring) aya provider komunikasi, dina hal ieu XL jeung Kartu AS ngagunakeun basa Sunda dina kampanyeuna. Kitu deui di Rangkas atawa Lebak Banten. Kartu Tri malah nampilkeun urang Baduy (Kanékés) jang modélna bari maké basa Sunda dina spandukna.

Kuring ngabayangkeun, coba mun kabéh produk iklan anu aya boh anu produk elektronik—iklan di Radio, TV, internet—jeung iklan di media ruang—koran, majalah, jeung billboard—kudu ngagunakeun basa lokal atawa basa satempat. Pan lumayan.

Kitu deui dina pulitik. Di tatar Sunda, kasundaan mémang teu sateuas di daérah séjén. Sok wé buktikeun, ti 100 persén wawakil daérah pamilihan anu aya di wewengkon Sunda, naha kabéh urang Sunda. Kuring kaasup anu liberal mun kasundaan dina pulitik teu kudu diwakilan ku getih (nasab) tapi ku sumanget jeung loyalitas. Jadi urang Sunda sacara pulitik cukup mun éta wakil atawa sulur urang di DPR téh aktip nyorakeun kapentingan rahayat Sunda, tur rahayat urang Sunda. Harti konkritna nyaéta sing saha baé meunang jadi wawakil urang Sunda sacara pulitik salila maranéhna ngabogaan niat jang ngamajukeun tatar Sunda katut Indonésia.

Stratégi Kabudayaan

Kumaha stratégina sangkan gerakan ékonomi pulitik kasundaan téh bisa jalan sabari mulus?

Mun diringkeskeun, upama urang rék ngajadikeun inti budaya Sunda aya dina gerakan ékonomi-pulitik, urang kudu balik deui kana hal anu kacida pentingna dina kahirupan urang, nyaéta atikan.

Salila ieu, kasundaan jadi jauh, malah ti urang Sunda sorangan, ku sabab atikanana salah lampah. Conto kongkritna, nalika atikan diajarkeun, salian ti saeutik pisan anu maké basa sorangan, ogé langka pisan mata ajar anu pakait jeung kaarifan lokal Sunda. Sahenteuna, bisa mun urang ngagunakeun conto-conto anu aya di sabudeureun urang sorangan, saperti ngagunakeun istilah Sunda boh keur ngaran tempat, barang atawa kajadian. Hal ieu tangtuna bisa ngawanohkeun ka barudak ngeunaan kakayaan budaya Sunda.

Implikasina, sadaya pihak anu pakuat pakait jeung Sunda kudu ngariung deui. Ngarumuskeun arah jeung sistim atikan anu aya di wewengkon urang Sunda, katut ngaévaluasi sakabéh kurikulum anu aya di sakola-sakola. Conto, intina tetep diajar fisika, tapi conto anu dipaké kudu pakuat-pakait jeung budaya atawa khazanah Sunda.

Memang ieu lain pagawéan énténg jeung leutik. Tapi mun pamaréntah daék ngamimitianana, teu aya istilah telat. Komo deui mun urang bisa nyieun ‘terobosan’ jalan anyar jang sistim atikan di tatar Sunda. Ieu bisa disebut salaku jalan anyar gerakan kabudayaan.

Kacindekan

Nangtukeun arah urang Sunda memang lain wewenang pamaréntah atawa saha baé—tapi urang Sunda sorangan. Tapi teu aya salahna, salaku pamimpin di tatar Sunda, pamaréntah jeung sadaya pihak ningali yén kabutuhan miara kabudayaan Sunda geus ngarupakeun kabutuhan. Kabutuhan keur nanjeurkeun ajén kasundaan mangrupa amanat budaya keur saha baé anu ayeuna jadi kapercayaan rahayat. Sabab di jerona némbongkeun kautamaan-kautamaan, saperti idéntitas kasundaan.
Tah kusabab kitu, geus waktuna mun urang ngalakukeun hal anu fundaméntal, nyaéta ngarévisi sakabéh sistim anu méré dorongan kana kabudayaan Sunda. Dina hal ieu sistim atikan. Salian ti éta, pamarentah, salila teu ngalanggar katangtuan hukum, bisa ngaupayakeun ‘kampanyeu terselubung’ dina média-média anu bisa digunakeun jang miara budaya.

“Man jadda wajada”, saha anu keyeng tangtu pareng, ceuk paribasa. Hartina, mun urang nempo ieu lain gerakan anu leutik, éstu sabalikna ngarupakeun gerakan gedé, teu kudu rempan mun urang wani ngamimitian ti ayeuna. Mun nyutat kasauran tokoh Sunda bari ulama Aa Gym, urang ngawitan ti nu gampang; ti nu leutik; ti ayeuna kénéh. Cag!

Tantan Hérmansah

Dosén UIN Syarif Hidayatullah Jakarta

Konférénsi Budaya Sunda

2010-10-25T08:36:00.002+07:00

Dines Pariwisata jeung Kabudayaan Provinsi Jawa Barat digawé babarengan jeung Komisi Nasional Indonésia pikeun UNESCO ngagelar "International Conference on Sundanese Culture" di Hotél Salak the Heritage, Kota Bogor, Senén (25/10) nepi ka Rebo (27/10). Kagiatan éta boga tujuan pikeun numuwuhkeun kareueus masarakat Jawa Barat kana budaya Sunda sakaligus minangka modal pikeun pangwangunan nasional.

Téma acara éta téh "Reinventing Sunda in Strengthening the Nasional Culture and Promoting Cultural Diversity" atawa "Manggihan Deui Budaya Sunda Dina Ngukuhkeun Kabudayaan Nasional sarta Ngapromosikeun Rinéka Budaya". Acara éta ogé dieusi ku rupa-rupa kagiatan, di antarana konférénsi internasional, pameran jeung pagelaran seni, sarta ngadatangan ka Situs Batujaya Kabupatén Karawang. Kagiatan éta dihadiran kira-kira 350 pamilon ti sawatara golongan, di antarana instansi pamaréntah, akademisi, budayawan, LSM, sarta média.

Dina konférénsi anu dilaksanakeun Senén (25/10) dibahas ngeunaan sajarah Sunda sarta pakait jeung kabudayaan-kabudayaan nasional sarta dunya. Sajumlah panyatur ti Indonesia jeung luar nagari baris nyokot bagian dina konférénsi éta. Salah sahijina nyaéta Pupuhu Komisi Nasional pikeun UNESCO Prof. Dr. Arief Rachman, Diréktur Titinggal Purbakala Kementerian Budaya jeung Pariwisata RI Dr. Junus Satrio Atmodjo, sarta Guru Besar Arkeologi Universitas Indonésia Prof. Edi Sediawati.

Pameran

Dina poé anu sarua ogé dilaksanakeun pameran anu mintonkeun bukti-bukti sajarah Sunda ti tujuh musieum di Jawa Barat. Sagala rupa titilar sajarah ti jaman megalitikum nepi ka jaman modern kasampak ngeusian sawatara stan di paméran éta.

Kapala Dines Pariwisata jeung Kabudayaan Jawa Barat Hérdiwan ngécéskeun, kagiatan éta boga tujuan ambéh masarakat Jawa Barat leuwih mikawanoh sacara jero ka budaya Sunda ku kituna bisa ngandelan rasa kareueusna. Nurutkeun manéhna, dumasar maluruh sacara acak ka sajumlah sakola di Jawa Barat, kalolobaan siswa tacan nyaraho sajarah sarta budaya Sunda.

Ngaliwatan kagiatan éta, Herdiwan ngaharepkeun ambéh sakumna masarakat Jawa Barat bisa ngamekarkeun kacinta maranéhanana ka budaya Sunda ku kituna jadi modal dasar pikeun pangwangunan boh di tingkat régional boh nasional.

Balar Bandung Ngagelar Sosialisasi

2010-10-19T19:42:00.002+07:00

Balai Arkéologi (Balar) Bandung ngagelar sosialisasi hasil panalungtikan di situs Sindangbarang poé Kemis (14/10) kaliwat. Acara sosialisasi nu diayakeun di Hotél Taman Cibinong 2 ieu dimaksudkeun pikeun nyalabarkeun hasil-hasil panalungtikan sakaligus méré penerangan anu leuwih anteb ngeunaan arkéologi salaku salasahiji widang kaélmuan.

Anu jadi pamilon dina sosialisasi ieu pangpangna mah urang Kampung Sindangbarang Désa Pasireurih Kecamatan Tamansari Kabupatén Bogor anu wilayahna ngajadi obyék panalitian. Di sagédéngeun éta hadir ogé para pajabat ti lingkungan pamaréntah daérah Kabupatén Bogor, sarta para panitén widang sajarah-budaya.

Dina pangbagéana sakaligus ngabuka sacara resmi acara ieu, Kapala Dines Kabudayaan jeung Pariwisata Kabupatén Bogor Adrian Aria Kusumah ngngkabkeun, ku dilaksanakeunana panalungtikan ieu, némbongkeun yén wilayah kabupatén Bogor téh mémang miboga lalakon sajarah anu panjang tur penting pikeun dipaluruh.

Dina kasempetan ieu ogé, Adrian ngahaturkeun nuhun ka pihak Balar anu geus neundeun perhatian nu kawilang daria ka wilayah kabupatén Bogor ku jalan ngalakukeun panalungtikan di wilayah ieu sacara noron ti taun 2006.

Sawanda jeung Adrian, Koordinator tim panalungtikan Balar Bandung Nurur Laili, ogé ngajelaskeun, panalungtikan nu dilakukeun ti tanggal 29/9 tepi ka 6/10 ieu mangrupa panalungtikan terusan anu saméméhna dilakukeun di situs Kampung Muara Désa Ciaruteun Ilir taun 2006, 2008, jeung 2009.

Pikeun taun 2010 ieu, sambung Nurul, pihak Balar ngamimitian panalitian di situs Sindangbarang anu ceuk panalungtikan saméméhna titinggalna téh kaasup periodeu klasik atawa jaman Hindu-Budha, sabari pihak Balar ogé neruskeun hanca di situs Kampung Muara.

Di Kampung Sindangbarang, panalungtik Balar kungsi ngadata titinggal karuhun anu aya di situs Leuweung Karamat, situs Ciangsana, Taman Sribagénda, Sumur Jalatunda, Pundén Rucita, Pundén Munjul, jeung situs Batu Karut.

Tina hasil pendataan awal, ahirna ditangtukeun tempat keur ékskavasi téh di situs Batu Karut. Lahan nu diékskavasi téh ayana di beulah wétan ti Batu Karut anu miboga gorowong (ceruk). Ceuk katerangan penduduk, baheulana di palebah gorowong ieu sok dipaké ku jalma keur tatapa. Di handapeun gorowong ieu ogé katempo aya dua batu anu rata anu diperkirakeun gunana pikeun tempat diuk nu tatapa sarta keur neundeun sasaji.

Ékskavasi dilakukeun tepi 100 cm ka jero taneuh sacara vértikal. Tina liang nu dikali ieu ngan kapanggih hiji duit récéh (koin) Arab. Koin Arab ieu gambarna téh samar pisan, teu jelas naon rupana. Sahingga tepi ka poéan sosialisasi gé can kanyahoan ti jaman mana asalna koin Arab ieu.

Nurul ogé ngajéntrékeun, panalungtikan di kawasan Sindangbarang ieu mangrupa panalungtikan awal, anu baris dituluykeun dina taun-taun anu bakal datang. "Ku kituna teu anéh mun hasil panalungtikan ieu masih kénéh jauh tina harepan, da kakara ngaléngkah pisan," pungkasna. (Bal)

Situs Sindangbarang Ditalungtik ku Balar Bandung

2010-09-28T23:38:00.003+07:00

Mimiti poé isukan (Kemis 30/9), Balai Arkéologi (Balar) Bandung baris ngalakukeun panalungtikan di wilayah Sindangbarang. Jeroning panalungtikan ieu, Balar baris ngayakeun ékskavasi di salasahiji situs nu aya di Sindangbarang.

Saméméhna, Balar Bandung sahenteuna geus tilu kali ngayakeun panalungtikan di wewengkon Sindangbarang ieu ti taun 2007 kénéh.

Ngan panalungtikan nu geus dilakukeun téh kakara sawates ngadata kapurbakalaan nu nyampak waé.

Taun 2008, Balar Bandung ogé kungsi ngayakeun panalitian di wilayah Bogor, nyaéta di Kampung Muara. Harita, panalungtik ti Balar Bandung ngalakukeun ékskavasi di situs ieu, teu jauh ti prasasti Kebon Kopi I (prasasti Tapak Gajah).

Ayana rencana ti pihak Balar Bandung meunang tanggapan anu positif ti Kapala Bidang Kabudayaan Dines Kabudayaan jeung Pariwisata Pamaréntah Kabupatén Bogor Juanda Dimansyah. Juanda nétélakeun, ayana panalungtikan anu terus-terusan ku Balar Bandung, némbongkeun yén wilayah Bogor téh dipandang penting dina hal titinggal arkéologisna.

Samentara arkéolog Agus Aris Munandar anu pangmimitina nalungtik sarta ngembarkeun situs Sindangbarang kungsi ogé méré saran ka pihak Balar Bandung. Inyana nyarankeun lamun seug rék dilakukeun ékskavasi, tempat nu paling cocog nyaéta di situs Batu Karut. "Di Batu Karut ieu sigana tempat puseur ritual anu dilakukeun ku karuhun urang Sindangbarang baheula." Agus ngajéntrékeun.

Di tempat séjén, panitén masalah kapurbakalaan Bogor Inotji Hajatullah miharep, panalungtikan nu baris dilakonan ku BalarBandung di situs Sindangbarang ieu bisa mawa hasil anu nyugemakeun, henteu waé pikeun nambahan data sajarah lokal Sindangbarang, tatapi ogé bisa ngeuyeuban sajarah Sunda tur Nasional. (Bal)

Kapanggih deui Rorongkong Manusa di Guha Pawon

2010-09-06T08:46:00.001+07:00

NGAMPRAH - Dua bagian tulang manusa prasajarah kapanggih dina ekskavasi di wewengkon Guha Pawon Kabupatén Bandung Barat sawatara waktu kaliwat. Saméméhna, geus direkonstruksi genep rorongkong manusa hasil tina panalungtikan di sabudeureun kawasan Guha Pawon ieu.

"Dina ekskavasi ayeuna, Balar (Balé Arkeologi) manggihan dua fragmen tulang, nyaéta sésa rahang sarta huntu manusa anu kacampur jeung sésa kadaharan," ceuk panalungtik ti Balé Arkeologi Bandung, Lutfi Yondri, Minggu (5/9).

Kawas diwartakeun saméméhna, Balé Arkeologi Bandung ngayakeun ekskavasi pikeun nuluykeun panalungtikan di kawasan Guha Pawon, salila dua minggu dimimitian Jumaah (20/8) nepi ka Saptu (4/9). Ekskavasi ayeuna manggihan rébuan fragmen tulang, sésa kadaharan, sarta batu obsidian.

Kaitung saprak 2003, geus dipigawé tujuh kali ekskavasi di kawasan situs Guha Pawon. Sapanjang waktu kasebut, geus junun direkonstruksi genep rorongkong manusa prasajarah, anu mindeng disebut "Manusa Pawon", kalayan rincian lima rorongkong ti Guha Pawon sarta hiji rorongkong ti Gunung Ujung, anu tempatna teu jauh ti Guha Pawon. Kagenep rorongkong éta ngabogaan umur sarta génder nu béda-béda. Kira-kira umurna 5.600 nepi ka 9.500 taun ka tukang.

Lutfi ngeceskeun, timuan dua fragmen rahang sarta huntu kasebut beuki nguatkeun sangkaan yén wewengkon Guha Pawon baheula dipaké tempat kahirupan manusa prasajarah. Tapi, alatan fragmen anu kapanggih ngan saeutik, kecap Lutfi, rada hésé ngaidentifikasi naon génderna.

Manéhna ngira-ngira, henteu katutup kamungkinan baris kapanggih deui tanda kahirupan nu séjén dina mangsa prasajarah. Pasalna, sacara kaelmuan kira-kira jalma anu ngeusian Guha Pawon dina mangsa prasajarah ngahontal 20 nepi ka 30 jalma. Angka kasebut dipibanda kalayan ngitung rohangan anu diperlukeun manusa pikeun hirup, dibandingkeun estimasi lega Guha Pawon saméméh runtuh.

Cangkang Kupat ti Cimahpar

2010-09-03T22:20:00.001+07:00

Sigana geus ilahar ari di urang mah, ogé di ampir sakuliah Indonésia, mun pas poéan lebaran atawa Idul Fitri téh kudu nyadiakeun kupat. Nepi ka lebaran téh idéntik jeung kupat. Keur sabagian urang mah ngarasa can lengkep mun pas poéan lebaran teu ngadahar kupat. Rarasaan téh aya nu kurang, asa hambar, siga sayur teu diuyahan.

Ku kituna, teu aneh mun pas ngadeukeutan poé lebaran, siga ayeuna, kabutuhan cangkang kupat karasa tambah undak.
Para padagang cangkang kupat nu réa di sakuliah Bogor ogé geus papaheula mesenan cangkang kupat ka séntra-séntra cangkang kupat di kampung-kampung sabudeureun Bogor.

Salasahiji tempat nu bisa disebut séntra cangkang kupat di Bogor, nyaéta Kelurahan Cimahpar. Di dieu mah henteu waé rek ngadeukeutan poé lebaran, tapi dina poé biasa ogé loba penduduk anu mémang pakasabanana nyieunan cangkang kupat. Rebuan cangkang kupat unggal poéna diproduksi di Cimahpar ieu, anu sumebar didaragangkeun di pasar-pasar sabudeureun Bogor.

Dina saminggu deui ka lebaran, jumlah pengrajin cangkang kupat di Cimahpar ieu jadi tambah rea ku ayana pengarajin anu dadakan. Pengrajin dadakan ieu milu ngamangpaatkeun lobana pesenan cangkang kupat anu mémang kabutuhunana jadi nikel. Henteu waé kolot, tapina budak ogé loba nu milu ancrub nyarieunan wadah kupat tina anyaman daun kalapa ieu. Sasatna méh unggal imah di Cimahpar, Bogor Utara ieu nyarieunan cangkang kupat.

Dina sapoéna, dina hiji imah téh aya nu bisa nyieun tepi ka sarebu cangkang kupat. Jumlah nu sakitu téh singhoréng tacan bisa nyumponan pamesen ti para padagang.

Ku para pengrajin, cangkang kupat teh biasana dijual per gabung (iket) nu hargana 5.000 atawa 6.000. Sagabungna téh aya 10 cangkang kupat. Para pengrajin ieu aya nu ngaku bisa meunang untung tepi ka ratusan rebu rupia saban poéna. Enyaan cangkang kupat téh keur meujeuhna maréma! (Bal)

Lebaran atawa Lubaran?

2010-09-02T21:17:00.000+07:00

Ku: DJASÉPUDIN

Urang palidkeun hayu, kapeurih ka laut asih
Meungpeung cangra nu hibar bulan purnama
Poé ieu ngagulidag caah cihampura
Sanggeus girimis bulan kamari nyerep ‘na aci bumi
Ku éndah rasa sumirat rahmat Mantenna

Saban taun urang Islam mayeng ngareuah-reuah dua kali poéan lebaran: nyaéta Lebaran Idul Fitri jeung Lebaran Idul Adha. Lebaran Haji atawa Id Al-Qurban atawa Id Al-Adha atawa Id Al-Kabir hartina hari raya besar (lebaran gedé). Ari lebaran Idul Fitri atawa Id Al-Fitr atawa Id Al-Saghir hartina hari raya kecil (lebaran leutik). Tapi, di Indonésia mah kalahka lebaran leutik nu pangraména direuah-reuah téh.

Sebutan séjén Lebaran Idul Adha nyaéta lebaran Rayagung. Ari Lebaran Idul Fitri mah nelah boboran siyam atawa lebaran puasa. Bobor hartina buka, teu puasa.

Patali jeung kabudayaan Sunda, nyuméndér kana asbabun nujulna, istilah ‘lebaran’ paling hanteu nyuméndér kana dua kecap: ‘lebar’ jeung ‘lubar’. Tina éta kecap urang bisa ngajujut robahna Id Al-Fitr jadi poéan ‘lebaran’.

Dina ahir Ramadhan méméh solat Id, urang Islam kudu geus mayar jakat pitrah atawa Zakt Al-Fitr. Jakat pitrah gé mangrupa salah sahiji runtuyan tina Ramadhan jeung Lebaran. jakat pitrah téh sahanteuna pikeun méré rasa kabagjan keur golongan nu kaasup mustahik, nu masakat téa.

Istilah ‘lebaran’ méh sarimbag jeung ‘lubaran’. ‘Lubaran’ sarua jeung ‘bubar’, ‘leungit’, atawa ‘break’ (béak). Lubar idah, upamana, hartina béak masa idah. Lubar puasa hartina teu puasa. Anapon ngalubarkeun dosa hartina ngaleungitkeun (ngahampura) dosa.

Kangaranan manusa tangtu moal bener salawasna. Kakeunaan ku sipat lepat jeung luput. Dosa di papada jalma mah hésé dileungitkeunana. Padahal Alloh SWT mah lautan pangampura. Kacida héséna nangénan jalma wakca balaka ngaku kasalahanana. Mana komo kudu ménta hampura ka sahandapeun. Wuih, jarang kabina-bina. Nu jadi cukangna mah urusan géngsi asa pangaingna. Ngan manusa nu jembar manah nu ngaku kana kasalahanana.

Urang sieuhkeun hayu, kaceuceub ka leuweung deudeuh
Da langit balungbang timur
Kapan béntang baranang luhureun urang
Peuting tadi ngukir tingtrim ‘na angin takbir
Ku timpuh ieu kalbu sumilir bayu Nu Agung

Ku kituna, ménta hampura dina poéan lebaran Idul Fitri mangrupa wanci nu kawilang mustari. Momen nu ngeunaheun. Ari sabab, dina éta wanci, silihhampura téh geus lain baé nedunan paréntah Gusti Nu Maha Suci, tapi ogé geus jadi tradisi.

Éta tradisi téh tradisi silaturahmi, tradisi nu islami, tradisi nu kudu terus diréproduksi. Sabab, silihhampura dina poéan lebaran mangrupa salah sahiji cara nu murah jeung gampang pikeun silihlubarkeun dosa.

Hanjakal, wanci silih lubarkeun dosa téh mindeng dirécokan ku hal nu teu perlu. Éta momen kalahka dilelebar. Dipiceun teu puguh.

Samalah, sabot ngalakonan bulan Ramadhan téh lain katakwaan nu jadi udagan, tapi satékah polah bisa ngareuah-reuah poéan lebaranna. Nyaéta pésta pora hura-hura alias ngamonyah-monyah bangsaning hal nu teu puguh. Nya gubrag wé istilah ‘lebaran’.

Minangka pangaruhna, urang luareun Islam gé bisa ngamanpaatkeun ceuyahna poéan Lebaran. Pasar ramé ku nu pelesiran. Toko pakéan gegek ku nu balanja. Tukang dagang daging ciweuh ku nu barang beuli. Samalah tikét beus jeung karéta api ti anggalna mula geus béak ku nu marudik. Kapan ayeuna ge di sajumlahing stasiun karéta, tikét pikeun mudik jeung balik deui téh geus saréép.

Ku kituna, hajat pangrongkahna warga Indonésia nyaéta hajat Lebaran. Ari baheula mah nu mudik téh umumna kaum buruh, kuli kasar, tukang sayur, atawa karyawan pabrik, kiwari mah jalma jugala atawa dununganana gé parebut tempat jeung bawahanana geusan hiji kecap: mudik!

Mémang, tradisi mudik Lebaran téh bisa nyababkeun manusa kana prosés ‘desakralisasi’ ibadah. Pola ‘konsumérisme’ dihenteu-henteu gé beuki ngagalaksak. Ku kitu téh nyababkeun ma’na puasa bisa leungiteun hikmah jeung dangiangna.

Padahal bulan Ramadhan meredih urang sangkan bisa hirup basajan. Teu dihalalkeun milampah sikep ngalelebar. Mana komo bari diémbohan ku sikep pamér matéri malar katangar ku batur. Emh, boa nu dibibita ku urang mah kasigeung mamaras rasana. Muhun, enya gé rupa fisikna bangun nu tiis, boa haténa mah bati lumengis.

Hal éta téh malar dina nyorang lalakon kahirupan urang bisa mulus rahayu, berkah salamet, taya pacogrégan, teu pahiri-hiri, teu pakia-kia. Ku silihhampura dipiharep dina hirup kumbuh sapopoé urang bisa sauyunan sabilulungan, éstuning tiis ceuli hérang mata caang haté.

Urang gurit hayu, haleuang dangding hurip
‘na lambaran kadar ku mangsi takdir
Urang taratas jalan anyar ku haté nu nyacas
Ieu wanci pamiangan pikeun pataréma rasa
Mupus tugenah nu sumarambah di unggal bayah

Sajeroning kitu, embung sarta ngamanpaatkeun momen Lebaran, program-program média satékah polah midangkeun acara nu bau-bau réligius Islam. Hal éta téh tujuan utamana mah, asana, taya lian sakadang iklan.

Mareng jeung majuna téknologi, jasa télékomunikasi, hususna hénpon, pangaruhna dina Lebaran beuki baé karasa. Nyedek ka Lebaran sms (pesen singget) disebar ka kulawarga, baraya, tatangga, atawa kawawuhan lianna. Kapan fatwana gé ‘kuring ngasms tanwandé kuring aya’.

Bangun embung éléh gandang. Para seniman gé ngareuah-reuah Lebaran ku carana séwang-séwangan. Manakomo pikeun nu ngarulik karia sastra. Maranéhna ngamanpaatkeun momen Lebaran minangka salasahiji sumber ilham jeung garapeun. Kapan, cenah, sastra téh eunteung tina kahirupan.

Nya, gubrag wé ‘Takbiran’, sajak nu diréka ku Berthol Damsahauser. AA Navis nulis cerpen ‘Tamu Yang Datang di Hari Lebaran’. Ari ‘Menjelang Lebaran’, ‘Ziarah Lebaran’, atawa ‘Lebaran Ini Saya Harus Pulang’ mah cerpenna Umar Kayam. Kumaha dina sastra Sunda? Kapan aya Étti RS, nu ngarang sajak ‘Sungkeman Poé Lebaran’ téa, atawa Rosyid E Abby nu ngagurit sajak ‘Gusti’, ‘Syawal 1425’, jeung ‘Langit Romadon Dinten Kamari’.

Akhirul kalam, urang lenyepan pada pamungkas tina sajak ‘Sungkeman Poé Lebaran’ karya Étti RS nu dikarang taun 1986:

Urang rampak hayu, minal aidin walfaidzin
Urang ukir hayu, sampalan éndah ‘na beungeut batin
Urang pésta hayu, ‘na gending Rabbul’alamin!

***

Djasépudin
Guru SD AL-Azhar Cibinong Bogor

Séntra Kebon Anggrék di Gunung Geulis

2010-08-18T11:11:00.002+07:00

Sigana kawasan Gunung Geulis ka hareupna bakal leuwih “geulis” ku ayana séntra kebon anggrék anu diwangun ku Perhimpunan Anggrék Indonésia (PAI). Teu tanggung-tanggung, PAI nyieun kebon anggrék di Désa Gunung Geulis nu kaasup Kecamatan Sukaraja Kabupatén Bogor ieu salega 12 héktar.

Kebon anggrék Gunung Geulis ieu geus diresmikeun ku pupuhu PAI Mufidah Jusuf Kalla (5/8), jeung rencanana bakal jadi tempat keur ngabibitkeun sarta ngabotolkeun tangkal anggrék nepi ka gede.

Ari keur ngamekarkeun kembang anggrékna mah baris diadegkeun kebon husus, masih di Kecamatan Sukaraja kénéh nu legana sarua 12 héktar ogé.

Dipiharep, ku ayana kebon bibit anggrék ieu bisa nyumponan pangabutuh bibit anggrek keur patani anggrék lokal. Salila ieu, lolobana mah bibit anggrék téh diimpor ti Taiwan.

Numutkeun Mufidah Jusuf Kalla, di kebon anggrék ieu bisa dilakukeun kawin-silang antara bibit-bibit anggrék boh nu aya di Indonésia, ogé bibit beunang impor, sahingga dipiharep bisa ngahasilkeun bibit anggrék anyar nu kualitasna alus.

Wilayah Gunung Geulis dipandang miboga iklim nu cocog keur tumuwuhna tangkal anggrék nu kawéntar ku kaéndahan kembangna ieu. Lamun seug ka hareupna Gunung Geulis tinekanan jadi séntra kebon anggrék, tinangtu bisa dijadikeun tempat tujuan wisata. Hal ieu, tangtuna waé, bisa jadi pangrojong keur program “visit Bogor” nu keur dirarancang ku Pamaréntah Daérah Kabupatén Bogor. (Bal)

Euyeub, Jalma Nganjang ka Istana Bogor

2010-06-24T09:12:00.001+07:00

Minat masarakat nganjang ka Istana Bogor katembong euyeub. Salila Istana Bogor Open 2010, jumlah nu daratang ngahontal 65.000 urang. Maranéhanana lain waé nu cicing di Bogor, tapi ogé wisatawan ti luar daerah sarta mancanagara.

”Dibandingkeun taun kamari, jumlah nu datang ngaronjat pisan. Taun kamari kacatet 46.000 jalma, ayeuna 65.000 urang,” béja Kapala Dines Kabudayaan jeung Pariwisata Kota Bogor Artiana Yanar, Rebo (23/6).

Istana Bogor Open dilaksanakeun pikeun miéling poé ngadegna Kota Bogor nu ka 528.

Istana dibuka pikeun masarakat umum salila tujuh poé gawé, nyaéta 14-17 Juni jeung 21-23 Juni. Istana Bogor ieu kaasup tempat nu miboga ajén sajarah anu mindeng didatangan ku para pamingpin dunya. Di dinya, maranéhanana ngabahas rupa-rupa masalah dunya sarta néangan solusina.

Rebo nyaéta poé pamungkas Istana Bogor Open. Dina poé éta, antrian warga anu hayang asup ka Istana Bogor beuki mahabu. Maranéhanana mimitian ngantri ti saprak pukul 07.00.

”Poé pamungkas, jumlah nu datang 12.000 jalma,” ceuk Kapala Widang Pariwisata Rény Handayani.

Unggal poé, panitia nganganteur rombongan nu hayang nyaho kaayaan di jero Istana Bogor. Hiji rombongan dieusi kira-kira 200 jelema. Maranéhanana meunang karcis asup Istana Bogor pikeun nganjang dina poé kasebut.

Para pamilon Istana Bogor Open kaci difoto di buruan hareup Istana Bogor. Maranéhanana ogé meunang nempoan koléksi lukisan sarta foto di rohangan pamer karya seni di kompleks istana.

Puluhan lukisan koléksi istana ieu miboga téma kaéndahan alam, kahirupan sapopoé, sarta awéwé. Samentara puluhan koléksi foto ngaabadikeun sagala rupa kagiatan para présidén RI waktu maranéhanana maréntah, mimiti ti Présidén Soekarno nepi ka Présidén Susilo Bambang Yudhoyono.

Jaipongan Geus Ngakar

2010-06-21T08:51:00.001+07:00

BANDUNG -- Geus tilu puluh taun seni tari jaipongan tumuwuh sarta ngakar di Tatar Sunda, komo luar negeri, dina hal ieu di Amérika jeung Walanda. Dina mimiti tumuwuhna di ahir 1970-1980-an, tarian anu diciptakeun ku Gugum Gumbira Tirasondjaya ieu, dianggap minangka seni tari anu miboga konotasi négatif alatan ngaeksplorasi bagian-bagian sénsitip awak awéwé. Padahal, gerakan sarupaning éta tumuwuh subur dina tari rahayat basisir.

Foto : KOMPAS/BUDI SUWARNA

"Kanyataanana, tari jaipongan éta henteu kitu. Seni tari anu dikreasi ku maestro tari jaipong Gugum Gumbira nyaéta karya seni anyar dina dunya tari Sunda, anu dasar-dasarnya henteu ngan dicokot ti penca-silat, tapi ti sagala rupa seni tari rahayat anu tumuwuh di sakuliah wewengkon di Jawa Barat," ceuk Eka Gandara, aktor teater kasohor ti Bandung, di sesela acara "Gumbira Sareng Kang Gugum: Nyukcruk Jaipongan ti Sungapanana," anu dilaksanakeun ku Bale Rumawat Padjadjaran Unpad, digawé babarengan jeung Bank Jabar sarta Lingkung Seni Jugala, Minggu (20/6) di Taman Bale Rumawat Padjadjaran, Unpad, Jln. Dipati Ukur-bandung.

Eka, sajaba dipikawanoh minangka aktor ogé dipikawanoh salaku ahli karawitan, anu neuleuman seni tradisional , kaasup silat di jerona.

Hadirna tari jaipongan anu dina waktu éta meunang hahalang anu cukup kuat ti Pemda Jabar sarta inohong-inohong masarakat, nyieun Gugum Gumbira narik napas sarta ngayakeun perlawanan ku cara gerilya, nyaéta ngadegkeun sangar-sanggar jaipongan di sakuliah Jawa Barat. Sajaba ti éta, ngalatih jaipongan ka sajumlah guru kasenian di meh unggal kota di Jawa Barat.

"Kuring kaasup jelema anu ngarojong Gugum, waktu éta ambéh henteu putus harepan. Kuring ngerahkan sakabeh guru kasenian tradisional pikeun diajar tari Jaipongan," ceuk inohong Pendidikan Dana Satia ieu.

"Dasar-dasar tari rahayat sarta silat mangrupa inti gerak ti tari jaipongan. Ti heula saméméh kuring nyiptakeun tari jaipongan, kuring nyiptakeun Tari Ketuk Tilu Pergaulan, anu ditampik ku masarakat tari. Tarian kasebut saterusna kuring kembangkan deui sarta dibéré ngaran Tari Jaipongan," ceuk Gugum Gumbira.

Peuting éta, tari jaipongan keur bubuka acara nyaéta Tari Jaipong Daun Pulus Keser Bojong dibawakeun ku Neneng Ening sacara tunggal, kalayan tabuhan musik karawitan garapan Samba Sunda. Sanggeus éta disusul ku panampilan Rita Tila, anu mawakeun dua lagu karya Gugum nu kakoncara, nyaéta Serat Salira jeung Bulan Sapasi.

Karya Gugum anu dipidangkeun dina acara kasebut, Sajaba Keser Bojong jeung Kawung Anten, oge Rawayan sarta Penjug Bojong. Sakumna karya tari kasebut dibawakan kalayan alus ku anak buah sarta asuhanana. Sajaba ti éta, dipidangkeun ogé Tari Jaipong Kembang Ujung, hasil daya kreasi anak buah Gugum, nyaéta karya Awan Métro ti Padepokan Sekar Panggung.

Paleis te Buitenzorg nu Kakoncara

2010-06-04T23:42:00.001+07:00

Dina taun 1745 van Imhoff ngadegkeun hiji wangunan nu ayana di sisi Cihaliwung, peuntaseun Kampung Sempur. Arsitéktur wangunanana sabenerna meunang niru ti hiji kastil nu aya di hareupeun gapura Brandenburg di Kota Postdam, Jérman. Kastil ieu téh milik Fréderik Agung nu digunakeun pikeun istirahat ngaleungitkeun karingrang jeung kasusah, nepi ka dingaranan sans souci (ti bahasa Perancis, sans = tanpa; souci = guligah, marudah, melang). Satuluyna kastil nu meunang ngararancang Knobelsdorp ieu dijadikeun tempat istirahat ku Fréderik Willem IV salila usum panas.

Wangunan nu aya luhureun Cihaliwung ogé ku van Imhoff dingaranan ku basa Walanda nu sarua pisan hartina jeung sans souci, nyaéta buitenzorg (buiten = di luar; zorg = ringrang). Kecap sans souci atawa buitenzorg ka béhdieunakeun ku urang Inggris mah disalin jadi without care. Waktu anyaran diwangun, pakarangan hareup anu sakitu legana dipelakan ku mangpirang-pirang kekembangan.

Dina taun 1818 didatangkeun sato uncal (Axis axis) ti Asia daratan nu tepi ka kiwari nyampak lalumpatan di pakarangan istana jeung remen diparaban ku nu ngahaja nganjang ka dinya, utamana mah pas poéan peré saperti Saptu jeung Minggu. Kiwari sato uncal téh jumlahna kira-kira geus aya 800-an uncal.

Buitenzorg atawa bisa disebut ogé pasanggrahan kungsi ngalaman sababaraha kali dirénovasi nepi ngajadi paleis (istana). Dina taun 1801 ku Gupernur Jénderal Daendels dijadikeun puseur pamaréntahan Hindia Walanda. Hal ieu disusul ku besluit (surat putusan) ti Ratu Walanda dina taun 1870 anu netepkeun gupernur jénderal kudu cicing di paleis Buitenzorg.

Ku ayana paleis katut 'sLands plantentuin atawa Kebon Raya téa, atuh ngaran Buitenzorg kamashur ka mana mendi nepi ka mancanagara. Le Compte du Beauvoir, urang Perancis nu kungsi datang ka tempat ieu taun 1868, nyaruakeun kaagréngan paleis téh jeung istana Versailles nu aya di Paris.

Ari ku Arthur Keiyser nu asalna ti Amérika mah disebutna ogé The Washington of Java, alatan paleis téh sarupa jeung Gedong Bodas (Capitol) nu aya di Washington DC. Kitu deui ku Lindenborn, urang Walanda nu sindang taun 1927, nyebutkeun yén Buitenzorg téh minangka Den Hag-na Hindia Wlanda.

Gupernur Jénderal panungtung nu nyicingan paleis, nyaéta A.M.I. Tjarda van Srarkenborgh Statchouwer dina taun 1942. Sawaktu zaman Jepang, paleis téh diubrak-abrik ku tentara Jepun. Barang-barang nu tina beusi dijarah, diringkid ka nagarana, dilebur pikeun nyieun bedil jeung mariem. Ngan aya hiji banda nu teu diringkid ku bala tentara Jepang téh, nyaéta "eunteung sarébu".

Dina zaman révolusi, bulan Séptémber 1945, sabenerna paleis téh kungsi direbut ku para pamuda, ngan ku alpukahna Sutan Sjahrir, para pamuda téh ngéléhan nepi ka paleis dipasrahkeun deui ka tentara Inggris.

Satuluyna ahir taun 1949 sabadana pamaréntah Walanda nyerahkeun kadaulatan ka pamaréntah Indonésia, paleis mimiti dicicingan ku Présidén RI nu munggaran. Ti harita, paleis téh salin ngaran jadi Istana Bogor sakaligus jadi tetenger kota Bogor.

Sagédéngeun ayana parobahan dina adeganana, banda koléksi nu jadi pangeusi jeung papaésna ogé kacida nambahanana. Kiwari koléksi patung di sabudeureun istana teu kurang ti 360 patung. Salasahijina nyaéta patung Si Dénok nu dijieun ku Trubus nu aya di taman pipireun istana. Si Dénok bisa disebut produk dalam negeri, sedengkeun réréana mah patung-patung nu jadi koléksi istana Bogor téh daratangna ti mancanagara.

Kitu ogé lukisan nu jadi papaés di dingding istana nu jumlahna aya kira 450 lukisan, loba nu mangrupa karya master piece, boh hasil karya palukis negeri sorangan, kayaning Radén Saléh, Affandi, jeung Basuki Abdullah, ogé palukis ti negeri deungeun.

Loba kajadian penting nu setting-na téh di istana Bogor, saperti Konferénsi Bogor taun 1954 (saméméh KAA Bandung 1955), kajadian Supersemar 1966, Konferénsi APEC 1994, sawala ulama ti 50 nagara taun 2007, jst.

Dina raraga miéling poé ngadegna Kota Bogor, biasana sok diayakeun open house ka tetenger Kota Bogor ieu, nu jadi kasempetan pikeun warga masarakat ningali kaagréngan, dangiang, tur sajarah panjangna paleis nu kakoncara ieu. (IH/HMA)

Ngahirupkeun Deui "Kaulinan Urang Lembur"

2010-05-14T08:46:00.002+07:00

Kotak-kotak téh digambar di luhur taneuh maké kapur bodas. Rizal (9) ajleng-ajlengan ti kotak kahiji ka kotak-kotak saterusna. Babaturanana sasakolana di SDN Pasanggrahan 3, Kec. Cilawu, Kab. Garut aya anu arulin gatrik, pérépét jéngkol, rorodaan, nepi ka sorodot gaplok.

Réntétan kaulinan tradisional Sunda kasebut nyampak basa diayakeun Pasanggiri Kaulinan Barudak Urang Lembur di lapang Ngamplang, Désa Cimaragas, Kacamatan Cilawu, Garut, Rebo (12/5). Cacak dina téma kaulinan barudak, pamilonna henteu ngan barudak, nu geus déwasa gé aya nu milu ilubiung kana acara éta, minangka bagian ti tilu belas pamilon wawakil kacamatan sa-Kab. Garut.

Gelaran pasanggiri kaulinan barudak ieu mangrupa salah sahiji usaha pikeun ngamumulé kaulinan tradisional. Sabab, kiwari barudak leuwih gumbira aya di hareupeun layar komputer ngulinkeun kaulinan online atawa ulin katangkasan liwat pakakas saperti Playstation, nintendo jsté, sedengkeun kaulinan barudak tradisional mimiti kapohokeun.

"Ngaliwatan kaulinan, urang, ti mimiti budak nepi ka kolot, diajar pikeun mikanyaah budaya Sunda," ceuk Wakil Bupati Garut Diky Candra.

Kaulinan anu dilombakan, dimimitian ku sondah, gatrik, pérépét jéngkol, bebedilan, rorodaan, kelom batok, jajangkungan, sarta éngklé. Keur nangtukeun nu meunang, dipungkas ku kaulinan sorodot gaplok.

Di antara kaulinan nu dipasanggirikeun, bebedilan jadi nu panghéséna. Saeutik pisan pamilon nu langsung bisa keuna kana sasaran dina sakali némbak. Rata-rata kudu ngulang puluhan kali. Teu aya pamilon nu terus ambek, alatan sasaranna teu keuna baé. Pamustunganana manéhna teu neruskeun usahana sabab lawanna geus ngahontal gurat leuwih tiheula. Kaulinan bebedilan ieu boga mangpaat diantarana pikeun ngasah konséntrasi budak.

Kaulinan barudak jaman baheula memang loba, rupa-rupa, sarta euyeub ku ajaran, ceuk légégna mah pinuh ku filosofi. Kaulinan éta mucnghul teu leupas tina lingkungan tempat éta barudak tumetep. Barudak anu ngalaman budaya tatanén, jauh ti pangwangunan modérn, hirup di tengah sérang (sawah), huma, jeung walungan pasti kungsi ngasaan ngulinkeun kaulinan-kaulinan di luhur. Salila aya amparan taneuh kosong di dinya aktivitas ulin baris dipigawé, terus sanajan peuting geus manjing gé.

Wewengkon Garut anu wewengkonna mangrupa sérang, ladang, jeung walungan di mana-mana. Tapi, dina kahirupan nyata, kaulinan kasebut kiwari geus kasingkirkeun ku jaman. Bareng jeung ngilesna amparan lapang tempat ulin, panerus nu ngulinkeun kaulinan baheula gé milu leungit. Kabiasaan ulin mimiti robah, bareng jeung sumarambahna téknologi visual modérn, nu napak ka unggal wewengkon.

Tilu Inohong Jawa Barat Diusulkan Jadi Pahlawan

2010-05-05T08:55:00.002+07:00

TASIKMALAYA -- Tilu inohong Propinsi Jawa Barat bakal diusulkan jadi pahlawan nasional. Inohong-inohong ieu diniléy gedé jasana dina perjuangan période saméméh kamerdikaan nepi ka période munggaran kamerdikaan.

Katilu inohong éta téh nyaéta K.H. Ruhiat nu ngadegkeun Pondok Pasantrén Cipasung, Singaparna, Kab. Tasikmalaya, K.H. Abdullah bin Nuh, sarta mantén Gubernur DKI Jakarta Ali Sadikin.

Pupuhu Yayasan Masyarakat Sejarawan Jawa Barat Prof. Dr. Nina Herlina Lubis, Salasa (4/5) ngécéskeun, tilu inohong Jabar anu baris diusulkan ngabogaan peran penting pikeun bangsa ieu.

Kiai Ruhiat (bapana K.H. Ilyas Ruhiat), sajaba ancrub dina widang atikan, ogé geus bajoang basa keur ngarebut kamerdikaan, ngabéla kamerdikaan, sarta ngeusi kamerdikaan. Kiai Ruhiat opat kali dipenjara ku penjajah alatan dianggap ngangsonan rahayat pikeun baruntak.

Seminar keur ngusulkeun Kiai Ruhiat geus dilaksanakeun Senén (3/5) di Cipasung. Masarakat Tasikmalaya ngarojong kana rékoméndasi éta alatan maranéhanana ngarasa yén Kiai Ruhiat pajoang anu nuwuhkeun rasa nasionalisme sarta teu sieun ka pangjajah.

Sedengkeun Kiai Abdullah bin Nuh diusulkan jadi pahlawan nasional, ogé lantaran jasana anu teu éléh gedé mangsa perjuangan. Basa tumetep di Yogyakarta, Kiai Abdullah kungsi jadi penyiar radio dina basa Arab. Siaranana éta bisa ditarima di luar negeri, nya lantaran siaran ieu nepi ka Mesir ngaku kana kamerdikaan RI.

"Anjeunna ogé ajengan pajoang, pangkatna harita nepi ka mayor," ceuk Nina.

Seminar ngeunaan Kiai Abdullah bin Nuh geus dilaksanakeun sawatara waktu kaliwat. Hasilna, masarakat Cianjur ogé méré pangrojong, ku kituna Gubernur Jabar Ahmad Héryawan baris ngusulkeun ka Présidén, dibarengkeun jeung Kiai Ruhiat.

Lamun Ali Sadikin, najan leuwih dipikawanoh salaku Gubernur Jakarta, manéhna sabenerna pituin Sumedang. Rencanana, diusulkeunana Ali Sadikin baris dibahas di Jakarta, Rebo (5/5). " Inohong Jabar jeung Jakarta baris dipénta asupan patali jeung perjuangan Ali Sadikin. Asupan-asupan éta bakal jadi bahan usulkeuneun ka Présidén," pungkas Nina.

Ahli Rorongkong ITB Diturunkeun

2010-05-05T08:35:00.002+07:00

KARAWANG -- Ngangkat lima rorongkong manusa prasejarah di Candi Blandongan, Kompléks Pacandian Batujaya, Désa Segaran, Kacamatan Batujaya, Kabupatén Karawang, baris dipigawé ku tim ti Balai Pelestarian Peninggalan Purbakala (BP3) Sérang sarta para ahli ti Institut Téknologi Bandung (ITB).

Tahapan ngangkatna kurang leuwih saminggu. Saeunggeusna diteruskeun mariksa sakurilingna dina radius saratus méter ti Candi Blandongan.

Nurutkeun staf dokuméntasi BP3 Sérang, Dédi Kusnaédi, tim ieu baris mitembeyan digawé dina Rebo (5/5) ieu. Dimimitian ku ngadokuméntasikan, ditema ku ngagambar, dipungkas ku ngangkat rorongkong. ”Ngangkatna dipigawé kalayan satahap-satahap", cenahna, basa dipanggihan di lokasi, Salasa (4/5).

Dédi ngomong, tim anu baris mitembeyan ngangkat éta rorongkong asalna ti tim BP3 Serang. Tapi, husus pikeun analisis ditungkulan ku ahli rangka sarta tulang ti ITB. ”Kamungkinan maranéhanana kakara datang ayeuna (Rebo, 5/5)", ceuk Dédi.

Pikeun ngagampangkeun prosés ngangkat lima rorongkong ieu, aréal taneuh nu dikali dilegaan. Para pagawé anu saméméhna cuti pikeun panén, baris ngagabung deui, ku kituna total nu ngali lobana lima belas jelema.

Dina awalna para pagawé ngabogaan tugas mugar di bagian palataran Candi Blandongan dina radius saratus méter. Aktivitas éta pikeun maluruh struktur candi anu nyambungkeun Candi Blandongan jeung Candi Jiwa. Tapi para pagawé kalahka manggihan lima rorongkong manusa sarta dua menhir.

Juru pulasara sakaligus penanggungjawab lapangan, Kaisin ngungkabkeun, kalima rorongkong anu kakubur sajero 93 séntiméter éta posisina ngajajar. Ngan hiji rorongkong anu kasampak lengkep ti tungtung batok sirah nepi ka tungtung tulang suku. Kaisin nyebutkeun panjang rorongkong nu lengkep téh 170 séntiméter.

Garabah anu lengkep atawa geus peupeus aya di antara tungtung tulang suku carangka. Aya ogé anu ditunda di luhur beuteung. Komo, aya anu disimpen padeukeut jeung rorongkong. Di tulang leungen kasampak ogé aya barang logam. Sajaba timuan rorongkong manusa, kapanggih ogé dua batu menhir ukuranana 2,1 méter sarta 2,2 méter.

Dumasar informasi anu katampa, rorongkong éta téh, manusa ti mangsa ahir prasejarah (kira-kira abad ka-2 atawa ka-3 Masehi), saméméh mangsa percandian di lokasi éta anu asup kana peradaban jaman Karajaan Tarumanagara. Hal éta kasampak ti bekel kubur anu kapanggih dina layon, nyaéta garabah sarta pakakas-pakakas tina logam atawa beusi anu mangrupa pakakas milik jelema anu dikubur.

Kiwari di kompleks percandian éta kakara 4 ti 24 candi anu geus ditalungtik sarta dipugar, di antarana Candi Jiwa, Candi Blandongan, Candi Serut, sarta Candi Slender. Loba warga anu manggihan bagian bahan wangunan candi di imah maranéhanana sarta di lahan tatanén.

Gubernur Ménta Pemda Ngabantu Keraton Ngajaga Cagar Budaya

2010-05-03T08:28:00.001+07:00

CIREBON -- Gubernur Jabar Ahmad Heryawan, ménta saba`da ngantukeunana Sultan Sepuh XIII Maulana Pakuningrat, pihak kulawarga Keraton Kasepuhan, bisa ngajaga sarta ngalestarikeun barang-barang cagar budaya warisan karuhun, anu ayeuna masih disimpen di keraton. Tangtu waé, cenah, usaha kasebut kudu dibantuan sacara pinuh ku pamaréntah daerah sarta Kabupatén satempat, sarta pihak-pihak patali.

Foto : cirebonarts.com

"Kami ogé Pemprov Jabar, ayeuna geus komitmen pikeun ngalestarikeun cagar budaya titilar keraton, ngaliwatan sagala rupa kawijakan anu geus kami larapkeun," cenah waktu ngalakonan ta'ziah ka kulawarga almarhum Sultan Sepuh XIII, Maulana Pakuningrat, di Keraton Kasepuhan, Minggu (2/5) soré.

Datangna gubernur langsung dipapag pihak kulawarga keraton ngaliwatan Sultan Sipuh XIV P.R.A. Arief Natadiningrat. "Kami Pamaréntah Propinsi Jabar ngedalkeun belasungkawa ka Nu tos ngantukeun Sultan Sipuh Maulana Pakuningrat. Muga sagala amal kahadéan anjeunna ditarima di sisi Alloh SWT sarta kulawarga anu ditinggalkeun dibere kesabaran sarta katabahan," kedal Gubernur réngsé ngalakonan ta'ziah.

Samentara éta, Sultan Sipuh XIV, Arief Natadiningrat ngomongkeun, di gigireun / sabeulah ngalakonan ta'ziah, gubernur ogé ngomongkeun kaayaan sarta masalah anu lumangsung di keraton, utamana ngeunaan aset keraton anu waktu tengah bermasalah jeung pamaréntah Dayeuh Cirebon.

Gubernur ngusulkeun, ambéh masalah ieu geura-giru dipungkas kalayan koordinasi jeung Bakorwil sarta Disbudpar Jabar. Sanggeus éta, dituluykeun kalayan nuturkeun rapet terusan dina waktu deukeut ieu anu baris di gelar Pemprov Jabar.

"Ngalokat Cai" di Sisian Jangari

2010-04-12T10:07:00.000+07:00

CIANJUR -- Puluhan pamayang mawa boboko anu jerona aya ratusan anak lauk. Di hareup maranéhanana, saurang lalaki mawa dupa anu mengepulkan haseup. Kalayan pinuh takzim, manéhna ngadu`a. Teu lila, seuseungitan minuhan sisi Setu Jangari, kuyumbang cai anu saéstuna bagian ti Waduk Cirata, Kacamatan Mande, Kab. Cianjur, Minggu (11/4).

Di sisi setu éta, Wawakil Bupati Cianjur Dadang Sufianto sacara simbolis ngaleupaskeun anak lauk ka setu anu saméméhna geus dibéré doa. Sajumlah pamayang, saterusna, ngagelar prosesi sarupa di tengah setu. Éta pisan ritus Ngayak Burayak anu mangrupa bagian ti Festival Jangari.

foto : http://mybiz08.wordpress.com

Tatang Setiadi, sasipuh Perceka Art Centre ngomong, ritus Ngayak Burayak mangrupa inti ti Festival Jangari anu ayeuna ngangkat tema "Ngalokat Cai Sangkan Suci, Ngalukat Lemah Malar Waluya". Tujuanana ngajaga kalestarian ekosistem setu ti pencemaran lingkungan. Sumawona, di ditu, di setu éta, rébuan warga ngagantungkeun kahirupan kalayan jadi pamayang, tukang parahu, peternak lauk, sarta sajabana.

"Hanjakalna, urang kabéh ngan mengeksplorasi, tanpa paduli kaberesihan sarta kenyamanan setu," kitu ceuk Tatang. Ku alatan éta, ngaliwatan ritus Ngayak Burayak, manéhna coba ngagugah kabéh komponén pikeun miara setu.

Runtuyan Festival Jangari geus dimimitian ti isuk-isuk, ditandaan ku acara sundatan massal anu diiluan genep puluh budak ti kulawarga henteu mampu di wilayah Setu Jangari. Runtuyan nerus kalayan pergelaran sajumlah kasenian, kawas sisingaan, tari kreasi kuda kosong, sarta pelung manggung. Sajaba ti éta, dipergelarkan ogé atraksi kuda renggong ti Cimalaka, Kab. Sumedang. Sagala rupa pasanggiri dilaksanakeun ogé, di antarana pasanggiri beuleum lauk.

Runtuyan festival lumangsung nepi ka soré. Teu ngan kasenian tradisional, hiburan musik dangdut sarta sajumlah grup band ti Jakarta ogé dipidangkeun di ditu. Sakumna runtuyan acara ditutup tablég akbar sarta doa anu dibawakan ajengan sakaligus budayawan asal Majalengka, K.H. Maman Imanulhaq Faqih.

**

Pamaréntah Propinsi Jawa Barat nyatakeun siap mantuan penataan objek wisata cai Waduk Cirata di Jangari. Ngan, kudu aya gawé babarengan luhur dasar kababarengan antara Pemkab Cianjur sarta Pemprov Jawa Barat. Kitu ditepikeun Kapala Dines Kabudayaan sarta Pariwisata Propinsi Jawa Kulon Herdiwan Iing Suranta, Minggu (11/4), waktu méré pangbagéa dina acara "Festival Jangari".

Manéhna ngomong, wangun gawé babarengan engkéna kudu dimimitian kalayan pembuatan konsép ku Pemprov Jabar sarta Pemkab Cianjur. Ngarujuk ka penyelenggaraan festival anu meriah, nurutkeun manéhna, potensi wisata cai di Jangari bisa dimekarkeun. Sajaba pergelaran seni, sajumlah objek hiburan séjénna bisa dimekarkeun, kawas nguseup. Sumawona, jarak Jangari teu kitu laér ti Jakarta.

Sanajan kitu, manéhna ngaharepkeun, lamun gawé babarengan jadi dilaksanakeun, saheunteuna pemprov dilibatkan, mimitian ti konsép nepi ka penataan wewengkon wisata. Soalna, engké, objek wisata kasebut baris dipromosikan ka sagala rupa wewengkon sarta nagara ku kituna warung-warung sarta lapang parkir kudu ditata rapih, ulah nepi ka kasampak kumuh.

Wawakil Bupati Cianjur Dadang Sufianto ngabagéakeun alus niat Pemprov Jabar anu baris mantuan penataan Jangari. Dina kasempetan éta, Dadang ogé ngomong rencanana yén Festival Jangari baris dilaksanakeun sacara periodik jadi agénda taunan. Manéhna meunteun, festival éta cukup potensial pikeun nyorong ngembangna wisata cai di Jangari Kacamatan Mande Kabupatén Cianjur.

Manéhna ngaharepkeun, Festival Jangari bisa terus nyuguhkeun sajian budaya sarta kearifan lokal kawas anu dipidangkeun dina festival ayeuna: Ngayak Burayak, ngalokat cai, kuda renggong, sarta jenis-jenis kasenian séjénna. Hiji hal pang penting, masarakat ngarespon positif diayakeunana Festival Jangari. Kukituna, kabéh bisa babarengan milu sarta ngajaga keasrian lingkungan di Jangari.

”Euis Komariah” Maestro Tembang Sunda

2010-04-06T08:23:00.002+07:00

BANDUNG -- Kelir bulao ngabayang di luhur kanvas batik garutan anu ngarumbai malataran panggung. Sora rebab nu ngaharu nu dipapaes sora saron sarta biola. Rohangan ogé salin rupa sarta euyeub waktu kendang ditabeuh.

Kitu pisan, bubuka pagelaran ”Daweung Tineung” Euis Komariah, di Malibu Dome, Grand Hotél Pasundan, Jln. Peta No. 147-149 Bandung, Senén (5/4) peuting. Minangka maestro tembang Sunda, Euis Komariah ngabuktikeun kaahlianana dina nembang. Diantarana kalayan nembangkeun tembang andalanana nyaeta ”Jemplang Ceurik” sarta ”Kudu Kasaha” sarta kolaborasi jeung Ahmad Bahir Sunda dina wirahma Wétan Tengah.

foto :www.langitperempuan.com

Minangka kaul, Euis Komariah ogé kolaborasi kalayan sang maestro ibing Sunda, Gugum Gumbira, anu teu séjén salakina. Pasangan anu dipeunteun Uu Rukmana minangka pasangan anu adu amis ieu, lain waé junun gagah di luhur panggung. Tapi, ogé nyieun reueus para sémah anu kalolobaan para inohong Sunda, seniman, sarta budayawan Sunda.

Samentara ti murid-murid hasil atikanana, disuguhkan ogé tembang-tembang petingan (pilihan) Euis Komariah, diantarana Ida Widawati, Neneng Dinar, Neneg Fitri, Rina Oesman, Yus Wiradireja, sarta Heri Suharyanto liwat tembang-tembang dijudulan ”Balebat”, ”Papatet”, dll.

Acara anu dilaksanakeun pikeun miéling taun ke-60 maestro tembang Sunda Euis Komariah ieu, dieusi kalayan diluncurkeunana buku biografi sarta cakram padat (CD) Daweung Tineung Euis Komariah, sarta sagala rupa suguhan tembang sarta pintonan seni tari jaipong hasil kreasi Gugum Gumbira.

Peluncuran biografi ditandaan jeung seserahan buku ka Gubernur Jawa Barat Ahmad Heryawan, H. Uu Rukmana, Ir. Herdiwan (Kadisbudpar), sasipuh Jabar Tjetje Hidayat Padmadinata, seniman Tin Rostini Asikin atawa Ema Ageung, sarta maestro ibing Sunda Gugum Gumbira.

Buku biografi Daweung Tineung Euis Komariah ditulis ku Aam Amilia. Buku ieu ngunggelkeun lalampahan Euis Komariah dina mendedikasikan dirina minangka maestro tembang Sunda. Buku ieu ogé ngadadarkeun ngeunaan gaya Euis Komariah dina menembangkan tembang-tembang Sunda anu baris pohara méré mangpaat henteu waé pikeun generasi nu nuluykeun tembang Sunda, tapi ogé para guru sarta pemerhati tembang Sunda.

Samentara CD ”Daweung Tineung” ngeusi saloba opat belas tembang anu disajikan dina wangun édisi husus, mangrupa tembang dina opat nada, sorog, pelog, salendro, sarta mandalungan. CD kasebut mangrupa édisi kawates alatan dicitak dina jumlah kawates.

Turutaneun
Gubernur Jawa Kulon Ahmad Heryawan dina pangbagéana ngomong, Alloh SWT méré umur ka manusa pikeun berkarya. Kaasup di jerona nyaéta berkarya di widang seni. Sanajan kitu, umur anu dibikeun ka manusa, kecap Gubernur, umumna leuwih panjang umur budayana tinimbang umur biologisnya. Usaha sarta karya anu geus dijalanan Euis Komariah salila 60 taun mangrupa wangun ti umur budaya.

”Umur manusa éta kawates. Hiji jalma kawas Ceu Euis Komariah anu geus ngawangun sajarah ditandaan kalayan karya badag sarta dinikmati generasi saterusna. Ieu pisan keteladanan ti umur budaya anu dibikeun Alloh SWT,” ceuk Heryawan.

Gubernur ogé ngomong, pihakna méré apresiasi ka para palaku seni anu geus méré karya hébatna sarta bis dilenyépan ku loba jelema.

2010-04-05T07:55:00.000+07:00

Parantos Medal Majalah Basa Sunda Balébat Nomer 15.

Eusi Balebat nomer 15 diantawisna :

Ngamumulé Seni Tradisi
Nempo deui Gerakan Kasundaan
Lalakon Multatuli di Buitenzorg
Parebut Sééng Nguniang deui...
Sunda keur Paléstina
Ngawawuhkeun Kasundaan ti Leuleutik
Nganjang ka Rumah Sutera
Lalakon Gunung Salak

Mangga, geura jugjug agén-agén Balébat nu pangcaketna, diantos. (balébat)

Agen agen Balebat
BOGOR : Hj. E. Kalsum Kp. Sadéng Jalan Leuwisadéng 647526, Mamah Maya Kp Nusa Éndah Leuweungkolot Cibungbulang 645790, Toko Buku Jendéla Komp. LIPI Cikabuyutan No. 6 Baranangsiang Bogor 379439, Indra Kios Koran & Majalah Jl. Merdéka Bogor (payuneun BCA), Acép Kios Koran & Majalah Babakan Raya Dramaga (Sakolaan) 423234, Waskita Wargi Bogor Jl. Stasiun Keréta Api Bogor, Engkus Kios Koran Majalah Bogor Plasa Jl. Surya Kancana Bogor, Érwin Kios Koran Majalah Gg Selot SMPN 1 Bogor, Ami Komputer Kp. Cikampak Ciampéa, TB Naga Mulya Jl. Merdéka Bogor, Acé Agéncy Jl. Empang Bogor.

BANDUNG : Wabuga Jl. Sékélimus Utara No. 45 Buah Batu Bandung 70141141, Iim Ruhimat Jl. Palédang No. 45A Cibeureum Bandung 70132444.

SUMEDANG: Toko Segar Jl. Raya Jatinangor 146 Sumedang. EIlan Rohelan Cimalaka Sumedang 085217508369. Museum Prabu Geusan Ulun Sumedang.

BADÉ NGALANGGAN? Mangga teueul tumbu di handap ieu:
FORMULIR NGALANGGAN MAJALAH BALÉBAT CETAK/DIJITAL (PDF)

Alatan Produk Cina Pangrajin Batik di Ciamis Bangkrut

2010-03-30T09:14:00.002+07:00

BOGOR --- Pupuhu Yayasan Batik Jawa Barat Ibu Sendy Dede Yusuf netelakeun ka kabéh pangrajin batik di Jawa Barat, supaya henteu pindah ka batik printing, alatan printing lain batik. Sabab, anu ngaranna batik nyaéta prosésna kalayan ngagunakeun malam, sarta canting. “ Lamun ngan ngudag omzet bisa waé dipaké ku cara cap, “ écés Sendy sajongjonan ngadatangan pengrajin batik di Kalurahan Cibuluh Kacamatan Bogor Timur Kota Bogor Senén (29/3/2010)

Sajauh ieu, kecap Sendy, motif batik ku cara printing, baris éléh bersaing jeung jieunan Cina anu hargana cukup murah. Salah sahiji conto pengrajin batik printing di Ciamis anu geus eksis ti taun 1934 tuluy alatan gempuran produksi Cina, para pengrajin batik di Ciamis éléh bersaing balukarna maranéhanana henteu bisa mroduksi deui. Padahal, geus aya 415 pengrajin batik, komo geus ngabogaan pabrik sorangan diluhur lahan salega 2,5 hektar, ungkab Sendy.

Sendy ngécéskeun, batik tulis ngabogaan peunteun seni anu cukup luhur kalayan prosés nyieunna anu cukup lila. Sedengkeun printing nyaéta tekstil sarua kalayan tekstil-tektil séjénna anu madanan motif batik.

Sendy Dede Yusuf ngeceskeun, batik Jawa Barat siap bersaing jeung wewengkon séjénna di Indonésia kawas batik Jawa Tengah sarta Jawa Timur. Pikeun ngawanohkeun batik di Jawa Barat yayasan Batik Jawa Barat baris leuwih gencar mempromosikan dina sagala rupa event.

“Urang ti Yayasan batik Jawa Barat geus ngaluarkeun buku saku minangka panduan sakaligus pikeun ngawanohkeun sawatara motif batik ti Jawa Kulon ka masarakat, “ kecap anjeuna.

Nurutkeun Sendy, pihakna geus ngalauncing 200 motif batik Jawa Barat, sarta rencanana dina bulan Désémber 2010 ka hareup baris dilaunching buku saku batik jilid ka dua kalayan 200 motif batik deui. “ Jadi, motif batik di Jawa Barat loba pisan, buktina di Indramayu waé geus aya 200 motif batik anu geus didaftarkan Haki (Hak Atas Kakayaan Intelektual), “ écésna.

Ku alatan éta Sendy ngaharepkeun ka pengrajin batik di Jawa Barat sanggeus di launching engké kudu geura-giru didaftarkan di Haki sarta batik anu dijieunana ditungtungna ditulis contona batik Kota Bogor Jawa Barat Indonésia. Ku kituna sabot batik kasebut geus ngalanglangbuana ka mancanagara jelema baris weruh ciri has batik ti mana asalna, “ pungkasnya.

Warga Tanah Baru Bogor Ngahirupkeun Kaulinan Skipping

2010-03-26T10:54:00.002+07:00

Bogor --- Saukur ngingetkeun, ulin karét kungsi populér di golongan budak angkatan 70-an nepi ka 80-an. Kaulinan tali ieu jadi favorit waktu kaluar ulin ti sakola sarta sanggeus mandi soré di imah. Cara ulinna masih tetep sarua, bisa dipigawé sosoranganan atawa ngolompok.

Lamun ngan ulin sosoranganan biasana budak baris meungkeutkeun tali dina tihang, tangkal atawa dina naon ogé anu matak bisa. Kaulinan sacara soliter bisa ogé ku cara skipping, nyaéta nyekel kadua tungtung tali saterusna diayunkeun ngaliwatan sirah sarta suku bari luncat

Dina kaulinan skipping aya hal anu alus, cenah numutkeun pakar kaséhatan, kaulinan skipping kalayan ngagunakeun tali ieu. lamun dipigawé salila 10 menit mangka baris sarimbag kalayan lumpat salila 45 menit. Sarta lamun urang ngalakukeun skipping salila 1 jam bisa ngabeuleum lemak saloba 1300 kalori.
Pikeun ngaramekeun deui kaulinan skipping warga Kalurahan Tanah Baru Kacamatan Bogor Utara, Kota Bogor ngagelar pasanggiri. Pamilona ngalibatkeun barudak sakola sarta warga Tanah Baru. Pamilon nu milu dina lomba iyeu aya 301 jelema. Lomba Skipping anu dilaksanakeun aula PGRI, jalan Pangeran Ashogiri Bogor. Saptu (20/3/10) disaksian anggota DPRD Kota Bogor Oyok Sukardi.

Pamilon dina perlombaan ieu, diwangun ti siswa Atikan Anak Umur Dini (PAUD), Sakola Dasar (SD) sarta warga sabudeureun Tanah baru. Olah Raga anu ngagunakeun tali geus lila henteu kasampak, mangkana pikeun ngaramekeun deui skipping warga Tanah Baru migawé bareng jeung PT Olympic ngagelar pasanggiri, “ kecap Lurah Tanah Baru Makmun Sofyan disela-sela kagiatan pasanggiri.

Nurutkeun Sofyan, loba mangpaatna ti ulin skipping, sajaba pikeun kaséhatan sarta kebugaran awak, kalayan skipping bisa ngabeuleum lemak anu aya dina awak. “Mangkana, kami ngaharepkeun kagiatan ieu henteu ngan sakali ieu, tapi bisa dipigawé sacara rutin dina sagala rupa kasempetan, “ cenahna.

Sajumlah pakar kaséhatan ogé nyebutkeun, yén kaulinan lompat tali mangrupa hiji kagiatan olah badan anu alus pikeun awak. Sacara fisik barudak jadi leuwih terampil, alatan bisa diajar cara sarta téknik melompat. Kaulinan ieu perlu keterampilan pangsoranganna.

Lila-lila, lamun mindeng dipigawé, barudak bisa tumuwuh jadi cekatan, tangkas sarta dinamis. Otot-ototnya ogé mundel sarta ngeusi, kuat sarta kalatih,

Situs Gunung Padang Katalangsara

2010-03-15T08:55:00.002+07:00

Béda jeung pamadegan sejarawan, warga désa Karyamukti, Kacamatan Campaka, Kabupatén Cianjur anu cicing di sabudeureun Gunung Padang, masih aya anu nganggap yén batu-batu kolot anu ngabentuk Gunung Padang éta téh titilar Prabu Siliwangi Raja Pajajaran.

Nurutkeun dongengna, sang Prabu keur nyingcet ti Kean Santang anakna anu terus moro ambéh manéhna asup kana ageman Islam, sedengkeun sang Prabu nampik. Raja wijaksana ieu mikir batan nyanghareupanana kalayan pertarungan, Prabu Siliwangi leuwih resep indit ninggalkeun keraton.

foto : http://hadisome.wordpress.com
Sabot rombongan anjog di kira-kira pilemburan Karyamukti kaayaan ampir nyanghareupan peuting, raja sakti éta maréntahkeun pasukanana pikeun ngawangun tempat ancik ti batu anu kudu réngsé dina sapeuting. Ku alatan éta, manéhna ogé ngaluarkeun wadyabala siluman. Tapi kanyataanana, saméméh wangunan kabiruyungan panonpoe geus mucunghul tinggal batu-batu anu ambacak di punclut gunung ditinggalkeun para siluman anu sieun ka panonpoé. ”Deng geuning surya geus padang (Duh tétéla panonpoé geus caang),” kitu ceuk Prabu Siliwangi waktu nempo fajar.

Omongan éta pisan anu saterusna ngajadikeun ngaran gunung éta jadi Gunung Padang. Teu lila, Kean Santang datang ka tempat éta sarta ngajak deui ramana pikeun asup kana ageman Islam, tapi Siliwangi sarta rombongannya milih ngiles ka alam gaib tinimbang nuturkeun ajakan Kean Santang.
**
pikeun golongan sejarawan, loka batu Gunung Padang lain titilar Prabu Siliwangi. Tum-pukan batu saluhur ratusan méter anu nyieun gunung éta mangrupa titilar manusa jaman Batu Gede/Megalitik anu hirup dina mangsa 6.000 taun saméméh masehi.

Situs Gunung Padang saméméh ambacak kawas ayeuna mimitina dijieun minangka punden berundak tempat muja karuhun. Unikna sanajan di mangsa éta tacan sadia parabot canggih, tapi pahatan batu-batu dijieun rapih sarta saragam, unggal ngabogaan luhur kira-kira 1,2 méter kalayan diameter 20 séntiméter x 20 séntiméter.

Loka Gunung Padang ibarat parawan kembang désa anu ancik laér kaisolasi, lokasina aya kira-kira 20 kilométer ti Dayeuh Cianjur. Tapi kitu, keendahanana geus nyieun kataji sawatara inohong anu kungsi ngadatanganana, kalahka budayawan Sudjiwo Tedjo anu datang taun 2003 dina helaran budaya basisir ngahaja mawa anakna. Manéhna ngomong barudakna kudu nempo loka Gunung Padang minangka maha karya karuhun.
Samentara pikeun budayawan Anis Djati Sunda, loka Gunung Padang nandakeun manusa Sunda mangsa katukang geus mikawanoh peradaban luhur, ieu dibuktikeun kalayan keca-kapan para karuhun anu sanggup nyusun tumpukan batu tanpa sanga nepi ka nyieun hiji gunung.

Hanjakalna, kaendahan Gunung Padang tacan meunang perhatian maksimal ti pamaréntah ku kituna kondisina pikawatireun sarta miskin promosi. Kalahka lamun nempo buku sémah, nu datangna masih minim, umumna pasangan rumaja anu kasmaran anu ngamangpaatkeun keheningan di punclut Gunung Padang. Padahal, nurutkeun Kapala Widang Seni sarta Budaya Dines Kabudayaan sarta Pariwisata Kab. Cianjur Drs. H. Anto Susilo, M.Pd., loka Gunung Padang mangrupa pangpepekna lamun dibandingkeun jeung loka Punggungan Raharjo anu anyar-anyar ieu kapanggih di Lampung, sabab masih aya dolmen, menhir, batu berundak, sarta sarkofagus.

Sataunnu kaliwat, situs Gunung Padang diémbarkeun Gubernur Jawa Kulon Ahmad Heryawan minangka ikon Jawa Barat babarengan situs Gua Pawon, tapi realisasinya tacan kabiruyungan. Pena-nganan loka anu legana hiji héktar éta kasampak masih alakadarna. Nurutkeun Anto, Surat Kaputusan Gubernur Jawa Barat ngeunaan pencanangan situs Gunung Padang minangka ikon Jawa Kulon tacan ogé medal, padahal pohara diperlukeun Pemkab Cianjur pikeun ngusulkeun dana penataan ka APBD Jawa Kulon pikeun lahan penunjang loka anu lega sakabéhna ngahontal 10 héktar.

Kaayaan éta diperparah deui kalayan minimnya anggaran anu dipiboga Dines Kabudayaan sarta Pariwisata Kab. Cianjur. Kalahka saukur pikeun miara situs ampir euweuh. Dana anu sadia ngan diperuntukkan lamun dina kaayaan anu sa-ngat ngadesek.

Situs Gunung Padang, nurutkeun undang-undang, ditungkulan babarengan antara pamaréntah pusat, Pemprov Jawa Barat, sarta Pemkab Cianjur. Pamaréntah pusat nyadiakeun para ahli lamun hiji waktu loka direstrukturisasi, sedengkeun Jawa Barat ngabogaan wenang dina penataan widang wisata, sarta minangka nu boga lahan, Pamaréntah Cianjur bertindak minangka pamulasara.

Hanjakalna, bantuan pamaréntah pusat ampir euweuh sabab Menteri Kabudayaan sarta Pariwisata ayeuna tacan ngajadikeun Jawa Barat minangka prioritas utama pena-taan pariwisata, konsentrasi progranya masih tertuju pikeun wewengkon Indonésia Timur. Balukarna, pena-nganan situs moal aya kamajuan, tetep miskin fasilitas sarta kurang sentuhan. Padahal loba kénéh carita anu can kaguar di antara batu-batu anu ambacak di punclut Gunung Padang. Hanjakalna loba kénéh jelema anu henteu weruh, alatan tacan kagali sacara maksimal

"Nyangku" Ngahormatan Karuhun Galuh

2010-03-12T10:11:00.009+07:00

CIAMIS -- Nyangku mangrupa hiji ngaran upacara adat pikeun ngahormatan karuhun anu geus nyebarkeun ageman Islam di Tatar Galuh, wewengkon anu kiwari dipikawanoh ku Kabupatén Ciamis, bagian wétan Jawa Barat.

Upacara éta dilaksanakeun saban tauna dina bulan Mulud dina kalendar Islam, di wewengkon Kacamatan Panjalu. Kacamatan éta diyakini minangka puseur Karajaan Panjalu dina mangsa katukang.Upacara éta pisan anu dilaksanakeun poe Kemis (11/3).

foto : http://urangciamis.blogspot.com/

Acara anu dilaksanakeun di Panjalu éta lumangsung hikmat kalayan disaksian rébuan masarakat ti sagala wewengkon, kaasup warga sarta sasipuh Panjalu sarta para pajabat pamaréntah Daerah Kabupatén Ciamis.

Nurutkeun carita anu terus diturunkeun sacara lisan di masarakat Panjalu, Nyangku mangrupa babasan hatur nuhun ka sasipuh ngaranna Borosngora, anu geus mawa Islam ka wewengkon Panjalu.

Minangka babasan tarima kasi éta,nepi ayeuna masarakat Panjalu tetep ngajaga kelestarian alam sarta budaya, sarta tetep ngalaksanakeun upacara Nyangku.

Ku yasana Borosngora ogé, wewengkon éta ngabogaan ngaran badag alatan ti ditu ngembang ageman Islam ka wewengkon anu leuwih lega.

Tapi, masarakat satempat henteu nyaho ayana astana Borosngora. Sedengkeun anak ti Borosngora, nyaéta Prabu Hariang Kencana Putra dimakamkan di Dinya Léngkong.

Astana Hariang Kencana aya di hiji pulo anu disebut Nusa Larang di taneuh salega 40 héktar di tengah Dinya Léngkong anu ngabogaan lega kira-kira 70 héktar. Astana éta jadi tempat ziarah upacara adat Nyangku.

Upacara éta dimimitian ku menggelar doa babarengan ka karuhun Panjalu. Saterusna dipungkas kalayan ngabersihkeun barang-barang pusaka titilar Karajaan Panjalu, kaasup hiji pakakas utama hiji pedang bobogaan Borosngora.

Nurutkeun carita anu dipercaya masarakat satempat, pedang kasebut mangrupa pamere ti Sayidina Ali bin Abi Thalib RA ka Borosngora minangka kado geus lulusna Borosngora diajar ageman Islam di Mekah.

Nepi ka ayeuna ku masarakat Panjalu di Tataran Galuh, pedang éta dianggap minangka barang sakral. Masarakat satempat ngayakinan yén cai urut kukumbah pedang éta ngabogaan sagala rupa khasiat.

Ayeuna barang-barang pusaka éta ditunda di hiji tempat husus. Tempat éta aya di musieum anu disebut Bumi Alit anu mindeng didatangan ku wisatawan ti sagala wewengkon.

Samentara éta, upacara Nyangku kalayan ngabersihkeun barang pusaka dilaksanakeun sacara ati-ati kalayan ngagelar upacara adat anu sarta sakral.

Barang pusaka kasebut dibawa ku para warga maké pakéan has adat sunda sarta pakéan Muslim sacara babarengan. Barang éta dibawa ti Bumi Alit nuju pulo Nusa Larang di Dinya Lenkong anu berjarak kira-kira 500 méter.

Waditra rebana milu leumpang ngabring iring-iringan, ti Bumi Alit nuju Dinya Léngkong. Rombongan menyeberangi Dinya Léngkong ngagunakeun parahu nuju Nusa Larang tempat dimakamkannya Hariang Kencana.

Di tempat kasebut para nu mawa barang pusaka sarta sasipuh Panjalu ngagelar doa sarta shalawat ka Nabi Muhammad dipingpin ku kuncen Bumi Alit, Aleh Wira Atmaja.

Réngsé shawalat di Nusa Larang barang pusaka kasebut dibawa balik ka alun-alun Panjalu pikeun dibersihkeun di hareupeun rébuan jelema sarta para pajabat pamaréntah wewengkon.

Upacara eta , numutkeun Bupati Ciamis Engkon Koswara, lain ngarujuk dina musyrik, minangka keur pengabdian masarakat sunda di Ciamis hususna masarakat Panjalu anu ngahormatan para karuhun, sarta saréatna muji syukur ka Alloh SWT.

"Sawatara hal anu bisa dicokot hartina, acara Nyangku éta lain musyrik, lain menyembah pakakas-pakakas, lain pikeun menyembah keris, tapi minangka simbol penghormatan," kecap Enkon.

Manéhna ngécéskeun, acara kasebut minangka penghormatan luhur jasa-jasa karuhun anu geus digawé teuas kalayan sakuat tanaga ngadegkeun nagara, sarta nyebarkeun ajaran ageman Islam di Tatar Galuh Ciamis melalaui Panjalu.

Ku kituna Bupati salempang lamun upacara Nyangku leungit kitu waé, sumawona lajuning ngembangna jaman kalayan generasi masarakat anu terus terusan.

Nurutkeun Bupati, kawas diamanatkan Borosngora, anu geus méré kahirupan kalayan nyebarkeun ajaran ageman Islam ka sakumna warga Panjalu sarta Ciamis, nepi ka kiwari masarakat satempat tetep nyekelan teguh dina Islam.

"Ieu minangka sumanget sarta dorongan yén budaya éta kudu diteruskeun, alatan lamun henteu urang ngeunaan kaleungitan obor,"

Rébuan Umat Islam Jul-jol ka Wewengkon Empang Bogor Selatan

2010-03-10T08:38:00.000+07:00

BOGOR - Rébuan umat Islam minuhan wewengkon Empang Bogor Selatan Kota Bogor, Salasa (9/3) peuting. jul-jolna umat Islam anu datang ti sagala wewengkon di tanah air pikeun ngaluuhan Maulid Nabi Muhammad SAW di Masjid Keramat An Nur, sarta haul Habib Abdullah Bin Mukhsin Alatas. Habib Abdullah, mangrupa wali Qutub diyakini minangka incu turunan katilu puluh genep Nabi Muhammad SAW.

Habib Abdullah Bin Mukhsin Alatas asalna ti Yaman, hiji nagara dipalebah tenggara Saudi Arabia. Anjeunna di lahirkan di Kampung Khuraidah Hadramaut dina bulan Désémber taun 1859. Sawaktu hirupna Habib Abdulah ngalalana ka sagala rupa bagean dunya pikeun nyebarkeun ageman Islam, nepi ka pamustunganana cicing di Bogor nepi ka ahir hayatnya. Habib Abdullah dimakamkan di Kompleks Masjid Keramat An Nur Empang.
Acara Maulid Nabi Muhammad SAW di wewengkon Empang rame pisan sarta khidmat. Dimimitian kalayan Shalawat Nabi, sajarah riwayat Nabi nepi ka ceramah sajumlah ajengan sarta habib Waktu anu tunggu nyaéta waktu warga dihaturan ngarasakeun hidangan anu sadia sawaregna.

Menuna bisa disebut istimiwa, nyaéta hidangan sangu kebuli has racikan Arab. Di jero sangu kebuli ieu teu poho diselipkan potongan - potongan daging embé ngora anu éstuning pikabitaeun. Ratusan embé dipeuncit panitia pikeun acara dahar sangu kebuli babarengan ieu.

Sajumlah pajabat hadir dina peringatan Maulid antara séjén Staf ahli Gubernur Jawa Barat Tubagus Khusni Tamrin, Danrem 061 Suryakencana Engkol. Inf. Agus Sutomo, Wawakil Walikota Bogor Achmad Ru’yat sarta sajumlah Muspida Kota Bogor séjénna.

Peringatan Maulid Nabi Muhammad SAW, sarta Haul Habib Abdullh Bin Mukhsin Alatas ieu mangrupa talari taunan warga turunan Arab di Kampung Empang Bogor, Jawa Barat. Acara ieu ogé sakaligus jadi ajang silaturahmi antar sasama umat Islam.

Urang Baduy Jero Ngarayakeun Talari Kawalu

2010-03-08T08:54:00.007+07:00

LEBAK —Warga suku Baduy Jero Kabupatén Lebak, Propinsi Banten, Jumaah (5/3/2010), ngarayakeun talari kawalu kadua atawa "bulan karo" pinuh basajan alatan tacan sakumnana warga usum panén paré huma.

"Acara ieu pinuh ku ka husyuk sarta ngadua ménta kaayaan nagara aman, tengtrem, sarta sejahtera," ceuk Sekretaris Désa Kanekes, Kacamatan Leuwidamar, Kabupatén Lebak, Sarpin.
foto : Disbudpar Prov Banten

Sarpin ngomong, perayaan kawalu pikeun warga Baduy Jero anu cicing di Kampung Cibeo sarta Cikawartana, Désa Kanekes, sedengkeun Kampung Cikeusik geus ngarayakeun dina poé Kemis (4/3/2010).

Katilu pilemburan Baduy Jero eta dilaksanakeun kalayan pinuh basajan.

Warga ngarayakeunana kalayan pinuh khidmat sarta husyuk bari ngadua ménta ka Pangéran Anu Maha Kawasa ambéh nagara ieu aman, tengtrem, sarta sejahtera. "Lamun nagara ieu aman sarta tengtrem tangtu masarakat baris sejahtera,"

Manéhna ménta salila kawalu lumangsung, nu datang teu meunang asup ka pilemburan Baduy Dina alatan keur ngalaksanakeun ibadah sanggeus puasa sapoé jeput.

Ku sabab éta, ceuk manéhna, pihakna minangka aparat pamaréntah geus masangkeun peringatan di panto gerbang Baduy di Ciboleger ambéh nu datang taat hukum adat.

Sabab, talari kawalu mangrupa kaputusan adat anu kudu dilaksanakeun saban taun, dirayakan tilu kali salila tilu bulan kalayan puasa sapoé jeput.

Perayaan kawalu mangrupa salah sahiji talari ritual anu dipercaya ku warga Baduy Jero ku kituna perlu ngahargaan sarta ngahormatan kayakinan ageman anu dianut maranéhanana.

Numutkeun Sarpin "Salila ngalaksanakeun kawalu, kaayaan kampung Baduy Jero jempling alatan maranéhanana puasa sarta loba milih cicing di imah-imah,"

Wawakil Lembaga Hukum Adat Baduy Jero, Ayah Mursid, ngaku, pihakna menta hampura alatan salila perayaan kawalu pilemburan Baduy Jero ngawengku Cikawartana, Cikeusik, sarta Cibeo katutup pikeun nu datang, saha wae arek éta pajabat wewengkon atawa pajabat nagara. "Kami ngajalankeun kawalu alatan titilar adat sarta kudu ditaati," cenah.
Nurutkeun manéhna, sanggeus lekasan perayaan kawalu, tangtu nu datang balik kaci ngadatangan wewengkon Baduy Jero.

Manéhna ngécéskeun, sanggeus kawalu, hiji bulan anu baris datang ngarayakeun acara Seba kalayan ngadatangan bupati sarta Gubernur Banten kalayan mawa hasil-hasil bumi (tatanén). "Ayeuna sawaréh warga Baduy geus panén paré huma," cenah.

Manéhna nambahan, perayaan Seba éta minangka salah sahiji wangun silaturahim anu kudu dijalin kalayan alus ka pamaréntah.

Ceuk Saha Budak Ngora Henteu Nyunda?

2010-03-03T09:52:00.005+07:00

Bandung - Ceuk Saha lamun budak ngora teu paduli basa Sunda? Jigana kudu dimimitian ngaca kana Festival Drama Basa Sunda (FDBS), alatan ampir satengah ti pamilonna nyaéta golongan pelajar anu meureun mindeng dicap horéam pikeun mikawanoh basa indung..

"Enya, antara peserta pelajar sarta umum jumlahna fifty-fifty lah," ceuk pupuhu Téater Sunda Kiwari, Dadi P Danusubrata. Kaasup di antarana pelajar SD anu kagabung dina Téater Bolon Tasikmalaya anu sok ilubiung dina acara FDBS saban taunna.

Nurutkeun Dadi, kagiatan ieu pisan sosialisasi basa Sunda anu realistis. Sacara henteu langsung maranéhanana
diajar tata basa Sunda ti naskah anu baris dipidangkeun.

"Salila tilu bulan saméméh dipéntaskan maranéhanana ngaéeksplorasi naskah," ceuk Dadi.

Dadi ngajéntrékeun, budak ngora ngan merlukeun wadah ambéh maranéhanana bisa mikawanoh sarta neuleuman basa Sunda kalayan leuwih deukeut. FDBS jadi salah sahiji média pikeun maranéhanana diajar.

Henteu ngan pikeun para patandang tapi ogé para pelajar anu lalajo FDBS. Alatan di poé kahiji waé, lolobana panongton memang asalna ti pelajar. "Aya ogé sakola anu geus booking pikeun lalajo hiji pintonan pikeun 700 muridna," ceuk Dadi.

Pihakna mémang nawarkeun ka sakola-sakola anu hayang lalajo pintonan teater di acara FDBS ieu.
"Urang ogé mantuan guru basa Sunda sarta kasenian," cenahna.

Katajina kana basa Sunda ogé dinyatakeun ku salah saurang panongton, Alam, siswa SMKN 7 Bandung. Alam babarengan dua urang baturna datang di poé kahiji FDBS kamari, Salasa (2/2/2010).

Alam nyebutkeun, manéhna geus lalajo teater Sunda saloba tilu kali. "Kuring resep kana teater Sunda alatan unik sarta langka," ceuk Alam.

Sajaba ti éta, nurutkeun Alam, kalayan lalajo tetaer Sunda manéhna bisa diajar tata basa Sunda anu salila ieu henteu dipikanyahona. "Méré mangpaat, jadi weruh aya basa-basa anyar, dina basa Sunda henteu ngan basa anu garihal wungkul tapi aya ogé anu lemesna," ceuk Alam.

Dukungan keur Situs Batujaya

2010-01-29T05:23:00.004+07:00

Ku sabab réa para pihak anu miboga perhatian sarta kareueus, sakaligus salempang kana kaayaan situs Batujaya Karawang, ku kituna di Jakarta perenahna di Kantor Masyarakat Transparansi Indonesia (MTI) Jl. Pulombangkeng 11 Senopati Jaksel, poé Rebo kamari (27/1) diayakeun pajemuhan ngabahas dukungan keur situs Batujaya.

Pajemuhan ieu dihadiran ku Erry R Hardjapamekas (MTI), Cahyana A (Kantor Menkoinfo) Hérdiwan (Kadisparbud Prov. Jabar), Hasan Djafar (Arkeolog UI), Dharma Wisésa (Inohong Banten), Okki S. Jusuf (Présdir PT. Trimitra Tarumanagara), Aditia Gunawan (Filolog Perpunas Jkt), Teuku Abdullah Sanny (Guru Besar ITB), Tb. Déddy (Métro TV), Martono, Kiskénda, Rachmat Sentika, Iskandarsyah, jeung Héndra M Astari (Balébat).
Jejer pajemuhan ieu, nyaéta dukungan pikeun ngawujudna Kawasan Konsérvasi Stratégis Nasional di Percandian Situs Batujaya Karawang.

Dina kasempetan ieu, Kadisparbud Prov. Jabar Herdiwan ngungkabkeun, pihak Disparbud parantos ngadamel Masterplan keur mulasara tur ngariksa Situs Batujaya. Hal-hal nu tos dirarancang teh, antarana: 1. Netepkeun kawasan situs Batujaya salaku Banda Cagar Budaya (BCB).
2. Ngadamel Perda (aturan daérah) ngeunaan kawasan nu mibanda BCB.
3. Ngalakukeun Zonasi di kawasan Batujaya.
4. Ngawangun sarana & prasarana pendukung pariwisata.
5. Ngajadikeun situs Batujaya salah sahiji obyék wisata unggulan di Jabar.
Pakait mataholang nomer 5, Herdiwan ogé ngajéntrékeun, percandian di Batujaya tos dijadikeun tempat upacara waisak ku umat agama Budha.

Satuluyna, Prof. Dr. Teuku Abdullah Sanny maparkeun ngeunaan alat Ground Penetrating Radar (GPR). Intina alat ieu bisa ngadétéksi material naon waé nu aya di jero taneuh, kaasup hasil peradaban manusa, kalayan ngukur pantulan gelombang éléktromagnétikna. GPR minangka alat deteksi material anu ngagunakeun teknologi panganyarna. Kalolobana alat ieu digunakeun pikeun industri tambang jeung konstruksi, padahal alat ieu ogé bisa digunakeun di widang arkéologi.

Ngeunaan sajarah jeung artefak nu aya di situs Batujaya, sacara ringkes dipedar ku Dr. Hasan Djafar. Hasan ogé nerangkeun, teu pamohalan aya candi anu leuwih kolot tinimbang candi nu geus nyampak ayeuna. Arkéolog nu leuwih ti 20 taun nalungtik situs Batujaya ieu negeskeun percandian di Batujaya mangrupa titinggal ti Karajaan Tarumanagara.

Hal anu nyugemakeun datang ti Okki S. Jusuf. Pausahaan anjeunna kiwari keur ngagarap proyék kanalisasi (ngadamel kanal) ti Bukit Asam ka basisir wétan Pulo Sumatera, maksudna pikeun jalur ngakutan batubara liwat cai (walungan). Proyek kanalisasi ieu inspirasina datang tina sajarah Tarumanagara anu nyebutkeun, Raja Purnawarman nyieun saluran Chandrabaga jeung gomati (Prasasti Tugu). Ku kituna, Présiden Direktur Trimitra Tarumanagara ieu negeskeun, sagala kauntungan tina proyék nyieun kanal di bumi Sriwijaya ieu baris didonasikeun pikeun révitalisasi situs Batujaya!

Ku sabab masih kénéh seueur hal nu perelu dipatotoskeun saméméh ngadamel rarancang aksi (action plan), ku kituna baris diayakeun deui pajemuhan ping 2 Pebruari 2010 di kantorna Okki S. Jusuf di Gd. Menara Jamsostek Jl. Gatot Subroto Jakarta. (HMA)

Séréntaun Sindangbarang Dimimitian

2010-01-16T11:29:00.005+07:00

BOGOR – Upacara Séréntaun masarakat Kampung Sindangbarang, Kecamatan Pasir Eurih, Kabupatén Bogor geus dimimitian ti Poé Rebo malem Kemis (13/1). Leunjeuran acara tradisi unggal taun ieu dimimitian ku prosési netepkeun ku jalan ngadua ka Gusti Nu Maha Suci nu dipingpin ku kokolot adat.

Isukna, Poé Kemis, dilakukeun jiarah kubur ka karuhun-karuhun lembur Sindangbarang, kaasup jiarah ka Éyang Parenggong Jaya nu aya di mumunggang Gunung Salak, teu jauh ti Pura Urang Bali.

Poé Jumah, bada salat Jumah dilakukeun upacara ngala cai kukulu di tujuh sumur (mata cai) nu aya di sakuliah lembur. Ngala cai ieu dilakukeun ku para kokolot lembur, nu saterusna cai téh bakal digunakeun dina upacara nugel munding jeung acara puncak séréntaun nu mangrupa ngasupkeun pare ka leuit.
Poé Saptu ieu (16/1) dilakukeun acara Sidekah Kuéh jeung Nugel Munding. Sidekah Kuéh diayakeun di alun-alun Kampung Budaya Sindangbarang (KBS) nu diiluan ku masarakat lembur kaasup barudak sakola. Kuéh-kuéh nu diwadahan dina nyiru-nyiru leutik digelar, dijajarkeun di alun-alun, sarta di ruing ku warga lembur. Sanggeus dimimitian ku ngadua ku kokolot lembur, kuéh-kuéh téh ambring diserbu ku masarakat.

Acara dituluykeun ngarak munding ti KBS ka tempat panugelan di lapangan SD Inpres. Satuluyna daging munding ieu baris dibabagikeun dina prosési Sidekah Daging.

Poé isuk, Ahad (17/1) mangrupa acara puncak upacara Séréntaun. Baris dilakukeun hélaran barisan rengkong jeung dongdang ti hareupeun Imah Gedong nuju ka alun-alun KBS. Saterusna pare-paré nu dibawa ku rombongan hélaran baris diasupkeun kana leuit. (HD)

Kab. Bogor Perlu "Perda" BCB

2010-01-03T09:22:00.005+07:00

Pamaréntah Kabupatén Bogor kudu sagancangna nyieun aturan daérah (Perda) ngeunaan Banda Cagar Budaya (BCB). Pangpangna, cacak geus aya UU Nomer 5 taun 1992 ngeunaan BCB, nyalametkeun tur mulasara BCB di Kabupatén Bogor téh hésé kénéh dipigawé.

"Perda ieu pisan anu engkéna bisa dijadikeun "pakarang" pikeun ngaropéa sarta nangtayungan BCB ti pihak-pihak anu henteu tanggungjawab," ceuk Kabid Kabudayaan Disbudpar Kab. Bogor Djuanda Dimansyah.
Samentara pikeun mulasara BCB anu aya, pihakna masih ngarujuk kana UU kasebut, sarta ngainvéntarisir BCB anu sumebar di sakuliah wilayah Kab. Bogor. Nepi ka ayeuna, ti 104 tempat (situs) jeung barang anu diperkirakeun BCB, pihakna geus ngainvéntarisir 25 situs, di antarana Batu Tulis Ciaruteun, Garisul, jeung Sumur Jalatunda di Kampung Budaya Sindangbarang. "Kami réréongan jeung sakabéh unsur pikeun migawé ieu, aya ti ahli BCB, arkéolog, katut masarakat anu cicing di sabudeureun lokasi BCB," sambungna.

Lain ngan BCB, barang-barang unik ogé milu didata. Ku ayana Perda ieu, engkéna barang-barang bisa dijaga tur disalametkeun. Djuanda ngécéskeun, aya sawatara klasifikasi pikeun nyaho naha barang-barang éta téh miboga ajén sajarah atawa henteu. Di antarana, umur barang éta kudu geus di luhur 50 taun, sarta tempat bisa dikembangkeun jadi pusat panalungtikan jeung atikan.

Sajaba invéntarisir, ngaraksa jeung mulasara BCB tetep dipigawé. Salasahijina ku cara ku cara ngajaga barang-barang nu geus ditetepkeun sarta dikategorikeun BCB. "Urang hayang ngaropéa BCB ieu sangkan bisa jadi hiji objék wisata nu bisa didatangan ku para turis," pungkas manten camat Pamijahan ieu. (BAL)

Jentréng Kacapi Miéling Poé Indung

2009-12-23T11:09:00.007+07:00

TASIKMALAYA -- Jentréng waditra musik kacapi ngaramekeun kagiatan miéling poé indung 22 Désémber anu dilaksanakeun para kaum ibu-ibu di gedong Galih Pawéstri, Kota Tasikmalaya, Jawa Barat, Salasa (22/12).

Musik kacapi anu dipirig ku saurang siswi SMA 2 kota Tasikmalaya, Nidia Rénaningtyas (17) éta sanggup ngahibur para kaum ibu-ibu PKK sarta masarakat umum anu ngarayakeun miéling poé indung.

Pintonan ngajentréngkeun waditra musik tradisional kacapi ieu mangrupa salasahiji tina runtuyan acara hiburan dina peringatan poé indung di Kota Tasikmalaya.

Nu metik kacapi téh nembangkeun tembang nu cukup ngabrangbrangkeun para kaum ibu-ibu kaasup Walikota Tasikmalaya, Syarif Hidayat reujeung istrina Ny Rosye Syarif Hidayat anu hadir dina acara éta.

Numutkeun Nidia, ngulinkeun musik kacapi dina kesempetan acara perayaan poé indung di Kota Tasikmalaya miboga kapuasan batin dina méré hiburan tradisional ka kaum ibu-ibu.

"Ieu minangka kado pikeun ibu-ibu di poé indung, yén saurang mojang masih resep kana waditra musik tradisional anu tinangtu nyieun reueus kaum ibu," jelasna.

Manéhna nambahan, sanajan ngan ngawih dua tembang nu judulna `Déwi Sartika` sarta `Hariring Nukung` diharepkeun bisa méré hiburan anu nyieun kaum ibu reueus dina ngarasakeun hariring musik kacapi.

Samentara éta pupuhu panitia acara miéling poé indung di Kota Tasikmalaya, Ny Iyan, ngajelaskeun, diayakeunana acara ieu dipiharep bisa ngajadikeun kaum ibu jadi leuwih alus di sagala aspék.

Manéhna ngaharepkeun kaum ibu tetep bajoang méré anu pangalusna pikeun bangsa, masarakat jeung ageman sarta tetep narékahan ngajadikeun anak minangka generasi bangsa anu calakan sarta babakti ka kolot.

"Poé indung ieu minangka kereueus pikeun kaum awéwé hususna ibu pikeun ngajadikeun kaum ibu teuneung sarta basajan," tegesna. (BAL)

Damas Ngagelar Festival Tembang Cianjuran

2009-12-22T08:28:00.003+07:00

BANDUNG -Daya Mahasiswa Sunda (Damas) ngayakeun féstival tembang sunda cianjuran di Graha Sanusi, Unpad, Bandung, salila lima poé saprak Senén (21/12).

"Festival anu diayakeun saprak taun 1959 ieu mangrupa festival pangkolotna pikeun pasanggiri tembang cianjuran, mangka jadi kahormatan pikeun Unpad keur jadi calagara," ceuk Réktor Unpad Ganjar Kurnia dina bubuka acara éta di Bandung, Senén.

Adé Taryana ngajelaskeun, féstival ieu minangka anu ka-19 kalina digelar sarta jadi acara tetep Damas unggal dua taun sakali.

Adé ogé ngungkabkeun, acara ieu ngabogaan misi pikeun ngamumulé budaya sunda ngaliwatan hiji féstival.

"Engkéna kami ngaharepkeun lahirna juru tembang anyar anu ngabogaan kualitas internasional," ceuk Adé nambahkeun.

Festival ieu baris menghadirkeun juri maestro cianjuran Euis Komariah, inohong cianjuran Enip Sukanda, sarta dosen STSI Yus Wiradirédja.

Juri baris nyéléksi 91 patandang ti 13 Kabupatén/Kota sa-Jawa Barat jadi 10 urang di final. Kabupatén Garut jadi kabupatén anu ngirimkeun pamilon panglobana kalayan jumlah 15 urang.

"Féstival ieu jadi patokan keur pembinaan kasenian cianjuran di Kabupatén/Kota se-jawa barat. Ditempo ti sisi kuantitasnya, beuki loba hiji kabupatén ngirimkeun pamilon, beuki alus pembinaan seni cianjuran di ditu," ceuk Adé.

Adé ngajéntrékeun, pikeun ngahasilkeun saurang juru tembang cianjuran anu miboga kualitas hadé diharepkeun ayana sinérgi ti pamaréntahan daérah sarta masarakat cianjuran. "Kami narékahan ngahubungkeun antara pamaréntah jeung masarakat," ceuk Adé.

Festival ieu baris dibagi kana dua kategori nyaéta cianjuran sarta sekar anyar (tembang cianjuran mutakhir). Babak kualifikasi baris dilaksanakeun nepi ka Kemis, sarta final baris dilaksanakeun dina Jumat (25/12).

”Pinunjul unggal kategori baris meunangkeun hadiah duit sarta hiji motor,” ceuk Adé. (BAL)

Warga Bogor Mapag Taun anyar Islam

2009-12-19T09:00:00.004+07:00

BOGOR - Datangna taun anyar Islam 1431-hijriah dipapag ku rébuan umat Islam kalayan ngalakukeun hélaran (tarhib) atawa pawai ti balékota, Jln. Ir. H. Djuanda, Kel. Pabaton, Kec. Bogor Tengah, Kota Bogor, nuju ka Masjid Raya, di Jln. Pajajaran, Kec. Bogor Timur. Tarhib Muharam ngabagéakeun taun anyar Islam jadi kabiasaan anu dipigawé ku umat Islam, di Kota Bogor.

Iring–iringan tarhib dimimitian rombongan muspida, nyaéta Walikota H. Diani Budiarto, Wakil Walikota Achmad Ru’yat, Ketua DPRD Mufti Fauqi, Dandim 0606, Létkol (Inf) Mirza Agus, Kapala Kantor Departemen Agama, H. Muchtar, sarta Pupuhu MUI Kota Bogor H. Adam Ibrahim.
Sajaba ngalibetkeun sakumna élémén masarakat Kota Bogor, saperti ti kalangan murid sakola, santri, pagawé ti Pamkot Bogor, pagawé kantor Departemen Agama, Déwan Kamakmuran Masjid (DKM), jamaah majelis taklim, tarhib ogé dituturkeun ormas Islam sa-kota Bogor. “Kira-kira 5.000 urang miluan dina tarhib ayeuna,” ceuk Kasubag Agama Bagian Kamasarakatan Kota Bogor, Wawan Shanwani.

Tarhib beuki euyeub ku hadirna pasukan drum-band Pusdikzi, Universitas Pakuan (Unpak), sarta drum-band Pamkot Bogor. Nepina di Masjid Raya pamilon tarhib ngahadiran tablig akbar kalayan penceramahna K.H. Didin Hafidhudhin, Pupuhu Badan Amil Zakat Nasional (Baznas).

Sapanjang jalan anu diliwatan, mimiti ti Jln. Ir. H. Djuanda, Otto Iskandardinata, sarta Jln. Pajajaran nepi ka di Masjid Raya Bogor sempet macét. Puluhan patugas disiagakeun pikeun ngatur patalimarga di sapanjang jalan anu diliwatan pamilon hélaran.

Walikota Bogor, H. Diani Budiarto negeskeun kagiatan anu rutin dipigawé saban taun di Kota Bogor pikeun ngingetkeun ka sakumna umat Islam ngeunaan datangna taun anyar 1431 Hijriah. Kagiatan ieu ogé, pikeun leuwih ngaremékeun ukhuwah sarta syiar Islam jeung niat leuwih ngaronjatkeun ibadah ka Alloh SWT. (BAL)

Gubernur Ngajangjikeun Gedong Kasenian

2009-12-07T08:39:00.005+07:00

Bogor - Gubernur Jawa Barat Ahmad Héryawan baris ngawangun opat gedong kasenian di opat kota di Jawa Barat. Salah sahijinadi Bogor. Hal éta diungkabkeunana waktu ngaresmikeun Mandapa Palataran Pakujajar Sipatahunan di Kota Bogor, Saptu (5/12). Nurutkeun Gubernur, opat kota anu baris ngabogaan gedong kasenian téh nyaéta Bogor, Cirebon, Tasikmalaya, sarta Karawang.

“Bogor pikeun ngawakilan Jawa Barat bagian Kulon, Cirebon pikeun ngawakilan Jawa Barat bagian wétan, Tasikmalaya ngawakilan Jawa Barat bagian kidul, sarta Karawang ngawakilan Jawa Barat bagian kalér,” jéntré Héryawan.
Pangwangunan gedong kasenian éta, nurutkeun Gubernur, pikeun numuwuhkeun bibit seniman ngora Jawa Barat keur mulasara budaya Sunda. “Ayeuna generasi ngora kawas nu hareudang kana kasenian Sunda. Mangka ti éta, diharepkeun baris tumuwuh bibit seniman Sunda anu baris mawa kréasi anyar dina seni Sunda,” sambungna.

Prosés perencanaan sarta rarancangna sorangan geus dipigawé saprak taun 2009. Tapi, pangwangunanana direncanakeun baris dimimitian taun 2010 sacara babarengan di opat kota éta. “Kami tacan bisa mastikeun kapastianana, tapi pasti dilaksanakeun 2010,” ungkab Gubernur.

Sajaba ngawangun gedong kasenian, Pemprov Jawa Barat ogé baris ngawangun tempat-tempat pusat kagiatan kabudayaan di sawatara kawasan kalayan maké ngaran padépokan. “Rencanana aya lima belas padépokan anu baris kami adegkeun, jeung dana pangwangunan pikeun saban padepokan sagedé dua ratus juta rupiah,” wawar Gubernur.

Inohong Kasenian Sunda anu ogé nu ngadegkeun Padépokan Pakujajar Sipatahunan, Ema Ageung ngarojong pisan ayana rencana pangwangunan gedong kasenian sarta padépokan téh.
Ema Ageung ngaharepkeun, kalayan ayana padépokan jeung gedong kasenian Sunda anu baris diwangun éta, kabudayaan Sunda baris tetep kajaga sarta kamumulé. “Budaya Sunda téh minangka kasenian anu geus kaceluk nepi ka luar negri. Alatan éta urang wajib reueus sarta kudu ngabélana,” sanggem Ma Ageung.
(BAL)

Ujungan Jadi Wawakil Kasenian Jabar

2009-11-26T08:44:00.003+07:00

Kasenian Ujungan ti Kota Bekasi baris ngawakilan Propinsi Jawa Barat dina féstival olahraga tradisional tingkat nasional anu dilaksanakeun di Ambon bulan Agustus 2010 engké. Kaputusan éta kaluar sanggeus kasenian ujungan jadi pinunjul dina Féstival Olahraga Tradisional Propinsi Jabar 2009 di Lapangan Tegalega, Bandung, (25/11).

Diterangkeun ku pupuhu panata calagara, Gumgum Gunawan, kasenian ujungan hasil ngaéléhkeun kasenian séjén anu dipintonkeun dina festival anu lumangsung dua poé ieu kawas bénjang ti Kota Bandung atawa golémpang jibrut ti Kota Bogor.

"Panentuan pinunjul didasarkeun kana orisinalitas pangemasan kasenian, sarta aspék séjén anu dipeunteun téh kawas bobot atikan, olahraga, musik, sakaligus ogé sisi hiburanana," ceuk Gumgum ngajéntrékeun.

Pupuhu Sanggar Seni Putra Budaya, Edi Badeng, ngungkabkeun kasanggupanana pikeun tandang di Ambon engké. Manéhna baris nyiapkeun pintonan anu leuwih alus nginget pamilon anu séjén baris datang ti propinsi anu béda.

Nurutkeun hasil féstival ieu, aya genep patandang ti sakuliah Jabar nu makalangan, nyaéta ujungan ti Kota Bekasi, golémpang jibrut ti Kota Bogor, bénjang ti Kota Bandung, maénpo Cikalong ti Kabupatén Cianjur, ronggéng gunung ti Kabupatén Ciamis, sarta gorol ti Kabupatén Sukabumi.

Tilu Kasepuhan Ngariung Ngabahas "Perda"

2009-11-24T13:04:00.003+07:00

Tilu kasepuhan adat Kabupatén Sukabumi, Jawa Barat, nyaéta kasepuhan Ciptagelar, Sirnaresmi sarta Ciptamulya ngagelar pasamoan kampung di Kasepuhan Ciptagelar (23/11), pikeun ngabahas aturan daerah (Perda) ngeunaan "perlindungan hak ulayat".

Pasamoan ieu dimaksudkeun pikeun ngabahas sikep warga kasepuhan nyanghareupan Taman Nasional Gunung Halimun-Salak (TNGHS) anu mimiti ngalakukeun rupa-rupa hal nu teu meunang di pigawé ku masarakat.

Pupuhu Adat Kasepuhan Ciptagelar Abah Ugi nekadkeun siap nangtung bajuang bareng inohong adat pikeun ngajalankeun hak-hakna salaku warga adat anu ditangtayungan ku Undang-undang Nomer 41 Taun 1999 ngeunaan pileuweungan.

"Kami baris ngabéla taneuh adat ieu anu geus ratusan taun dicicingan ku warga adat," ceuk Abah Ugi.

Manéhna nambahan, yén pihakna baris ngadorong Pemda jeung DPRD Kabupatén Sukabumi pikeun buru-buru medalkeun Aturan Daerah ngeunaan Panangtayungan Hak-hak sarta Taneuh Ulayat Warga Adat Kasepuhan.

Rencana ieu geus diomongkeun ka pihak Pemda jeung para fraksi di DPRD sarta maranéhanana umumna ngarojong alpukah Perda eta.

"Ayeuna kami nungguan réspon ti pihak legislator sarta kapala daérah pikeun geura-giru medalkeun Perda pikeun kami," tambah Ugi.

Samentara éta, Koordinator Sekretariat Kerjasama Pelestarian Hutan Indonésia (SKEPHI) Indro Tjahyono ngunggelkeun, saméméh masarakat nyanghareupan pihak TNGHS, maranéhanana leuwih tiheula kudu ngadorong lahirna Perda anu baris nangtayungan hak-hak adat maranéhanana.

Ku diakuma hak-hak adat maranéhanana, mangka pamaréntah kudu ngalibatkeun masarakat satempat dina ngarencanakeun saban program pangwangunan. Salila ieu TNGHS diadegkeun tanpa ngalibatkeun masarakat satempat. "Ku kituna, ayana perda ieu diperlukeun pisan pikeun bukti ayana para warga adat," tandesna.

Manéhna ngungkabkeun, dina pasamoan kasebut warga ngawawarkeun yén kahirupan masarakat geus pohara diwates, alatan loba larangan ti pihak TNGHS ngeunaan diwatesna ngebon atawa nyawah.

"Masarakat ayeuna hésé pikeun ngawangun atawa ngabenerkeun imah. Pasalna maranéhanana teu meunang nyokot kai di leuweung, sanajan geus meunang idin ti kasepuhan adat. Pihak TNGHS masangkeun papan-papan peringatan larangan di tengah-tengah dusun, anu dihartikeun ku masarakat yén ayeuna maranéhanana kawas hirup di kawasan ilégal," jéntréna.

Ceuk manéhna, klaim taneuh ulayat anu dilakukeun ku pihak TNGHS ieu geus nyangsarakeun masarakat, alatan dipigawé sacara sapihak.

TNGHS geus mindeng nyieun tim, contona pikeun nangtukeun kawasan konsérvasi, tapi di tengah jalan anggota tim anu ngawakilan masarakat mindeng disingkirkeun. Hal ieu nyababakeun saban kaputusan anu dijieun, pamustunganana sok ditampik ku masarakat.

"Ngaliwatan pasamoan ieu masarakat ogé baris netepkeun wates-wates taneuh ulayat adat maranéhanana jeung baris diperjuangkeun di mana ayana ku cara naon waé!" tandes Indro. (BAL)

Perluna Perda Cagar Budaya di Kota Bogor

2009-11-19T11:24:00.005+07:00

Pamaréntah Kota Bogor baris narékahan medalna Peraturan Daerah (perda) ngeunaan miroséa wangunan atawa lingkungan cagar budaya. Hal ieu diperlukeun pikeun ngungkulan perkembangan pangwangunan di Kota Bogor anu pohara gancangna.
“Lamun henteu sagancangna dipangnyieunkeun aturan atawa payung hukum pikeun nangtayungan barang barang cagar budaya. Dihawatirkeun barang-barang cagar budaya anu ngabogaan niléy sajarah di mangsa baheula baris punah,“ jéntré Kapala Dines Kabudayaan jeung Pariwisata (Disbudpar) Kota Bogor Adé Syarif Hidayat dina acara Workshop "Pembinaan dan Pelestarian budaya sarta Sajarah Daerah di Wisma Warung Kondang Jalan dr. Sumeru Kota Bogor, Kemis (18/11/2009).

Diaku ku Adé, pangwangunan di Kota Bogor ayeuna keur meujeuhna mahabu sarta nyababkeun parobahan anu gancang. Ku kituna mangaruhan pisan kana karopéana wangunan, situs, jeung lingkungan cagar budaya. Sajauh ieu, sambung Adé, usaha ngaropéa tinggalan sajarah jeung budaya anu geus dipigawé ku Disbudpar kakara sawates invéntarisasi jeung pendataaan, nyieun buku, panalungtikan, seminar katut pameran, sarta kagiatan workshop.

Dijelaskeun, di Jawa Barat payung hukum miroséa sarta ngariksa barang cagar budaya ngarujuk ka Aturan Daérah No:7 Taun 2003 ngeunaan ngokolakeun kabudayaan di Jawa Barat. Mulasara situs, kawasan jeung barang cagar budaya di Kota Bogor beuki kuat kalayan ayana kaputusan Menteri Kebudayaaan jeung Pariwisata RI nomer PM.25/PW.007MKP/2007 tanggal 26 Maret 2007 ngeunaan Panetapan Situs jeung Wangunan Tinggalan Sajarah di Kota Bogor minangka Barang Cagar Budaya (BCB).

Saterusna Adé ngungkabkeun, barang – barang cagar budaya henteu usik masih Loba kénéh nangtung di Kota Bogor bisa ditepungan di kawasan Bogor Tengah bagunan model indis, tinggalan mangsa kolonial. Sacara umum, kasampak kénéh wangunan tinggalan Walanda nangtung disapanjang Jalan Ahmad Yani, Sudirman, Juanda, Suryakencana, Siliwangi nepi ka Sukasari. Sajaba ti éta, terusna, disawatara wewengkon séjénna kawas di Kalurahan Sempur, Babakan, sapanjang jalan Raya Pajajaran nepi ka Kampus IPB Baranangsiang loba nangtung wangunan nu modélna tropis lokal, internasional, sarta art deco.

Di kawasan Bogor Selatan loba dipanggihan tinggalan sajarah mangrupa situs-situs sarta kawasan anu patali jeung sajarah mangsa karajaan Pakuan Pajajaran. Sajaba ti éta aya wangunan imah antik paduan indis jeung étnis Arab, hususna di Kalurahan Empang, kaasup masjid jeung astana karamat. Di Bogor Barat loba ditepungan wangunan modél arsitéktur indis, antara lain Pusat Panalungtikan Kahutanan.

Pakait jeung sajarah kolonial Walanda, sambung Adé, nyaéta ayana kahadiran Gubernur Herman Willem Daendels jeung proyék Jalan Raya Pos. Jalan ieu ngaliwatan jalan Raya Bogor–Ciluar-Cibuluh nepi ka asup jalan Ir.H Juanda, Suryakencana, Sukasari nepi ka nuju arah Punclut–Cianjur. “Loba kénéh deui wangunan-wangunan tinggalan sajarah mangsa katukang anu sumebar di 6 kecamatan Kota Bogor anu perlu dipulasara," pungkasna. (BAL)

Wakil Dubes Walanda Gumbira Ningali “Holland Indonésia Festival”

2009-11-16T08:23:00.002+07:00

Bogor Hotél Institut (BHI) gawé bareng jeung Forum Indonesia-Nederland (Fined), sarta hotél salak The Heritage ngagelar "Holland Indonésia Festival" di Hotél Salak, Jalan Ir Juanda, Kota Bogor, (15/11/2009). Festival anu dibuka Wakil Duta Besar Walanda keur Indonésia, Annemieke Ruigrok boga tujuan pikeun ngawanohkeun kabudayaan anu dipiboga ku dua nagara ieu ka masarakat.

Wakil Duta Besar Walanda, Annemieke Ruigrok ngaku pohara gumbira ku lumangsungna acara ieu. “Indonésia jeung Walanda miboga hubungan dalit,“ ceuk manéhna. "Sanajan Walanda miboga sajarah mangsa ka tukang anu kurang alus di mata masarakat Indonésia, tapi henteu ngaleungitkeun hubungan eta," sambungna.

LAMUN nempo sajarah mangsa ka tukang Indonésia jeung Walanda miboga sawatara kamiripan dina hal kabudayaan. Teu saeutik warga Walanda anu mikaresep seni budaya anu asalna ti Indonésia.

"Urang Walanda pohara resep ku masakan urang Indonésia," terusna dina basa Walanda. "Kuring kataji kasoméahanana rahayat Indonésia. Kuring gumbira aya di Indonésia nu jalmana saroméah, " ceukna deui.

Sagala rupa budaya milik bangsa Indonésia dihadirkan dina festival ieu, antara lain batik jeung seni angklung. Ruigrok sempet nengetan pengrajin batik mraktékkeun cara nyieun batik tulis.

Nurutkeun R. Ay. Suni Wijogawati salaku wakil pupuhu Fined, festival kabudayaan ieu ngan digelar sapoé. Saméméh dilaksanakeun di Kota Bogor, kagiatan sarupa ogé geus dilaksanakeun di kota-kota séjén.

Suni, anu ogé management assitant Erasmus Huis, pusat kabudayaan Walanda di Jakarta, nerangkeun program sarupa baris terus dihangkeutkeun. Tujuanana mung wungkul pikeun ngaronjatkeun hubungan antara Indonésia jeung Walanda. (BAL)

Seniman Bogor Mintonkeun Pangabisa Dina "Féstival Kemasan Seni Pertunjukan

2009-11-16T08:10:00.003+07:00

Saeutikna 500 seniman anu kagabung dina sanggar-sanggar seni di Kota Bogor mintonkeun pangabisana dina Féstival Kemasan Seni Pertunjukan anu dilaksanakeun di Gedong Kemuning Gading Bogor salila dua poé Saptu jeung Minggu (14-15/11).

Sagala rupa kréasi dipintonkeun dina féstival ieu ku para seniman anu kagabung dina sanggar-sanggar seni di Kota Bogor. Sahenteuna, dina dua poé pagelaran geus nyedot masarakat kaasup para pelajar anu ngahaja ku sakolana diarahkeun pikeun nyaksian pintonan ieu.

Alusna deui, féstival téh teu ngan disaksian ku masarakat kota Bogor wungkul, tapi ogé meunang perhatian ti finalis Putri Indonésia taun 2009 Zukhriatul Hafiza anu ngahaja datang ka Kota Bogor dina waktu bubuka. Komo, dina poé kadua hadir wakil duta besar Walanda pikeun Indonésia Annemieke Ruigrok.

Kapala Dines Kabudayaan jeung Pariwisata (Disbudpar) Kota Bogor H. Adé Sarif Hidayat salaku nu ngayakeun féstival ngaharepkeun, yén kagiatan festival ieu baris jadi agénda taunan di Kota Bogor. “Ka hareupna urang ngaharepkeun féstival baris jadi agénda sa Jawa Barat, “ sanggem Adé.

Adé ogé nyebutkeun, kagiatan ieu diayakeun dina usaha ngamumulé sakaligus ngamekarkeun karya seni para seniman sakaligus jadi wadah keur patukeur pangalaman di antara sanggar-sanggar seni anu aya di Kota Bogor.

“Urang ngaharepkeun ka hareupna sanggar-sanggar seni anu aya di Kota Bogor henteu ngan sawates jadi pintonan, tapi baris ngabogaan niléy leuwih, hartina ngabogaan niléy jual pikeun ngarojong dunya pariwisata di Kota Bogor“.

Sajaba ti éta, numutkeun Adé ku ayana féstival ieu dipiharep baris ngamotivasi para panata tari jeung seni, pikeun leuwih ngaronjatkeun produktivitas, sarta kréativitasna ku kituna baris bisa ngajak masarakat Kota Bogor kana ngajénan jeung ngahargaan seni anu aya di Kota Bogor.

Nurutkeun Adé, lumangsungna kagiatan salila dua poé éta dibagi dua, pikeun poé kahiji bentukna féstival anu diiluan 13 sanggar seni sarta poé kadua pagelaran anu mintonkeun 6 sanggar seni.

Minangka wangun aprésiasi ti Pamaréntah Kota Bogor pikeun sanggar–sanggar anu diniléy pintonana pangalusna meunang pangajén ti Walikota Bogor. Pikeun pinunjul naskah pangalusna dihontal ku sanggar Edas, Artistik sanggar Getar Pakuan, Karawitan sanggar Wangwangan Budaya, Koréografi sanggar Obor Sakti, sarta penyutraan pangalusna dihontal sanggar Edas. (BAL)

Tinun Kanékés Dipikaresep Nagara Deungeun

2009-11-13T09:36:00.005+07:00

Lawon has hasil tinunan masarakat adat Kanékés di Kabupatén Lebak, Banten dipikaresep sing saha waé, boh ku nagara sorangan atawa ku nagara deungeun alatan kaantikan sarta kaunikanana.

Pupuhu Cita Tenun Indonésia (CTI) Okke Hatta Radjasa di Sérang, Banten, (12/11) ngécéskeun, pihakna geus miluan sagala rupa pameran hasil tinun anu diselenggarakan di Indonésia atawa luar negeri ku ngahadirkeun lawon tinun has Kanékés anu geus didisain jadi pakéan. Dina kasempetan paméran éta, loba masarakat dunya anu mikaresep sarta minat kana tenunan Kanékés ieu.

Anjeunna datang ka Banten pikeun ngamekarkeun lawon tinun ieu. "Sabenerna nu minat sarta nu hayang mah loba pisan tapi produksina lawon ieu masih kawates," ceuk pamajikan Menko Ekuin Hatta Radjasa nu ngabogaan ngaran lengkep Okktiniawati Ulfadariah sawaktu papanggih Gubernur Banten Ratu Atut Chosiyah ngabahas rencana keur ngembangkeun tinun Kanékés.

Okke ogé ngajelaskeun, tenunan urang Kanékés ngabogaan ciri husus tina motif sarta téhnik nyieunna anu kentel ku kaarifan lokal. Ku kituna pihakna baris gawé bareng jeung Dines Pariwisata Banten sarta Dines UMKM Propinsi Banten pikeun méré palatihan ka para perajin tinun sangkan hasil produksina bisa optimal sarta kualitasna leuwih ngaronjat.

Pangahirna, anjeunna mamérkeun tenunan Kanékés di Walanda dina Januari 2009, sajabana kungsi di Milan, Washington DC sarta Perancis.

Gubernur Banten Ratu Atut Chosiyah ngabagéakeun léngkah anu dipigawé ka nu mika reueus lawon tinun anu kagabung dina CTI éta, ku kituna manéhna baris ngamekarkeun tinun Kanékés ieu dina wangun ngajadikeun désa wisata anu baris dipigawé ku Dines Kabudayaan jeung Pariwisata babarengan jeung Dines Usaha Mikro Kecil dan Menengah (UMKM) Propinsi Banten.

"Kuring ngarojong léngkah positif ieu minangka salah sahiji usaha ngamekarkeun usaha leutik sarta pariwisata di Banten, susuganan mimiti 2010 geus tinekanan," pungkas Atut.

Laksa Bogor

2009-11-13T09:01:00.004+07:00

Ayeuna Balébat baris ngajak lalampahan néangan kadaharan has di Bogor, saréréa tangtu pada apal wewengkon Cijeruk Bogor. Pikeun anjeun anu can apal jeung bingung pikeun néangan lokasi persisna, bisa tatanya arah Cipaku-Batutulis Bogor. Tah sanggeus éta, tanya arah ka Cijeruk nu tembusna ka Caringin. Leuwih écésna, lamun geus nuturkeun arah anu di sebutkeun, tanya waé arah ka Warso Farm, Perkebunan Durén Warso. Lamun geus aya di jalur anu bener, ulah melang, baris ka panggih jajanan Laksa has Bogor anu rasana gurih.

Di palebah dieu, ulah bingung lamun jalanna heureut sarta ngaliwatan pilemburan. Kira-kira 15-20 menit miang ti Istana Présidén Batutulis Bogor, tuluy tanyakeun jeung téangan padagang laksa anu aya pas di sisi katuhu jalan. di dinya aya gubug jeung padagangna maké tanggungan.

Mun bingung kénéh, tanya waé ka sing saha baé nu lalar di dinya, moal weléh aya nu ngabéjaan ieuh, da geus nyarahoeun tempat laksa nu dimaksud téh!

Tah, ieu menu laksa nu ngeunah téa, béda pisan jeung menu laksa anu kungsi diasaan di réstoran atawa di acara kariaan. Ngahijina tahu, togé, daun suraung jeung kuah konéngna pas pisan. Pokona, kudu nyobaan laksa has Bogor ieu. Baheula sawaktu anu ngajualna masih kénéh Bapana, laksa ieu ngan buka ti jam 8 isuk-isuk, kurang ti jam 12 beurang geus béak. Ayeuna mah anakna anu nyekel usaha laksa ieu, sasadiaanana dilobaan, jadi beurang ogé masih bisa ngarasaan

Lamun aya waktu, sok geura nyimpang ka laksa has Bogor iyeu!

DPRD Cianjur Dipénta Perhatikeun Seni Budaya Sunda

2009-11-12T08:24:00.004+07:00

CIANJUR - Sawatara organisasi masarakat, di antarana Paguyuban Pasundan, LKC, FSPMSS, LVRI, Forsimades, wakil kades, sarta PMII Cabang Cianjur, Salasa (10/11) ngalakukeun kagiatan babarengan keur nepikeun aspirasina ka DPRD Kab. Cianjur ku cara unik. Maranéhanana dirojong ku sajumlah siswa SMP/SMA/SMK ngagelar kasenian anu jadi tilu pilar budaya Kabupatén Cianjur, nyaéta ngaos, mamaos, jeung maenpo.

Maranéhanana mintonkeun atraksi senina sacara gunta-ganti, dimimitian kira-kira jam 7.30 WIB miheulaan datangna para anggota déwan. Nalika wawakil rombongan ditarima ku anggota déwan di rohangan rapat paripurna DPRD, pintonan kasenian anu digelar di luar gedong terus lumangsung.

Abah Ruskawan, Pupuhu Paguyuban Pasundan Cianjur, salasaurang anu jadi lulugu kagiatan ieu ngajéntrékeun, pihakna dina nepikeun aspirasi ieu miboga tujuan, di antarana ngadesek DPRD ambéh nyieun perda ngeunaan usaha keur néangan, ngamumulé, ngabina, jeung ngembangkeun seni budaya tradisional sarta seni budaya wewengkon Cianjur. Saterusna ménta ogé perhatian sangkan anggaran seni budaya bisa dironjatkeun, sahenteuna bisa ngadeukeutan anggaran widang olah raga.

"Magelarkeun tilu cicirén seni budaya Cianjur ieu, sakaligus ogé dina raraga miéling poé pahlawan," teges Abah Ruskawan.

Salain ti éta, Abah Ruskawan ogé miharep, sakuduna mah kabéh anggota DPRD Cianjur téh ngaromong maké basa Sunda saminggu sakali mah dina poé gawé, jeung ogé kudu maké pakéan adat Sunda dina sabulan sakali. (BAL)

Masarakat Ngadorong Ki Sunda Jadi Pamingpin Bangsa

2009-11-09T08:34:00.005+07:00

SUMEDANG - Pupuhu Déwan Pembina Paguyuban Pasundan H. Ginandjar Kartasasmita ngajak inohong sarta sakumna masarakat Jawa Barat ngabogaan tekad rek ngawujudkeun sarta ngadorong Ki Sunda jadi pamingpin bangsa.

"Urang kudu miboga tekad dina taun 2014 atawa 2019 kudu aya pamingpin bangsa ti Jawa Barat, hususna urang Sunda, sahenteuna pikeun posisi wakil présidén, tapi lain kuring jelemana," ceuk manten Pupuhu DPD RI ieu di Sumedang.

Mun nilik Kabinét Indonésia Bersatu (KIB) II anu kakara dibantuk dina pamaréntahan anyar hasil Pemilu 2009, minangka salah saurang inohong Ki Sunda, Ginandjar ngaku cukup ngarasa reueus.

"Urang ngarasa reueus ku ayana genep urang putra putri anu ngabogaan akar tur kaitan jeung Jawa Barat anu asup dina jajaran menteri Kabinét Indonésia Bersatu II," pokna.

Tapi sabalikna, Ginandjar ogé sempet nyeselkeun ayana kamandang dina waktu prosés Pemilu Présidén 2009 anu miboga poténsi nurunkeun daya tawar masarakat Sunda di kancah pergaulan nasional.

Dina waktu pemilu kamari kungsi mecenghul kamandang ti inohong Sunda yén can waktuna urang Sunda mingpin nagara. Padahal, faktana suku Sunda téh kapan suku kadua panglobana di Indonésia, jeung ngabogaan potensi nu euyeub, sarta réa kader-kader anu meujeuhna pikeun mingpin bangsa. "Tapi, urang (Ki Sunda) tétéla tacan bisa sarta jigana masih kurang percaya diri," pungkasna.

Wayang Golek Purwakarta Dipasarkeun tepi ka Kanada

2009-11-02T15:55:00.001+07:00

Produk karajinan wayang golek anu dihasilkeun sajumlah pangrajin di Désa Malangnengah, Kacamatan Sukatani, Kabupatén Purwakarta, Jawa Barat, dipasarkan nepi ka ka Kanada sarta Walanda. "Tapi produk wayang golek anu dipasarkan nepi ka ka luar nagari éta jumlahna henteu loba teuing, ngan ngahontal ratusan unit," ceuk Kusnadi (55), perajin wayang golek di Désa Malangnengah, Kacamatan Sukatani, Purwakarta, Minggu. Manéhna ngomong pemesanan wayang golek ti nagara urang sorangan rata-rata asalna ti nu boga warung ku-ku di sapanjang jalur Pantura, Bungursari, Citapen, Purwakarta sarta sawatara pemiikik warung cinderamata/souvenir di wewengkon séjén. Bahan baku karajinan wayang goleh nyaeta kai lame atawa kai "jeungjing" anu gampang ditampa di wewengkon kasebut. Pangrajin wayang golek di wewengkon éta rata-rata ngabogaan 10 pagawé, anu sanggup produksi nepi ka 50 wayang golek dina saminggu. Kusnadi ngomong keahlian nyieun wayang golek ditampa ti kolotna. Kusnadi mimitian jadi pangrajin wayang golek di saprak kira-kira 20 taun ka tukang. Nurutkeun manéhna, saprak puluhan taun nepi ka kiwari kabeh pangrajin wayang golek di Désa Malangnengah tacan kungsi meunangkeun bantuan modal ti Pamaréntah Kabupatén Purwakarta. Manéhna ngaharepkeun Pamaréntah Kabupatén Purwakarta daék mantuan para pangrajin wayang golek di désa éta, boh mangrupa bantuan permodalan boh manajemén.

Wagub Jabar Ménta Gali Poténsi Seni jeung Budaya

2009-10-22T10:11:00.004+07:00

Wakil Gubernur Jawa Barat, Dédé Yusuf ménta ka sakumna lapisan masarakat sarta pamaréntah kota/kabupatén pikeun ngali kasenian budaya wewengkon séwang-séwangan.

"Kali poténsina sarta béré rohang kasenian tradisional pikeun bisa témbong!" sanggemna waktu ngaluuhan bubuka pésta hiburan rahayat HUT Kota Tasikmalaya, Senén peuting.

Manéhna ngécéskeun usaha ngamumulé kasenian sarta kabudayaan anu dipiboga ku saban wewengkon diharepkeun ahirna bisa dipikawanoh ku nagara di dunya.

Sajaba ti éta, ku jalan babarengan ngali poténsi kasenian jeung budaya diharepkeun bangsa séjén ngahargaan sarta ngahormat ka bangsa Indonésia anu serius ngamekarkeun sagala aspék kasenian jeung kabudayaan anu aya di lemah cai hususna Jawa Barat. "Urang ngaharepkeun poténsi anu aya kudu dimekarkeun," kedalna.

Samentara éta Dédé ngaharepkeun para pangusaha atawa saban pausahaan dina ngayakeun kagiatan nu tangtu bisa ngalibetkeun para budayawan jeung seniman dina ngaramékeun hiji acara.

Usaha kasebut ambéh para seniman sarta budayawan ngarasa dihargaan bisa tampil dina saban acara kagiatan taunan atawa hiji kariaan.

Situs Sindangbarang Kaancem Leungit

2009-10-09T09:42:00.002+07:00

TAMANSARI - Alatan kurangna perawatan, saloba sapuluh situs anu aya di Kampung Sindangbarang, Désa Pasireurih, Kacamatan Tamansari, kaancem leungit.

Kasapuluh situs éta diantarana Batu Datar, Kolam Sri Bagenda, Sumur Jalatunda, Batu Karut, Astana (hiji), Astana (tilu), Batu Korsi, Leuwi Liang Keramat, Keusik Ateur, Batu Dakon sarta Batu Tapal. Situs-situs éta sumebar di sawatara titik di lembur anu mindeng didatangan wisatawan kasebut.

Dumasar penelusuran Radar Bogor, di situs Batu Karut anu perenahna di RT 01/09 Kampung Batukarut, Désa Pasireurih, kaayaan batu ukuranana badag kasampak teu kaurus sarta teu kajaga. Teu kasampak hiji ogé tanda paringatan pikeun para nu datang pikeun ngajaga kelestarian sarta ayana situs éta.

Hal ieu tangtu pohara ngancem ayana situs langka éta. Perenahna di tengah padumukan warga, batu titilar jaman Megalitikum eta pohara werit ti leungeun-leungeun jail.

Pupuhu Adat Kampung Budaya Sindangbarang Maki Sumawijaya ngunggelkeun, situs-situs anu aya di Pasireurih wajib dilastarikeun sarta dimangpaatkeun jeung dimekarkeun sakumaha sakuduna.

Nginget, barang kasebut ngabogaan harti penting pikeun sajarah, élmu kanyaho sarta kabudayaan. “Urang di diyeu bener-bener salempang jeung ayana situs cagar budaya eta,” kedalna.

Nurutkeun Maki, pihakna mustahil ngurus sorangan situs-situs eta tanpa ayana bantuan Pemkab Bogor, dina hal ieu Dines Kabudayaan sarta Pariwisata. Salila ieu, pihakna sacara lalaunan ngalakonan saukur parawatan . Éta ogé jeung dana pohara kawates.

Dumasar data anu aya di laporan Departemen Kabudayaan sarta Pariwisata Direktorat Jenderal Sajarah sarta Purbakala Direktorat Peninggalan Purbakala, dina Juni 2009 tuluy, kasapuluh situs kasebut kaasup peringkat lokal.

Dina buku laporan anu dijudulan Pendataan dina raraga Pameunteunan situs Sindang Barang dijelaskeun, perlu ayana perhatian serius ti pemuka lokal, warga kira-kira sarta instansi patali. (BAL)

Budaya Sunda Diwanohkeun Ka Nonoman Nagara Deungeun

2009-10-06T09:43:00.004+07:00

BOGOR - Kahirupan masarakat Kota Bogor anu teu kungsi ucul ti pangaruh budaya Sunda, diwanohkeun ka sajumlah nonoman nagara deungeun delegasi Konférénsi Internasional Nonoman 2009 anu nganjang ka "kota hujan".

Kapala Dines Pendidikan, Pamuda sarta Olah Raga (Disdikpora) Kota Bogor Aim Halim Hermana di Bogor, Saptu (3/10) ngécéskeun, salah sahiji anu dipidangkeun dina datangna delegasi nonoman anu lumangsung dina Kemis (1/10) éta téh kasenian tradisional musik angklung. "Umumna maranéhanana méré apresiasi luhur musik angklung éta,".

Ka delegasi anu dianteur Asisten Deputi Pengembangan Sumberdaya Pamuda sarta Hubungan Internasional dina Kementerian Nagara Pamuda sarta Olah Raga Adiyati Nurdin éta, Kadisdikpora Bogor ngécéskeun yén ditempo tina komposisi panduduk, kawas kota séjénna anu aya di Indonésia, nu nyicingan Kota Bogor diwangun ti sagala rupa suku bangsa.

Ngan waé, manehna negeskeun, di Dayeuh Bogor anu pang dominan nyaéta suku Sunda. "Sacara turun temurun peunteun tradisional has Sunda geus ngawarnaan kahirupan masarakat Dayeuh Bogor," numutkeun Aim Halim Hermana.

Samentara éta, nurutkeun Daniel salah sahiji delegasi nonoman ti Spanyol, dirina ngarasa kasenian tradisional Sunda anu disuguhkan ka para delegasi nonoman, kawas pintonan angklung bisa diapresiasi. Manéhna ngaku yén cacak di Spanyol aya kasenian saperti angklung, tapi henteu saalus jeung saéndah angklung Bogor anu dipintonan pikeun menghibur maranéhanana.

Sedengkeun Park Hyein delegasi nonoman ti Koréa ngaku gumbira nganjang ka Bogor sarta disuguhan kabudayaan satempat. "Sanajan kuring kakara mimiti datang ka Indonésia, nganjang ka Bogor tétéla nyugemakeun,"

Nurutkeun Adiyati Nurdin, datangna para nonoman anu lobana 150 jelema ti nagara di benua Asia, Éropa, Amérika, Afrika sarta Australia éta mangrupa runtuyan ti Konférénsi Internasional Nonoman 2009 anu dilangsungkan di Propinsi Banten tilu katukang. "Urang hayang némbongkeun ka maranéhanana yén di Indonésia loba wewengkon-wewengkon anu hade tur endah anu perlu dipikanyaho ku para nonoman ti mancanagara, sajaba Bali sarta Yogyakarta," (bal)

Astana van Motman Katalangsara

2009-10-05T14:25:00.005+07:00

Wewengkon Bogor, sakumaha wilayah lianna di Indonésia nu kungsi aya dina keukeuweuk Walanda, miboga titinggal ti zaman kolonial anu kaitung réa sarta unik. Loba titinggal ti zaman Walanda nu nyampak kénéh tur masih dimangpaatkeun tepi ka kiwari. Tapi henteu saeutik ogé titilar anu teu karopéa sakumaha mistina, kaayaanana katalangsara, teu puguh pamustunganana.

Kulawarga Walanda nu kungsi lila ngalalakon di wewengkon Bogor, sarta ninggalkeun laratan nu kaitung réa, nyatana kulawarga van Motman. Salasahiji titinggal van Motman anu kakoncara, hususna di wilayah Bogor pakulonan, nyaéta astana kulawarga van Motman. Astana ieu ayana di Kampung Pilar, Désa Sibanténg, Kecamatan Leuwisadéng, Kabupatén Bogor. Sakitar 25 Km ti Kota Bogor ka arah Jasinga-keun.
Astana kulawarga van Motman téh lain pajaratan nu sambarangan. Di komplék ieu aya hiji wangunan atawa cungkup anu tohaga anu diwangun ku Tuan Motman pikeun nyimpen layon kulawargana. Layon ieu henteu dipendem, tapi diawétkeun, sarta diasupkeun kana peti kayu nu luhurna dikacaan. Tangtu waé wangunan ieu bisa disebut moseuleum, anu ngan hiji-hijina ari di Bogor mah. Duka di tempat sanés di Indonésia, aya henteu nu siga kieu téh?

Saha ari van Motman téh?
Van Motman mah jelas pisan nujul kana ngaran kulawarga (marga) urang Walanda. Lalaki van Motman anu pangmimitina datang ka Bogor (Buitenzorg mangsa harita mah), nyatana Gerrit Willem Casimir van Motman. Inyana dibabarkeun tanggal 11 Januari 1773 di Genneperhuis.
Nalika Pulo Jawa dikawasaan ku Daendles (1808-1811), Gerrit Willem Casimir jadi tuan tanah di wilayah pakulonan Bogor. Wewengkonna ngawengku wilayah Dramaga, Jambu, jeung Jasinga. Salaku tuan tanah nu miboga lahan nu kaitung lega, sahenteuna Tuan Motman nyieun tempat palinggihan di dua tempat, nyaéta wangunan landshuis nu aya di Dramaga jeung di Jambu. Landshuis Dramaga nyampak kénéh ayeuna ogé, sedengkeun imah nu di Jambu mah geus euweuh laratanana.
Kungsi ayana imah panganjrekan Tuan Motman di afdeling Jambu, bisa katangen tina katerangan ti situs www.uwstamboomonline.nl nu nyebutkeun aya opat anakna nu dilahirkeun di tempat ieu antara taun 1811 – 1814.
Dina taun 1811 ogé, lahan di Jambu mimiti digunakeun keur pakuburan. Harita putra Gerrit Wilem Casimir nu awéwé nu ngaranna Maria Henrietta van Motman tilar dunya sarta dikurebkeun di dinya tanggal 5 Désémber 1811. Saterusna aya dalapan ti 12 putra Tuan Motman anu dimakamkeun di astana Jambu ieu.
Ti dalapan urang ieu, méh sadayana maraot dina umur nu ngora kénéh pisan atawa handap lima taun (halita). Ngan saurang, nyatana Petrus Cornelis van Motman nu maot dina umur nu geus kolot. Manéhna tilar dunya tanggal 8 Oktober 1902 dina umur 82 taun. Sigana Petrus Cornelis ieu salasaurang anak Tuan Motman nu layonna dijieun mumi di cungkup astana Jambu.
Lian ti para putrana, aya saurang incuna jeung dua urang minantu Tuan Motman nu ogé dimakamkeun di dieu. Incu nu ngaranna sarua jeung akina ieu dikurebkeun tanggal 2 Séptémber 1831 dina umur lima taun. Sedengkeun minantuna, nyaéta Jacoba Djiem, pamajikanana Petrus Cornelis anu dimakamkeun tanggal 14 Agustus 1877. Ari nu hiji deui, Johanna Maria Louise Quentin, garwana Jan Casimir Theodorus van Motman anu maot tanggal 13 Séptémber 1855 sawaktu umurna kakara nincak 27 taun.
Saterusna astana ieu jadi kuburan Walanda. Teu kurang ti 33 jalma dikurebkeun di buruan cungkup moseuleum. Ngan teu pati jelas saha-sahana mah, naha masih kaasup kulawarga Motman atawa henteu.
Gerrit Willem Casimir sorangan teu pati jelas dimana dimakamkeunana. Manéhna nu tilar dunya tanggal 25 Méi 1821 di Dramaga, disebutkeun dikuburkeun di Jasinga. Naha nu dimaksud kuburan Jasinga ieu sarua jeung astana Jambu, teu aya katerangan nu leuwih pasti.
Kitu ogé, teu aya katerangan anu jinek, mayit saha-saha waé anu diawétkeun téh. Ngan nu pasti mah tepi ka taun 1965 masih kénéh nyampak opat jasad kulawarga van Motman dina peti anu dikacaan di jero wangunan moseuleum.
Saperti makam-makam urang Walanda umumna, kuburan di dieu ogé bentukna baragus jeung rata-rata maraké marmer boh nisanna boh téhelna. Lega lahan pakuburan ieu 3300 m². Di sakurilingna diwates ku pilar-pilar anu tohaga. Ti komplék astana ka jalan gedé anu jarakna kurang-leuwih 300 m diwangun jalan anu lébarna tilu meter. Malah di sisi jalan pisan diwangun dua pilar anu jangkung tur tohaga salaku lawang asup (gapura) ka astana. Ku ayana pilar-pilar ieu, lila-kalilaan mah nelah ngajadi ngaran kampung ieu.
Taun 1950-an, komplék astana Motman ieu diurus ku H. Sumatra salaku kuncénna. Manéhna meunang gajih ti kulawarga van Motman nu nganjrek di Dramaga. Tapi saprak katurunan van Motman panungtung, nyaéta Pauline Elise Laurince Marie ninggalkeun Indonésia taun 1958, teu aya deui nu maliré astana ieu. Antukna cungkup jeung pajaratan téh katélér-télér. Lila-kalilaan komplék astana loba nu ngarogahala, mimitina marmerna laleungitan, laju batu nisanna arilang, ahirna mah teu nyésa rorongkong-rorongkongna acan.
Kaayaan Kiwari

Lamun urang ngahaja ngalanto ka urut cungkup astana van Motman, bakal nyampak hiji wangunan letter plus (palang, salib) anu kelirna dominan bodas, sok sanajan bodasna geus semu hideung. Nilik kana arsitekturna mah jelas pisan gaya Walanda.
Wangunan téh nyanghareupna ngalér-ngidul. Lawang asupna ngan aya hiji di beulah kidul. Baheulana meureun lawang téh aya pantoan, ayeuna mah molongpong euweuh jajaga. Lawangna ukuranana kurang-leuwih 2 m X 1,5 m. Pas di luhureun lawang aya tulisan “FAM: P.R. v MOTMAN”.
Di unggal sisi dingding bagian luhur aya ornamén nu bentukna satengah buleud. Teu pati jelas naon fungsina, naha ngan saukur keur liang angin (érang-érang) atawa pikeun jandéla. Mun jandéla mah tangtuna baheulana aya kacana. Dina suhunan wangunan, pas di tengahna aya kubah segi dalapan anu garis tengahna 1,5 méter.
Di bagian jero wangunan, sisi beulah kulon jeung wétan aya rohangan siga kamar nu dibagi jadi dua tingkat. Nya di tempat ieu pisan disimpen opat layon atawa mumi kulawarga Motman. Di rohangan ieu nyampak kénéh rangka beusi béhel paburantak, sigana urut dicabut paksa. Ogé corétan vandalismeu nu mangrupa tulisan euweuh harti di sakuriling dingding.
Di dingding kidul jeung kalér masih katémbong kelir cét héjo mapaésan ieu tempat. Malah ragam hiasna ogé masih atra kaciri. Dingding ieu gé teu leupas ti aksi vandalismeu, loba dikotoran ku angka jeung hurup nu teu puguh hartina.
Saluareun wangunan cungkup mah éstu matak harieum. Buruan nu tadina pajaratan ayeuna geus ngajadi kebon nu teu kaurus. Jukutna geus saluhur bitis, tangkal cau gedé-leutik di unggal juru, tangkal taleus ngaliar dimana-mana. Ogé pilar-pilar nu baheulana ngajunggiring ngajaga ieu cungkup, ayeuna geus katutup ku tutuwuhan nu ngarambat ka luhur. Pamandangan nu piwatireun pisan!

Implengan ka hareupna

Nilik kaunikan wangunan cungkupna anu teu pamohalan diadegkeun dina ahir abad ka-19 atawa awal abad ka-20, urang bisa niténan arsitekturna, ornamén sarta ragam hias anu digunakeunana, material anu dipakéna, jsté. Ogé, mungkin waé bisa dipakaitkeun arsitéktur wangunan ieu jeung désain art deco anu mahabu sarta populér di awal abad 20.
Lamun seug diingkeun waé mah, moal burung wangunan cungkup astana van Motman téh bakal lastari, ilang kari ngaran wungkul. Geus sakuduna aya tarékah pikeun nyalametkeun ieu wangunan anu miboga ajén sajarah nu teu saeutik.
Léngkah munggaran anu bisa dilakukeun ku sing saha waé anu haat kana ieu heritage, nyaéta meresihan sarta mémérés tempat ieu sangkan teu hieum teuing. Pilar-pilarna dibébaskeun tina beulitan tatangkalan nu ngarambat na awakna. Saterusna tulisan hasil karya vandalismeu bisa dipupus, laju dicét deui sangkan méncrang. Komo mun terus buruanana ditata deui, dipapaés tur dipapantes mah tangtuna bisa jadi hiji taman anu éndah. “Taman Astana van Motman”, kitu meureun ngaranna!
Teu kudu sieun asup ka taman nu tilas kuburan! Di kota Bogor waé, aya sawatara tempat nu ayeuna jadi puseur raraméan, ari baheulana mah kuburan Walanda.
Ari geus ngarupa taman mah, bisa jadi tempat paniisan sarta tempat ulin anu murah meriah. Bisa waé dijadikeun tempat keur ngabagi rapor murid sakola nu aya di sabudeureunana. Leuwih hadé deui mun taman téh dilengkepan ogé ku pamflét jeung foto-foto heubeul ngeunaan ieu tempat atawa nu aya pakaitna jeung kulawarga van Motman, sahingga bisa nambah wawasan ka nu ngajugjug ka dieu.
Pikeun mulasara jeung ngajaga ieu tempat, bisa ditugaskeun kuncén ti masarakat satempat. Kuncén ieu saméméhna dibekelan heula ngeunaan sajarah jeung pentingna ieu tempat pikeun élmu pangaweruh, sangkan manéhna bisa nerangkeun kalayan bener ka sakur nu daratang.
Hal nu didadarkeun di luhur, bisa laksana lamun aya perhatian nu daria ti sawatara unsur, ti antarana: masarakat nu miboga kareueus kana titinggal mangsa baheula, masarakat satempat, aparat désa, Pamaréntah Daérah Kabupatén Bogor, jeung Balai Perlindungan Peninggalan Purbakala (BP3). Mun hal ieu geus bisa ngawujud, teu pamohalan réa jalma nu ngadongdon ka dieu, kaasup wisatawan ti mancanagara, hususna ti Negri Walanda nu hayang nyaho lalakon karuhunna baheula. Cag! (Héndra M. Astari)

Wagub Jabar Nyieun Film babad "Perang Bubat"

2009-10-02T09:52:00.003+07:00

Bandung - Dina raraga persiapan nyieun film babad "Perang Bubat", Wagub Jawa Barat Dédé Yusuf baris zarah ka Patilasan Trowulan atawa Patilasan Majapahit di Jawa Timur.

"Isukan kuring baris ka Surabaya pikeun ngomong persiapan nyieun film "Perang Bubat" jeung Gus Ipul (Saifullah Yusuf-wagub Jatim), saterusna ngalakonan lalampahan ka sawatara tempat anu patali sajarah éta," sanggem Dédé Yusuf di Bandung, Salasa.

Sajaba papanggih jeung Gus Ipul, Dédé rencanana ngalakonan zarah ka patilasan Trowulan anu salila ieu dipikawanoh minangka patilasan raja-raja Majapahit.

Kaci jadi, Dédé jadi pajabat pamaréntahan Pemprov Jabar kahiji anu sacara husus ngadatangan Patilasan Trowulan.

"Rencana datangna Pak Wagub di Jatim lumangsung dua poé, salah sahijina ka Trowulan," tégés salah saurang staf Dédé.

Rencana nyieun film "Perang Bubat" memang geus dirarancang Dédé saprak mimiti nyekel kalungguhan minangka Wawakil Gubernur Jawa Barat. Film kolosal éta baris jadi film kahiji anu mangrupa hasil gawé babarengan antara dua Propinsi di Indonésia.

Film éta ogé baris mintonkeun sisi séjén ti "Perang Bubat" anu geus ngalegenda sarta ngawarnaan lalampahan sajarah sarta budaya Jawa Barat sarta Jawa Timur.

Pikeun kaperluan nyieun film éta, Dédé rela sawatara kali papanggih baladna di Jatim pikeun ngaasakkeun rencana badag anu baris ngawarnaan lambaran sajarah layar rubak di Indonésia éta.

Pareng Dédé Yusuf sarta Saifullah Yusuf pada-pada kungsi maén dina sinéma layar rubak. Dédé Yusuf saméméhna dipikawanoh minangka aktor laga sedengkeun Saifullah Yusuf kungsi berperan minangka Prabu Wirabumi dina film "Laksamana Ceng Ho" babarengan urut Mensesneg Yusril Ihza Mahendra.

"Pamaréntah daerah diharepkeun bisa ngangkat sajarah wewengkon ka layar rubak, ku kituna bisa dipikawanoh ku masarakat léga, sakaligus nguatkeun kakayaan karya sinéma di lémah cai," tégés Dédé Yusuf nambahan. (BAL)

Lebaran atawa Lubaran?

2009-09-19T10:49:00.004+07:00

Urang palidkeun hayu, kapeurih ka laut asih
Meungpeung cangra nu hibar bulan purnama
Poé ieu ngagulidag caah cihampura
Sanggeus girimis bulan kamari nyerep 'na aci bumi
Ku éndah rasa sumirat rahmat Mantenna

Saban taun urang Islam mayeng ngareuah-reuah dua kali poéan lebaran: nyaéta Lebaran Idul Fitri jeung Lebaran Idul Adha. Lebaran Haji atawa Id Al-Qurban atawa Id Al-Adha atawa Id Al-Kabir hartina hari raya besar (lebaran gedé). Ari lebaran Idul Fitri atawa Id Al-Fitr atawa Id Al-Saghir hartina hari raya kecil (lebaran leutik). Tapi, di Indonésia mah kalakah lebaran leutik nu pangraména direuah-reuah téh.
Sebutan séjén Lebaran Idul Adha nyaéta lebaran Rayagung. Ari Lebaran Idul Fitri mah nelah boboran siyam atawa lebaran puasa. Bobor hartina buka, teu puasa.
Patali jeung kabudayaan Sunda, nyuméndér kana asbabun nujulna, istilah 'lebaran' paling hanteu nyuméndér kana dua kecap: 'lebar' jeung 'lubar'. Tina éta kecap urang bisa ngajujut robahna Id Al-Fitr jadi poéan 'lebaran'.
Dina ahir Ramadhan méméh solat Id, urang Islam kudu geus mayar jakat pitrah atawa Zakt Al-Fitr. Jakat pitrah gé mangrupa salah sahiji runtuyan tina Ramadhan jeung Lebaran. jakat pitrah téh sahanteuna pikeun méré rasa kabagjan keur golongan nu kaasup mustahik, nu masakat téa.
Istilah 'lebaran' méh sarimbag jeung 'lubaran'. 'Lubaran' sarua jeung 'bubar', 'leungit', atawa 'break' (béak). Lubar idah, upamana, hartina béak masa idah. Lubar puasa hartina teu puasa. Anapon ngalubarkeun dosa hartina ngaleungitkeun (ngahampura) dosa.
Kangaranan manusa tangtu moal bener salawasna. Kakeunaan ku sipat lepat jeung luput. Dosa di papada jalma mah hésé dileungitkeunana. Padahal Alloh SWT mah lautan pangampura. Kacida héséna nangénan jalma wakca balaka ngaku kasalahanana. Mana komo kudu ménta hampura ka sahandapeun. Wuih, jarang kabina-bina. Nu jadi cukangna mah urusan géngsi asa pangaingna. Ngan manusa nu jembar manah nu ngaku kana kasalahanana.

Urang sieuhkeun hayu, kaceuceub ka leuweung deudeuh
Da langit balungbang timur
Kapan béntang baranang luhureun urang
Peuting tadi ngukir tingtrim 'na angin takbir
Ku timpuh ieu kalbu sumilir bayu Nu Agung

Ku kituna, ménta hampura dina poéan lebaran Idul Fitri mangrupa wanci nu kawilang mustari. Momen nu ngeunaheun. Ari sabab, dina éta wanci, silihhampura téh geus lain baé nedunan paréntah Gusti Nu Maha Suci, tapi ogé geus jadi tradisi.
Éta tradisi téh tradisi silaturahmi, tradisi nu islami, tradisi nu kudu terus diréproduksi. Sabab, silihhampura dina poéan lebaran mangrupa salah sahiji cara nu murah jeung gampang pikeun silihlubarkeun dosa.
Hanjakal, wanci silih lubarkeun dosa téh mindeng dirécokan ku hal nu teu perlu. Éta momen kalahka dilelebar. Dipiceun teu puguh.
Samalah, sabot ngalakonan bulan Ramadhan téh lain katakwaan nu jadi udagan, tapi satékah polah bisa ngareuah-reuah poéan lebaranna. Nyaéta pésta pora hura-hura alias ngamonyah-monyah bangsaning hal nu teu puguh. Nya gubrag wé istilah 'lebaran'.
Minangka pangaruhna, urang luareun Islam gé bisa ngamanpaatkeun ceuyahna poéan Lebaran. Pasar ramé ku nu pelesiran. Toko pakéan gegek ku nu balanja. Tukang dagang daging ciweuh ku nu barang beuli. Samalah tikét beus jeung karéta api ti anggalna mula geus béak ku nu marudik. Kapan ayeuna ge di sajumlahing stasiun karéta, tikét pikeun mudik jeung balik deui téh geus saréép.
Ku kituna, hajat pangrongkahna warga Indonésia nyaéta hajat Lebaran. Ari baheula mah nu mudik téh umumna kaum buruh, kuli kasar, tukang sayur, atawa karyawan pabrik, kiwari mah jalma jugala atawa dununganana gé parebut tempat jeung bawahanana geusan hiji kecap: mudik!
Mémang, tradisi mudik Lebaran téh bisa nyababkeun manusa kana prosés 'desakralisasi' ibadah. Pola 'konsumérisme' dihenteu-henteu gé beuki ngagalaksak. Ku kitu téh nyababkeun ma'na puasa bisa leungiteun hikmah jeung dangiangna.
Padahal bulan Ramadhan meredih urang sangkan bisa hirup basajan. Teu dihalalkeun milampah sikep ngalelebar. Mana komo bari diémbohan ku sikep pamér matéri malar katangar ku batur. Emh, boa nu dibibita ku urang mah kasigeung mamaras rasana. Muhun, enya gé rupa fisikna bangun nu tiis, boa haténa mah bati lumengis.
Hal éta téh malar dina nyorang lalakon kahirupan urang bisa mulus rahayu, berkah salamet, taya pacogrégan, teu pahiri-hiri, teu pakia-kia. Ku silihhampura dipiharep dina hirup kumbuh sapopoé urang bisa sauyunan sabilulungan, éstuning tiis ceuli hérang mata caang haté.

Urang gurit hayu, haleuang dangding hurip
'na lambaran kadar ku mangsi takdir
Urang taratas jalan anyar ku haté nu nyacas
Ieu wanci pamiangan pikeun pataréma rasa
Mupus tugenah nu sumarambah di unggal bayah

Sajeroning kitu, embung sarta ngamanpaatkeun momen Lebaran, program-program média satékah polah midangkeun acara nu bau-bau réligius Islam. Hal éta téh tujuan utamana mah, asana, taya lian sakadang iklan.
Mareng jeung majuna téknologi, jasa télékomunikasi, hususna hénpon, pangaruhna dina Lebaran beuki baé karasa. Nyedek ka Lebaran sms (pesen singget) disebar ka kulawarga, baraya, tatangga, atawa kawawuhan lianna. Kapan fatwana gé 'kuring ngasms tanwandé kuring aya'.
Bangun embung éléh gandang. Para seniman gé ngareuah-reuah Lebaran ku carana séwang-séwangan. Manakomo pikeun nu ngarulik karia sastra. Maranéhna ngamanpaatkeun momen Lebaran minangka salasahiji sumber ilham jeung garapeun. Kapan, cenah, sastra téh eunteung tina kahirupan.
Nya, gubrag wé 'Takbiran', sajak nu diréka ku Berthol Damsahauser. AA Navis nulis cerpen 'Tamu Yang Datang di Hari Lebaran'. Ari 'Menjelang Lebaran', 'Ziarah Lebaran', atawa 'Lebaran Ini Saya Harus Pulang' mah cerpenna Umar Kayam. Kumaha dina sastra Sunda? Kapan aya Étti RS, nu ngarang sajak 'Sungkeman Poé Lebaran' téa, atawa Rosyid E Abby nu ngagurit sajak 'Gusti', 'Syawal 1425', jeung 'Langit Romadon Dinten Kamari'.
Akhirul kalam, urang lenyepan pada pamungkas tina sajak 'Sungkeman Poé Lebaran' karya Étti RS nu dikarang taun 1986:

Urang rampak hayu, minal aidin walfaidzin
Urang ukir hayu, sampalan éndah 'na beungeut batin
Urang pésta hayu, 'na gending Rabbul'alamin!***

Djasépudin
Guru SMA Yayasan Persaudaraan Haji Bogor (YPHB),
Kota Bogor

Cungkring

2009-09-10T13:33:00.006+07:00

Saliwat ngarana ngingetkeun ka babaturan urang nu ngabogaan awak begang, tapi di Bogor anu ngaranna Cungkring téh nyaéta sajenis kadaharan anu bisa di sebut loba nu mikaresep. Kadaharan ieu mangrupa potongan kulit sapi anu di asakan maké bungbu konéng. Biasana cungkring didaharna maké leupeut atawa buras anu diguyur sambel kacang. Kadang sok di barengan tempé jeung oncom goréng tipung.

Nu dagang cungkring umumna nguriling tuluy mangkal di hiji tempat, saperti pasar-pasar, sakola, ,jeung lokasi lianna anu loba kaliwatan ku jelema. Gorobag daganganana mangrupa kayu pasagi nu dikacaan supaya urang leuwih gampang milih kulit anu dipikahayang.

Biasana didaharna maké tékor daun cau, tuluy maké seumat nyéré keur ngadaharna gaganti séndok. Rasana legit jeung gurih, tur seungit bungbu konéngna gé. Tapi aya ogé cungkring nu geus di tiiran siga saté nu dibeuleum, tapi cungkring mah heunteu dibeuleum.

Di Bogor Loba pisan nu dagang cungkring tapi biasana mah lolobana di pasar-pasar tradisional jeung tukang kadaharan jajanan pasar.

Batik Indonésia Diaku ku UNESCO

2009-09-09T08:59:00.001+07:00

Bogor - Lembaga PBB anu ngagugulung widang kabudayaan, Unesco, geus panuju batik salaku warisan budaya lain banda nu dihasilkeun bangsa Indonésia.

Kapinunjulan ieu geus dilaporkeun ku Menko Kesejahteraan Rakyat Aburizal Bakrie ka Présidén Susilo Bambang Yudhoyono dina pasamoan di istana Bogor, Senén (7/9).

Numutkeun Menko Kesra, pangukuhan batik salaku warisan buday lain banda ti Unesco ieu baris dilaksanakeun dina hiji rarancang acara ti miiti 28 Séptémber 2009 nepi ka 2 Oktober 2009 di Abu Dhabi, Uni Emirat Arab.

Pikeun ngareuah-reuah hal ieu, jelas Menko Kesra, Présidén Yudhoyono umajak ka sakumna masarakat Indonésia pikeun maké pakéan batik minangka pangbagéa kana pangajén ieu.

Ti taun 2008, pamaréntah geus ngalakukeun panalungtikan lapangan nu ngawengku komunitas sarta ahli batik di 19 Propinsi di Indonésia keur nganominasikeun batik salaku warisan budaya lain banda ti Unesco.

Numutkeun Menko Kesra, Unesco nganiléy batik salaku ikon budaya bangsa nu miboga kaunikan sarta simbul tur filosofi nu jero nu ngawengku siklus kahirupan manusa. " Lain waé batik dianggap budaya asalna ti Indonésia, tapi diaku ogé salaku hiji répreséntasi budaya lain banda ti kamunasaan," jelasna. (BAL)

Bir Kocok Keur Kaséhatan

2009-09-07T10:19:00.002+07:00

Bir , Tina ngarana, urang geus wawuh kana jenis inuman ieu. Tapi ulah salah, inuman ieu lain inuman nu bisa nyieun urang mabok. Bir nu ieu mah bir kocok buatan Pak Acép (73). Inyana geus matuh dagang di Jalan Roda Kelurahan Babakan Pasar Bogor Tengah ti taun 1953. Inuman ieu moal matak mabok malahan sabalikna bisa ngajadikeun awak jadi séhat tur jagjag waringkas.

Naon sabenerna kaleuwihan nu dipiboga ku Bir Kocok Pa Acép nu henteu nyieun mabok saperti bir séjénna.

Acép, warga Sukamulya RT 01/03 Kelurahan Babakan Pasar Bogor Tengah nyebutkeun yén Bir Kocok nu dijualna mémang jijieunan sorangan. Inuman ieu mangrupa resép warisan almarhum akina, ti saprak manéhna umur 17 taun.

Dina nyieun bir, Acép dibantuan ku pamajikanana Eém (63). Bir kocok dijieuna tina rempah-rempah saperti: jahé, kayu manis, jrrd. Ngan Acép embung nyebutkeun bahan-bahan anu dipakéna keur nyieun bir kocok ieu, majarkeun ieu mah geus jadi rahasia kulawarga nu kudu di jaga, supaya Bir Kocokna tetep jadi nu panghadéna di Bogor.

Munggaran dagang, Acep ngajual Bir Kocokna saharga Rp.5 sagelasna, tapi kabéh harga bahan keur nyieun Bir Kocok nérékél naék jadi ayeuna mah di hargaan Rp.2000 sagelasna. Sabotol Bir bisa dijieun jadi 5 gelas. Lamun keur ramé nu meuli, sapoé Acép bisa ngajual 50 botol, tapi kaayaan cuaca Bogor nu heunteu pasti ngajadikeun nu meuli gé jarang-jarang, paling ogé sapoé bisa ngajual 10 botol.

Numutkeun Acép keur mimiti dagang di dieu manéhna teu maké gorobag, tapina maké pikulan nu ditanggung. Saencan dagang bir baheula Acép gawé narik béca, ngan kusabab teu betah, tuntungna mutuskeun dagang bir nuluykeun léngkah akina.

"Kuring sumujud syukur, tina dagang bir kuring bisa meuli tanah 100 m2 jeung ngabiayaan anak pamajikan," ceuk Acép reugreug. Nu paling reueus, salah sahiji kafé di jalan Pajajaran maké produk manéhna, malah dijadikeun inuman andalan di kafe éta.

Ayeuna Eman (anak bungsunya) nurutan léngkah Acép, bapana, dagang bir kocok. Kusabab geus dua taun nganggur, nya tungtungna anakna ogé milu dagang bir dina gorobag di sabudeureun Jalan Siliwangi. "Alhamdulilah ayeuna geus bisa ngabiayaan kabutuhan kulawargana sorangan," Acép nambahkeun.

Numutkeun Acép, nepi ka ayeuna encan pernah meunang bantuan ti sasaha. "Ayeuna kuring masih kabentur ku masalah modal jeung pamasaranana encan maksimal. Tapi mun aya pihak nu méré modal, kuring yakin usaha inuman ieu bisa leuwih maju sabab kabukti bir kocok geus jadi inuman andalan salah sahiji kafé di jalan pajajaran," jéntréna (BAL)

Kasenian Has Bogor Bakal Dipaténkeun

2009-09-03T04:30:00.000+07:00

Bogor - Dines Kabudayaan Jeung Pariwisata (Disbudpar) Kota Bogor bakal maténkeun dua kasénian has Bogor, nyaéta Rengkong Hatong jeung Lodong Bogoran. Léngkah ieu keur antisipasi mun aya daérah séjén ngaku dua kasénian éta.

Heunteu saukur maténkeun, Disbudpar Kota Bogor oge bakal ngadata kasénian lianna, saperti tari, jeung banda cagar budaya. "Léngkah ieu, bisa méré citra nu maneuh keur satiap daerah anu miboga kabudayaan has," sanggem Kapala Disbudpar kota Bogor Adé Sarip Hidayat.

Lamun hak patén ieu mawa pangaruh nu hadé, Disbudpar kota Bogor pasti nedunan naon nu dianjurkeun ku pamaréntah pusat sangkan pamaréntah daérah maténkeun kasenian sarta budayana.

Sédéngkeun Kabid Kebudayaan Disbudpar Kota Bogor Syahlan Rasyidi ngajelaskeun, data nu geus katarima aya dua jénis kasénian Kota Bogor, nyaéta kasénian hatong jeung kasénian lodong bogoran. "Dua kesenian ieu jadi ciri has kota bogor. Kasénian ieu dikembangkeun deui saenggeus lila teu di pintonkeun," ceuk Syahlan.

Inyana ogé nerangkeun, pangembangan ieu tangtuna miboga harti. Komo, kasénian téh minangka produk budaya nu kudu dimumulé sabagé ciri hiji daérah. Salain ti éta, kasenian ogé miboga ajén budaya jeung jadi daya tarik hiji daérah.

Dina denget ieu pihakna geus ngadata jeung ngainvéntarisir sakabéh kasénian jeung banda cagar budaya anu aya di Kota Bogor. "Kabéh gé geus di invéntarisir," tegesna (BAL)

Pangajén Keur Bogor Tanpa Haseup Roko

2009-09-02T14:52:00.000+07:00

Executive Director The International Union Against Tuberculosis and Lung Disease (IUATLD) Dr Nils Billo, sacara husus datang ka Balékota Bogor, Rebo (2/9).

Ngawakilan lembagana, inyana ngaprésiasi sarta ngahaturkeun layang pangajén ka Walikota Bogor Diani Budiarto, kana usahana ngawujudkeun kota Bogor ngajadi daérah tanpa haseup roko.

Dina siaran pérs nu dilansir ku Humas Pamko Bogor, Nils Billo datang ka Balékota dibaturan ku Director of the Union of South East Asia IUATLD Nevin Wilson, jeung Technical Director of the Union of Indonesia IUATLD Tara Sing Bahm.

Numutkeun Billo, upaya daria kota Bogor ngawujudkeun daérah tanpa haseup roko baris jadi conto positif, ogé bisa ditiru ku pamaréntah daérah lainna di Indonésia.

“Masarakat kudu dibéré kasadaran ngeunaan bahaya ngudud piken kaséhatan. Ogé dibéré kasadaran yén industri roko téh dikawasaan ku nagara maju, nu saenyana néangan konsumén di nagara-nagara berkembang saperti Indonésia. Industri udud meunang untung gedé téh ti masarakat miskin nu ngaroko,” ceuk Nils Billo.

Nurutkeun Billo, masarakat nu ngaroko lila-kalilaan bakal ngalaman karugian boh sacara ékonomi boh kaséhatanana. Jeung deui ngudud téh sasatna mah ngan nguntungkeun industri roko di nagara maju saperti Amérika Sarikat.

Pakait kana hal ieu, Walikota Bogor Diani Budiarto ngajelaskeun, usaha kota Bogor ngawujudkeun daérah tanpa haseup roko dimimitian taun 2004. Pikeun papayung hukumna, dimimitian ti Surat Édaran Walikota, dituluykeun ku SK Walikota, sarta disusul ku Perda Ketertiban Umum anu dijerona ngamuat aturan Daérah Bébas Haseup Roko. “ Danget ieu keur digodog Perda Khusus Daérah Tanpa Roko,” ungkabna.

Diani Budiarto jangji baris terus digawé kalayan daria sarta soson-soson keur ngawujudkeun Kota Bogor Daérah Tanpa Haseup Roko. Inyana ogé ngajelaskeun moal mapanjangkeun izin réklameu roko nu kalolobana mah izinna béak taun 2010. (HMA)

Ngahirupkeun deui Tradisi Marak Lauk

2009-08-04T08:30:00.000+07:00

Arang langka di jaman kiwari mah manggihan jalma réa di hiji lembur babarengan marak lauk di walungan. Padahal tepi ka taun 70-an masih kénéh sering kagiatan ngala lauk babarengan ieu dilakukeun ku masarakat Sunda nu aya di sakuliah tatar Sunda.
Marak téh mangrupakeun kagiatan ngala lauk, biasana babarengan ku jalma lobaan ku jalan mendet walungan sangkan cai lebah hilirna jadi saat. Ku sabab kasaatan, lauk nu aya di dinya jadi gampang dialana. Biasana walungan nu diparak téh nu ngamalirna cai teu pati gedé atawa nalika usum halodo. Marak lauk ogé bisa dilakukeun di sétu atawa talaga. Ngan tangtuna sétu atawa talagana nu teu pati gedé.
Tina remenna kagiatan marak di hiji tempat mangsa baheulana, nepi ka mucunghul toponimi nu nujul kana kagiatan ieu, nyatana: parakan, nu hartina walungan nu sering jadi tempat marak. Aya sawatara ngaran tempat nu ngagunakeun kecap parakan, contona: Parakan Salak di wewengkon Sukabumi, Parakan Muncang jeung Parakan Baranangsiang di Bogor.
Ka béh dieukeun, nalika masarakat geus wanoh kana bahan kimia atawa barang nu matak nyieun mabok lauk-lauk nu aya di walungan, ngala lauk babarengan téh henteu diparak deui, tapi ditua. Nua lauk di walungan sok ngagunakeun déris atawa apu. Balukarna lain lauk nu galedé waé nu ditéwak ku cara kieu téh, tapi lauk nu laleutik gé milu paraéh. Leuwih ti kitu ékosistim walungan ogé jadi cemar.
Kitu deui saprak masarakat akrab kana téhnologi listrik, ngala lauk téh maké cara disetrum sagala. Ari listrikna dihasilkeun tina bateré nu diatur voltaseuna sangkan teu gedé teuing, tapi cukup pikeun nyieun lauk di walungan jadi kalenger. Ngan ngala lauk maké setrum mah teu dilakukeun babarengan ku loba jalma, tapi ngan ukur ku sababaraha jalma wungkul. Cara siga kieu ogé sarua ngabalukarkeun lauk nu laleutik paraéh.
Réana cara ngala lauk anu leuwih praktis, ngabalukarkeun kabisaaan marak lauk jadi katélér-télér, antukna mah kapopohokeun. Nepi ka barudak ayeuna mah geus teu nyahoeun deui cara-carana ogé.
Padahal tina kagiatan marak lauk ieu, réa mangpaat nu baris kahontal. Sagédéngeun keur nyumponan kabutuhan deungeun sangu nu ngandung protein héwani, marak lauk ogé bisa miara rasa silih tulungan jeung gotong-royong di antara batur salembur. Teu kitu kumaha, da ari mendet walungan mah kudu dilakukeun ku saréréa, teu bisa ngan ngandelkeun saurang-dua urang wungkul.
Bisaana dina marak téh, nu diala ngan lauk nu galedé wungkul, nu geus meujeuhna keur deungeun sangu, sedengkeun lauk nu laleutik mah teu dirogahala. Hal ieu méré lolongkrang mangsa ka hareupna pikeun ngajadikeun walungan téh bisa diparak deui dina waktu-waktu nu tangtu. Marak lauk ogé teu ngabalukarkeun walungan jadi cemar, ku sabab teu maké alat atawa barang anu ngaruksak lingkungan walungan.
Lian ti éta, marak lauk ogé bisa dipaké keur ngaleungitkeun kapusing, ku sabab pagawéanana nu pikaresepeun. Sukan-sukan di walungan bari jeung murah tur meriah. Ogé bisa dilakukeun ku sing saha baé, boh budak, boh kolot, lalaki jeung awéwé gé bisa, kari daékna baé.

Marak di Walungan Cileunbarang
Di sela-sela upacara séréntaun di Kampung Budaya Sindangbarang (KBS) awal taun 2009 ieu, kungsi ogé diayakeun acara marak lauk pikeun sakumna warga masarakat di dinya. Acara marak lauk atawa sok disebut ogé munday, dilakukeun poé Kemis (8/1) pasosoré.
Harita, walungan nu dijadikeun tempat marak téh, nyatana walungan Cileunbarang anu ngamalir di antara aréal pasawahan anu masih kénéh upluk-aplak. Sanajan hujan girimis terus-terusan ngaririncik di wilayah Sindangbarang ti isuk kénéh, tapi henteu ngendorkeun sumanget warga dinya katut sabudeureunana pikeun milu aub dina acara ieu.
Sapanjang walungan nu geus ditandaan ku parawari pikeun dijadikeun tempat munday, geus ti beurang kénéh dipinuhan ku masarakat nu hayang ancrub milu moro lauk. Ti mimiti barudak, para mojang jeung jajaka, nepi ka aki-aki jeung nini-nini geus tumplek karumpul. Sawaréhna geus siap marawa kantong kérésék keur wadah lauk.
Kitu deui anu daratang ngahaja ngan hayang jadi panongton, geus ngaliud narangtung sisi walungan. Hawa tiis bakating ku hujan girimis sapanjang poé nu dibarung ku hiliwirna angin mijih, sama sakali henteu jadi hahalang. Kabéhanana ogé harayang nyaksian dihirupkeunana deui tradisi marak lauk di Sindangbarang.
Méméh acara dimimitian, sapanjang walungan nu jadi tempat marak, dipelakan heula lauk-lauk emas ku parawari. Ngahaja hal ieu dilakukeun, sangkan nu ancrub ka walungan jadi sarumanget. Sabab, lamun ngan ngandelkeun kana lauk nu aya di walungan wungkul mah, pastina ogé hasil nu marak téh moal nyugemakéun, sagédéngeun tangtuna keur ngabongroy masarakat sangkan daék turun ka walungan.
Kokolot di lembur Sindangbarang kungsi ngécéskeun, barétona acara munday atawa marak lauk ieu osok diayakeun babarengan dina acara sidekah bumi. Ku kituna, ayeuna dina acara séréntaun ieu ditampilkeun deui. Pupuhu KBS Maki Sumawijaya ogé nerangkeun, munday téh tradisi urang Sunda nu miboga ajén yén urang bisa hirup kumbuh sareundeuk saigel jeung alam lingkunganana. (DH)

Lalakon batu Kuya, Kumaha Tungtungna?

2009-07-13T14:04:00.000+07:00

Masarakat geunjleung ku raména warta di média massa ngeunaan leungitna Batu Kuya, batu mirip kuya anu bahanna tina andésit, panjangna 6,7 méter, lébar 3,5 méter, panjang beuheung 2,4 méter, sarta beuratna kira-kira 50 ton ieu diperkirakeun titinggal ti karajaan Tarumanagara sakitar abad ka-5 Maséhi.

Batu Kuya diala ti tempat asalna, Walungan Cimangeunteung, Kampung Cisusuh, Désa Cileuksa, Kecamatan Sukajaya, Kabupatén Bogor (23/9), dibawa ka Jakarta maké wahon trailer. Ayeuna batu téh keur “ngadungkuk” di gudang CV. Karya Budi Mulya, Jalan Cilincing No. 23 Tanjungpriok, Jakarta Utara sabari ngadagoan diékspor ka luar negri.
Teu antaparah, pindahna Batu Kuya ti kawasan sakitar Leuweung Lindung Haurbéntés ka Jakarta jadi padungdengan anu rongkah di antara warga masarakat, hususna nu miboga perhatian kana masalah budaya jeung lingkungan.
Anu jadi bahan padungdengan téh sabudeureun légalitas pindahna ieu Batu Kuya ti kawasan Haurbéntés, jeung statusna naha asup banda cagar budaya atawa henteu? Geus réa anu ngetrukkeun pamanggihna ngeunaan hal ieu, boh ti para pajabat, para ahli sajarah jeung arkéologi, sarta warga masarakat umum kaasup ogé budayawan.
Pihak Dines Kabudayaan jeung Pariwisata Kabupatén Bogor geus ngalaporkeun kajadian leungitna Batu Kuya ieu ka Polrés Bogor, pikeun ngajaga kamungkinan batu ieu dibawa ka luar negri.
Sagédéngeun éta, dumasar paréntah ti Mentri Kabudayaan jeung Pariwisata, Diréktur Jéndral Sajarah jeung Purbakala dina tanggal 28 Séptémber 2008 ngabentuk hiji tim pikeun nyukcruk status Batu Kuya anu diduga salaku banda cagar budaya (BCB).
Tim ieu tanggal 29 Séptémber 2008 ngajugjug ka lokasi situs di Walungan Cimangeunteung pikeun néangan pituduh ngeunaan status Batu Kuya. Ogé ngalakukeun wawancara ka warga masarakat di dinya. Diteruskeun isukanana (30/9) mariksa kaayaan Batu Kuya di gudang CV. Karya Budi Mulya, Jakarta Utara.
Tim ieu dina kacindekanana nyebutkeun, Batu Kuya téh mangrupa batu alam biasa, jeung teu aya campur leungeun atawa hasil rékacipta manusa, sahingga batu téh teu bisa disebut artefak. Lian ti éta, batu téh teu dikaramatkeun ku masarakat anu aya di sabudeureunana. Ngan pikeun nangtukeun status Batu Kuya sacara pasti, tim ieu ngususlkeun sangkan dibentuk tim husus nu bisa digawé kalayan daria dina waktu anu leuwih nyukupan.
Émbaran ti jajaran Departemén Kabudayaan jeung Pariwisata anu nyebutkeun Batu Kuya téh ngan ukur batu alam biasa meunang koméntar jeung kamandang ti sawatara pihak. Ti antarana, sajarawan senior Prof. Uka Tjandrasasmita, anu miboga kayakinan yén Batu Kuya titinggal ti jaman karajaan Tarumanagara.
Numutkeun manten Diréktur Perlindungan Peninggalan Sejarah dan Purbakala ieu, Purnawarman salaku raja Tarumanagara mumuja Déwa Wisnu, sedengkeun Wisnu miboga kamampuh pikeun ngarupa atawa ngawujud jadi sarupaning sasatoan, salasahijina téh dina wujud kuya. “Ku kituna di jaman Purnawarman mah kuya téh kaasup sato anu suci,” jéntréna.
Hal nu méh sawanda didugikeun ku Dr. Agus Arismunandar, arkéolog ti Fakultas Ilmu Budaya UI dina acara Konferénsi Pérs ngeunaan Batu Kuya di Kampus Ui Dépok (10/10). Iwal ti ngahaminan naon anu dijéntrékeun ku Prof. Uka, Agus ngadadarkeun yén salian ti Batu Kuya, sebutan Batu Kuda anu remen dicaturkeun ku masarakat satempat, bisa ogé dipatalikeun jeung raja Purnawarman.
Purnawarman, ceuk Agus, ngakandung harti baju perang anu sampurna (purna=sampurna, warman/varman=baju perang, ti basa Sansekerta). Dina mitologi Wéda kuna atawa Hindu kuna, hiji-hijina déwa nu mamaké baju perang nu sampurna nyaéta Déwa Surya. “Di sagédéngeun nyembah Déwa Wisnu, rupa-rupana Purnawarman ogé nyembah Déwa Surya. Tinangtu, Déwa Surya ieu miboga tutumpakan, nu teu aya lain mangrupa kuda!” Agus nerangkeun kalayan atra.
Lobana patanyaan ti para pihak nu hayang geura aya putusan anu jelas ngeunaan status Batu Kuya, Balai Pelestarian Peninggalan Purbakala (BP3) Sérang ngabentuk tim invéstigasi anu digawé salila saminggu ti mimiti Senén (20/10). Hasilna, tim ieu netepkeun yén Batu Kuya mangrupakeun batu alam biasa jeung lain BCB.
Dina panalitian tim BP3 ogé mucunghul fakta séjén, nyaéta tempat asal Batu Kuya di Walungan Cimangeunteung henteu kaasup wilayah Leuweung Lindung Haurbéntés sakumaha nu réa diwartakeun saméméhna. Katerangan ieu ditepikeun boh ku aparat Désa Cileuksa, pihak perhutani, ogé ti Taman Nasional Gunung Halimun Salak.
Meunang béja saperti kitu, pihak Disbudpar Kabupatén Bogor, anu salila ieu tihothat ngupayakeun Batu Kuya balik deui ka tempatna, negeskeun moal neruskeun usahana kusabab geus lain wewenangna deui. Ku Disbudpar kawenangan kasus ieu baris dialihkeun ka Dinas Pertambangan.
Lalakon Batu Kuya mémang can nepi ka tungtungna, tapi nilik kana perkembanganana anu nyampak, sigana mah mingkin ipis waé kamungkinan manéhna bisa mulang ka imahna. (HMA)

Pantun Bogor Ngalalakon di Milis Kisunda

2009-07-13T09:48:00.000+07:00

Batur!
Lamun jaga, dicundukkeun kana waktu
pantun medal jadi bacaan.
Batur!
Sing nyaraho, buku téh utusan kaula
dijurung nyuhun pamunjung
ka sakabéh nu geus alundur
nu baralik indit ka jati, nu marulang,
ka masing-masing Mandalana!

Pada di luhur mangrupakeun bubuka tina naskah Carita Pantun Bogor (CPB) lalakon Ngahyangna Pajajaran. Naon anu dimaksud dina tulisan di luhur sigana kiwari geus kabuktian. Réa carita pantun nu geus ditulis tur dibukukeun.
Di antara carita pantun nu geus ditulis, aya sababaraha lalakon nu asalna ti wewengkon Bogor anu dikenal sabagé CPB. CPB ieu nujul kana carita pantun anu ditulis ku Aki Baju Rambéng taun 1908, anu saterusna diturunkeun tur dipiroséa ku Rakéan Minda Kalangan alias Muhtar Kala.
Sakumaha anu dijéntrékeun dina bagian pangjajap carita Dadap Malang Sisi Tjimandiri, naskah catetan asli ti Aki Baju Rambéng téh geus paroréang baloléas. Geus hararésé dibacana sok sanajan tulisanana mah maké aksara latén.
Jigana ku Rakéan Minda Kalangan naskah CPB ieu disalin deui sangkan bisa dibaca leuwih merenah. Sawatara judul lalakon kungsi dimuat dina majalah Sunda taun 60-an. Malah mah salasahiji lalakon CPB anu judulna Dadap Malang Sisi Tjimandiri (DMST) medal ngajadi buku taun 1964.
Taun 1965 Moh. Amir Sutaarga ngawawarkeun, aya tujuh lalakon pantun Bogor nu kakumpulkeun. Satujuhna téh, nyaéta Ngadegna Pajajaran, Ngahyangna Pajajaran, DMST, Kujang di Hanjuang Siang, Lawang Sakéténg ka Lebak Cawéné, Rakéan Mulang ka Kahiangan, jeung Sunda Panglokatan.
Ka béh dieunakeun, sawatara judul naskah CPB sumebar di masarakat dina bentuk kopifotona. Anu kungsi kacatet salian lalakon Ngahyangna Pajajaran jeung DMST, nyaéta lalakon: Ronggéng Tujuh Kalasirna, Pakujajar di Lawanggintung, Ngadegna Nagara Pajajaran, Pakujajar Beukah Kembang, jeung Raja Pandita Barat Maya di Rancah Maya.
Koléksi CPB panglengkepna dipiboga ku Anis Djatisunda. Salian ti tujuh lalakon di luhur, inyana ogé nyimpen naskah CPB anu judulna: Disaeurna Talaga Rancah Maya, Lawang Sakéténg ka Lebak Cawéné, Tunggul Kawung Bijil Sirung, jeung Perang Sunda Panglokatan. Sedengkeun lalakon Ngahyangna Pajajaran, dina koléksi budayawan asal Sukabumi ieu maké judul Pajajaran Seuren Papan.
Sok sanajan nu miboga naskah CPB ieu henteu saeutik, tapi nu wani ngébréhkeun eusina sacara saujratna mah masih kénéh arang langka. Kituna téh meureun ku sabab naskah CPB mah eusina gampang ngodang kontrovérsi cara DMST nu geus dibukukeun téa.
Sanggeus lila diceungceum dina pabetekan, rupana aya ogé nu hayang némbongkeun CPB ka balaréa, tangtuna pikeun ngeuyeuban dunya sastra Sunda. Ngaliwatan milis (susuratan via surat éléktronik di internét) Kisunda, Roza Rahmadjasa Mintaredja (55) atawa sok dilandih Kang Oca ngalungkeun CPB ka sakumna anggota milis.
Kang Oca anu nampa naskah CPB ieu ti Endang Kosasih di Bogor taun 1999, mitembeyan neruskeun ka milis Kisunda (10/2). Teu tanggung-tanggung nu dialungkeun ogé lalakon Ngahyangna Pajajaran, hiji lalakon anu kaitung penting di jagat pantun Bogor mah. sabagé gambaran, Saléh Danasasmita (suwargi) dina ngajujut poé lahir Bogor kungsi maké katerangan ti lalakon pantun ieu, utamana ngeunaan upacara gurubumi jeung upacara kuwérabakti nu unggal taun dilakukeun di Pakuan.
Dina prak-prakan ngawawarkeun ka anggota milis, Kang Oca henteu sorangan. Inyana dibantuan ku Bah Willy, anggota milis lianna. Duaanana piligenti ngémbarkeun lalakon Ngahyangna Pajajaran ka milis Kisunda nepi ka 22 kali posting-an. Malah henteu ngan nepi ka dinya, ku Bah Willy naskah CPB ieu ogé diébréhkeun ka dua milis Sunda lianna, nyaéta milis Urang Sunda (Kusnét) jeung milis Baraya Sunda.
Para anggota milis anu lolobana mah langka maca carita pantun, kana modél CPB mah singhoréng pada raresepeun. Utamana kana basana nu reumbeuy ku basa wewengkon pakulonan jeung kekecapanana anu rada garihal.
Sapertina anggota milis teu pati paduli kana jalan carita anu béda pisan jeung carita anu geus biasa jadi kacapangan. Anggota milis sigana geus papada ma'lum yén jalan carita mah geus jadi hak “prérogatifna” juru patun. Anu penting pikeun anggota milis mah, naon anu dialungkeun ku Kang Oca jeung Bah Willy téh bisa nambahan pangaweruh maranéhna dina sual sastra Sunda, komo bari loba bagian dina carita ieu anu pikaseurieun.
Ngan hanjakalna harepan para anggota milis anu hayang buru-buru réngsé maca lalakon carita ieu, jigana moal waka katedunan, sabab sambungan carita téh can dialungkeun deui ku nu boga alpukahna. Meureun Kang Oca keur sibuk migawé pagawéan séjén. Wayahna waé gantung bacaeun saheulaan mah! (YM)

Bénténg Walanda Jadi Cagar Budaya

2009-07-13T09:46:00.000+07:00

Ngaliwatan 10 poé prosés panalungtikan, Tim Idéntifikasi Banda Cagar Budaya (BCB) anu dibentuk ku Dinas Kebudayaan dan Pariwisata Kota Bogor ahirna ngukuhkeun 12 obyék panalitian salaku BCB.
Tim Idéntifikasi ieu mangrupakeun gabungan panaliti ti sababaraha lembaga pakait jeung kapurbakalaan, di antarana: Balai Arkéologi (Balar) Bandung, Balai Perlindungan Peninggalan Purbakala (BP3) Sérang, sarta Jurusan Arkéologi FIB UI Dépok. Jumlah panalungtikna aya 17 urang, kaasup sajarawan senior Dr. Uka Tjandrasasmita anu ditunjuk salaku tim ahli.
Prosés idéntifikasi lumangsung ti poé Saptu (7/3) nepi ka Jum'ah (13/3) ku jalan ngumpulkeun data di lapangan anu tempatna geus ditangtukeun saméméhna ku Disbudpar Kota Bogor. Dua poé satuluyna digunakeun pikeun ngolah data sarta nyieun laporan. Poé panungtung (16/3) dilakukeun wawaran (expose) boh ka Disbudpar, ogé ka masarakat katut media.
Nalika lumangsungna wawaran ka media Senén siang di Café Gumati Jalan Palédang, Tim Idéntifikasi ngajéntrékeun, anu ditetepkeun salaku BCB téh nyaéta salapan bénténg titinggal Walanda, dua batu lumpang (dakon) anu aya di Gang Radén Saléh jeung nu di pakuburan deukeut masjid Al-Ihya, sarta babalayan Gunung Batu di Kelurahan Pasir Mulya, Kecamatan Bogor Barat.
Harita, Dr. Uka Tjandrasasmita kungsi nambahkeun, sakabéh obyék anu ditaliti kaasup BCB, ku sabab umurna geus leuwih ti 50 taun, ogé saluyu jeung UU No. 5 Taun 1992. Ku kituna pihakna ngarékoméndasikeun upaya nyalametkeun katut mulasarana, sakaligus ngamangpaatkeun BCB anu geus ditetepkeun, utamana pikeun kamekaran élmu pangaweruh.
Samentara pihak Disbudpar Kota Bogor baris langsung nyuratan ka nu miboga lahan, sangkan BCB anu aya di tempatna téh henteu dirogahala, diruksak, atawa dipindahkeun. Supaya leuwih anteb, pihak Disbudpar ogé baris nyieun surat kaputusan pikeun BCB anu geus ditetepkeun.
Ngeunaan waragad anu geus dikaluarkeun pikeun ngabiayaan panalungtikan ieu, pihak Budpar nyebutkeun, ngaluarkeun sakitar Rp. 40 juta. Malah ka hareupna pihak pamaréntah Kota Bogor bakal méré kompénsasi ka sing saha waé anu nimukeun sarta ngalaporkeun barang-barang anu miboga niléy sajarah. Ngan jumlahna, tangtu waé disaluyukeun kamampuh nu aya.

Bénténg Walanda
Bisa disebut, panalungtikan anu digelar ku Disbudpar keur ngaidéntifikasi BCB ieu, leuwih difokuskeun kana wangunan bénténg anu aya di tilu tempat. Bénténg-bénténg ieu sumebar di Kecamatan Bogor Selatan. Opat wangunan aya di kawasan Gedong Serbaguna Gumati Lawanggintung, hiji bénténg aya di tukangeun Gedong Gumati, pasna di lahanna Jasman (45). Dua deui aya di taneuh milik Bank Mandiri. 7 wangunan ieu asup ka wilayah Kelurahan Lawanggintung.
Sedengkeun di sisi rél karéta jurusan Bogor-Sukabumi, pasna di tukangeun istana Batutulis, katimu dua bénténg deui. Dua wangunan ieu mah asup ka wilayah Kelurahan Batutulis.
Ti salapan wangunan bénténg anu ditaliti, ngan tilu adegan anu bisa disebut weuteuh kénéh. Dua wangunan aya di lahan Bank Mandiri, sarta hiji deui aya di kawasan Gedong Serbaguna Gumati Lawanggintung. Sedengkeun sésana mah kaayaanana geus raruksak, malah aya nu geus bisa disebut kari ruruntukna.
Nilik kana bentuk wangunan, bénténg téh mangrupa adegan anu buleud tur katara tohaga pisan. Rangka wangunana ngagunakeun beusi beton anu lumayan badag sarta rada kerep. Dingdingna jeung tutup luhurna ogé dibeton, kandelna aya kana 30 Cm. Garis tengah wangunanana nepi ka 2,4 méter. Jangkungna mah teu sarua, aya anu 1,8 méter, tapi aya ogé nu ngan saméter.
Di unggal bénténg aya lawang tempat asupna. Lawang bénténg teu pati jangkung, ngan sakitar 70-80 Cm tina taneuh téh. Hal penting liana tina

wangunan ieu, nyaéta ayana lolongok. Lolongok téh mangrupa bolong pasagi dina dingding bénténg nu ukuranana sakitar 25x80 Cm, posisina kira-kira tilu parapat tina luhur bénténg. Lolongok ieu gunana pikeun ngintip atawa nalingakeun kaayaan sabudeureunana, sarta bisa ogé pikeun tempat ngarahkeun senjata ka pihak musuh. Aya bénténg anu miboga lolongok ngan hiji, tapi aya ogé anu dua.
Kalolobana bénténg téh diwangun di luhur pasir. Posisina ogé aya di tempat anu stratégis. Ti jero wangunan-wangunan ieu, ngaliwatan lolongokna, bisa katempo kaayaan sakurilingna, utamana tempat-tempat penting, kayaning jalan Cipaku (ayeuna Jalan Saléh Danasasmita), rél karéta, boh arah ka Bogor-keun atawa arah sabalikna ka Sukabumi-keun, jeung stasion Batutulis. Hal ieu némbongkeun yén wangunan téh miboga fungsi keur kubu pertahanan. Fakta séjénna anu nguatkeun kacindekan di luhur, nyaéta kapanggihna potongan bayonét di deukeut bénténg nu aya di lahan Bank Mandiri.
Para panaliti ngaduga wangunan bénténg téh diadegkeun ku pamaréntah kolonial Walanda dina taun 1935-1942, pikeun mapag kadatangan bala tentara Dai Nippon anu baris ngajorag ka Nusantara.
Hanjakalna titinggal wangunan heubeul ieu henteu didukung ku bukti tinulis, misalna dokumén Walanda anu nyebutkeun ayana pangwangunan bénténg-bénténg ieu. Ogé, teu kungsi kadéngé aya katerangan lisan ti para sepuh nu ngalaman jaman penjajahan. Tim Idéntifikasi kungsi ngadongdon ka kantor Legiun Véteran jeung Museum PETA, tapi teu meunang katerangan nanaon. Anu aya gé para sepuh ngajenghok héran sabab aya wangunan sarupa kitu di Bogor téh.
Dina tulisan ieu, wangunan titinggal Walanda téh leuwih condong disebut bénténg batan sebutan bungker anu loba dilansir ku media séjén. Alatan wangunan téh ayana di tempat anu stratégis. Sagédéngeun pikeun nalingakeun kaayaan sabudeureunana, sakaligus ogé pikeun mapag jeung némbak musuh. Béda jeung sebutan bugker anu wangunanana bisaana aya di jero taneuh (dikali) pikeun kaperluan nyumput (nyingkahan musuh).

BCB Lianna
Barang séjénna anu ditetepkeun salaku BCB, nyaéta dua batu lumpang (dakon). Anu ka-hiji ayana di Gang Radén Saléh, RT 05/16, Kelurahan Émpang, Bogor Selatan. Sedengkeun batu lumpang séjénna aya di lahan pakuburan deukeut masjid Al-Ihya Kelurahan Pasir Mulya, Bogor Barat.
Batu lumpang Radén Saléh bentukna buleud miboga garis tengah 66 Cm, jeung unikna téh miboga lombang teu kurang ti 20 liang, anu ukuranana teu sarua. Samentara batu lumpang Al-Ihya leuwih dikenal ku masarakat salaku batu tapak, bentuk batuna rada lonjong jeung panjangna saméter. Liang dina batuna anu paling katara aya lima.
Batu lumpang téh minangka titinggal karuhun ti tradisi mégalitik. Mangsa jaman baheula, batu ieu digunakeun pikeun nutuan atawa nyimpen ubarampé keur kaperluan upacara sakral.
Samentara di RT03/05, masih di Kelurahan Pasir Mulya, babalayan Gunung Batu (tingali Balébat No. 11) anu aya di dinya, ogé milu ditetepkeun sabagé BCB. Babalayan anu kiwari kari ruruntukna ieu, kaayaanana piwatireun pisan. Batu-batu nu masih nyampak kénéh gé geus patingsoléngkrah, teu puguh alang-ujurna.

Sabenerna, nalika lumangsungna prosés idéntifikasi BCB ieu, katimu ogé sababaraha artefak anu miboga niléy sajarah. Saperti anu kapanggih di sakitar bénténg anu aya di Gedong Gumati Lawanggintung nu mangrupa beulahan keramik, tapal kuda, fosil karang anu aya tulisan Arabna, jeung beulahan marmer.
Di sakitar cungkup Embah Dalem ogé kapanggih beulahan piring beling, mangkok, kap lampu, cangkir, jeung tempat tinta. Hanjakalna anu kapanggih téh barangna geus ancur, paling gé ngan potonganana. Sedengkeun barang-barang kuna anu bagus kénéh mah masih disimpen ku panimuna.
Rarancang ka hareupna, pihak Disbudpar baris ngadata BCB anu aya di masarakat réa, sabari ngalalanyahan sangkan barang anu dimaksud téh bisa diserahkeun ka pihak Budpar pikeun dipulasara, sahingga bisa dimangpaatkeun, boh pikeun kaperluan pariwisata, ogé pikeun kamekaran élmu pangaweruh, hususna widang sajarah jeung arkéologi. (HMA)

Program Unicode pikeun Aksara Sunda

2009-07-13T09:43:00.000+07:00

Di jaman sarwa digital cara kiwari, pangaruh ti luar kana kabudayaan urang karasa kacida mahabuna. Basa indung salaku salasahiji unsur budaya geus mimiti ditaringgaleun ku panyaturna. Kajadian ieu henteu ngan lumaku di perkotaan wungkul, tapi ogé geus nyosok jero ka daérah pasisian.
Réa basa indung di sakuliah Nusantara anu keur nyanghareupan ancaman kapunahan. Teu saeutik basa daérah anu ngan dipaké ku kurang ti sarébu jalma deui. Leungitna basa-basa étnik di nagara urang sigana moal bisa disingkahan, lamun teu aya upaya keur mulasarana.
Hal nu sarua ogé tumiba kana aksara daérahna. Malah kaayaanana leuwih piwatireun batan basa indungna. Aksara daérah atawa aksara étnik di Nusantara mah geus nungtutan laleungitan kusabab geus teu diparaké deui, kasilih ku aksara latén.
Ngan aya sababaraha aksara étnik anu tetep digunakeun nepi ka kiwari, di antarana aksara Bali. Aksara ieu ku urang Bali masih kénéh ditulis dina daun lontar cara karuhunna mangsa baheula.
Saluyu jeung kamajuan widang téknologi jeung Informasi, aksara-aksara daérah anu masih kénéh dipulasara ku ahli warisna diropéa deui sangkan bisa ditulis dina komputer. Tilu aksara daérah di Indonésia, nyaéta aksara Bugis, Bali, jeung Rejang malah geus leuwih ti heula distandardisasi maké program Unicode, sahingga geus diaku sacara internasional.
Aksara Sunda, minangka simbul sora dina wangun tulisan pikeun nuliskeun basa Sunda, jadi aksara étnik anu ka-opat di Indonésia nu geus distandardisasi ku program Unicode. Hal ieu kabuktian ku geus diayakeunana acara Gelaring (launching) Unicode Aksara Sunda di Aula Sanusi Hardjadinata, Universitas Padjadjaran Bandung (20/10) anu dihadiran langsung ku Michael Everson salaku wawakil ti Konsorsium Unicode Internasional.
Nurutkeun Iverson, standar industri ngidinan téks sarta simbul tulisan ditampilkeun sacara konsistén ku komputer. Ngan saukur ku cara nuliskeun kecap nu tangtu, saterusna program ieu narjamahkeun ka aksara Sunda. Tujuanana, sajaba ngajadikeun gampang maca naskah aksara Sunda, manéhna miharep ogé program ieu bisa nyieun masarakat Sunda beuki akrab jeung mindeng ngagunakeunana.
“Tapi, anu pangpentingna ti ieu kabéh, masarakat beuki mindeng maké aksara Sunda. Bisa dimimitian ngaliwatan ngaran jalan, disain kaos komérsial, atawa kartu ngaran jeung kartu bisnis,” tambahna ngajelaskeun.
Acara anu dihadiran ku para pajabat pamaréntah daérah Jawa Barat, para akademisi, budayan, sastrawan, katut para guru wawakil ti kota/kabupatén sa-Jawa Barat ieu, sakaligus ogé mitembeyan médalna buku “Diréktori Aksara Sunda Untuk Unicode”. Buku ieu dibabagikeun ka para hadirin harita kénéh.
Ngaliwatan milis Kusnét jeung Kisunda, Pupuhu Tim Palaksana Program Unicode pikeun Aksara Sunda, Oman Abdurahman ngajelaskeun, ieu kagiatan minangka acara pamungkas tina tilu acara dina taun 2008 ieu nu patali jeung Unicode Aksara Sunda. Saméméhna, bulan Méi 2008 ngayakeun seminar “Standardisasi Aksara Sunda pikeun Unicode”. Dituluykeun nyarungsum buku “Diréktori Aksara Sunda Untuk Unicode”. “Alhamdulillah, sok sanajan kumaha waé hasilna, tangtos ari sampurna mah henteu alias masih kénéh seueur kakirang, namung targét anu tilu acara téa, sadayana tos kahontal,” imbuhna.
Oman ogé ngaharepkeun sangkan miara aksara Sunda henteu eureun ngan nepi diaku ku Unicode atawa nerbitkeun buku panduan. Alesanana, lamun henteu dipaké dina sapopoé, program ieu baris kaleungitan tujuan awalna.
Salasaurang anggota Tim Program Unicode pikeun Aksara Sunda, anu ogé ngamimitian nyieun program komputer keur aksara Sunda, Dian Trésna Nugraha, ngajelaskeun masih aya hal anu kudu disampurnakeun ti program ieu. Pikeun jangka pondok, pihakna baris migawé standardisasi jeung implementasi pola pasangan dina hurup Sunda. Contona, dina pola pasangan anu tacan distandardisasi, kawas “sy” atawa “kh”. Sajaba ti éta, baris dipigawé ogé standardisasi hurup anu tacan asup. Ayeuna kakara 53 aksara Sunda anu geus asup dina program ieu.
Sabenerna, aksara Sunda anu aturanana geus aya réngkolna dina Perda No. 5 taun 2003 ieu, geus dikeureuyeuh komputerisasina ku Dian ti taun 2004 kénéh. Harita, idéna mah mucunghul ti para anggota milis Kusnét (Komunitas Urang Sunda di Internét) anu hayang bisa nulis aksara Sunda di komputer. Kakara taun 2006 slot Unicode 5.1-na bisa dijieun ku Dian téh.
(HMA/ Ti sawatara sumber)

Babalayan di Gunung Batu

2009-07-10T14:08:00.000+07:00

Ku : Inojti Hajatullah

Di wilayah Bogor méh teu kaitung patilasan-patilasan karuhun urang nu maké kecap 'batu'. Contona baé Batu Karaton di Ciburial Tugu Utara, Batu Kembar di Cikereteg Caringin, Batu Layang jeung Batu Kasur di Cisarua, Batu Karut jeung Batu Korsi di Sindangbarang Pasir Eurih, jeung réa-réa deui. Patilasan-patilasan tadi mangrupa hiji batu nu gedé (monolit).
Aya deui batu-batu nu disusun mangrupa bénténg atawa kuta, saperti Kuta Gegelang di Gunung Bunder, Jero Kuta di Batu Tulis. Ogé aya nu mangrupa bénténg-bénténg atawa téras batu pikeun nahan galengan, saperti nu kapanggih di Kota Batu jeung Sindangbarang.
Lian ti éta, aya wangunan-wangunan batu anu disusun atawa dibalay undak-undakan nepi ka siga gugunungan, di tengahna biasana aya tangga nepi ka undakan pangluhurna, sarta biasana di dinya sok aya ménhir atawa batu tangtung. Wangunan batu modél kitu téh ilaharna disebut pundén, wangunan batu berundak, atawa téras berundak. Contona baé Arca Domas di Pasir Muncang (baheula mah Cikopo Selatan), Léngkob di Tapos, Pasir Karamat di Calobak, Pasir Manggis (Ténjolaya), jeung sababaraha deui nu aya di kompléks Cibalay (Tenjolaya).
Nurutkeun R.von Heine-Geldem (1926) tradisi nyieun bénténg-bénténg batu, batu tangtung (ménhir), ogé pundén kaasup tradisi Mégalitik Tua, nu mimiti gelar kira-kira 2500-1500 taun SM. Satuluyna Mégalitik Tua téh ku manéhna diasupkeun kana masa atawa jaman Néolitikum Awal (jaman Batu Baru).
Urang bisa niténan patilasan-patilasan anu aya di wewengkon Bogor dina buku R.D.M. Verbeek (1891) nu judulna Lijst voor voornaamste overblijfselen uit den hindoutijd op Java. Lian ti éta ogé dina laporan Oudheidkundigen Dienst (Dinas Kapurbakalaan) nu diterbitkeun dina taun 1914 nu disusun ku N.J. Krom.

Patilasan di Gunung Batu

Gunung Batu keur urang Bogor mah sigana moal bireuk nyaéta mangrupa ngaran tempat nu ayeuna asup ka Kecamatan Kota Bogor Barat. Ngan mun nilik ka béh tukang, baheulana Gunung Batu téh hiji wilayah anu lumayan lega. Beulah kulon ngawates jeung Sindangbarang, beulah wétan watesna téh jembatan Cisadané, Beulah kalér diwatesan ku Kampung Tari Kolot, sedengkeun di Beulah kidul ngawates jeung Pasir Kuda Ciomas.
Kusabab aya pamekaran, Gunung Batu kiwari kabagi jadi sababaraha kelurahan, di antarana Kelurahan Gunung Batu (tetep maké ngaran heubeulna), Kelurahan Pasir Mulya, jeung Kelurahan Loji. Malah Jalan Gunung Batu ogé ayeuna mah geus robah jadi Jalan Mayjén Ishak Djuarsa.
Tug nepi ka kiwari rupana can aya nu ngajelaskeun naha tempat éta téh disebut Gunung Batu. Kumaha jujutanana? Naha aya gunung nu dijieun tina batu atawa batu nu ngabadega siga gunung?
Nyacapkeun kapanasaran kumaha jujutanana nepi ka disebut Gunung Batu, nya dipaluruh dina kadua sumber tinulis di luhur, tapi weléh teu kapanggih. Tunyu-tanya ka ditu ka dieu ogé teu meunang jawaban. Nepi ka ahirna hiji waktu meunang kabar anu samar yén di wewengkon éta aya dua patilasan batu anu ku masarakat sabudeureunana dianggap karamat tur dianggap puseur wewengkon.
Nurutkeun béja éta kénéh, patilasan téh ayana di kebon karét, hiji deui teu jauh ti pakuburan umum. Disorang ka tempat éta, weléh batu téh teu kapanggih. Kebon karét nu baréto kaasup Pakebonan Karét Ciomas téh ayeuna geus salin jinis jadi kompléks paimahan. Tur jalan-jalanna ogé plung-plong ka ditu ka dieu. Aya ogé sababaraha tangkal karét sigana baé ngahaja disésakeun bané keur ngahéjokeun lingkungan. Tatanya ka warga dinya weléh teu meunang Informasi naon-naon. Ana kitu mah pantes maranéhanana teu nyarahoeun alatan nu nyicingan gedong-gedong téh lain urang dinyana pituin.
Néangan lokasi batu nu hiji deui mah teu pati harésé, lantaran di wewengkon éta aya sababaraha pakuburan umum. Lokasi nu dipaluruh téh ayana tukangeun masjid jami Al-Huda nu aya di Gunung Batu Kaum. Tukangeun masjid éta aya sababaraha makam di antarana makam R.A. Kartadjumena, Marah Rusli (sastrawan angkatan Balé Pustaka), katut makam Harry Rusli (musikus).
Teu jauh ti makam, kira-kira 100 méteran arah ka kalér, pasna di RT 03 RW 05 Kelurahan Pasir Mulya aya lahan anu munjukul rada luhur siga munjul, bahé ngalér. Lébarna kira-kira 15 méter, panjangna 20 méteran. Di bagian pang luhurna (Beulah kidul) patulayah batu-batu, jeung di Beulah kulonna téras atawa bénténg batu nu sabagian mah geus longsor. Ti kalér jeung wétan aya jalan beton, sedengkeun kiduleunana aya imah. Di sabaraha undakan aya rungkun awi jeung makam.
Meunang béja ti Jarkasih (70) Ketua RW 05, taun 50-an mah tempat éta pinuh ku tatangkalan galedé, ti kidulna aya dapuran awi. Urang dinyana taya nu wanieun ngulampreng ka tempat éta lantaran harieum jeung geueuman. Ana kitu mah pantes, da harita mah imah gé kakarak aya sabaraha siki, henteu gegek cara kiwari.
Disawang ti kidul, kulon, kalér, jeung wétan, batu-batu nu ngarunggunuk munjukul téh siga gunung nepi ka ku urang dinya harita disebut 'gugunung'. Nya ka béhdieunakeun katelah 'gunung batu' nepi ka ahirna jadi ngaran tempat.

Babalayan

Ditilik tina struktur wangunanana sok sanajan bari teu utuhpatilasan nu aya di Gunung Batu dina élmu kaprasajarahan mah disebut bangunan batu berundak, téras berubdak atawa pundén, sarua jeung patilasan di Léngkob, Pasir Manggis, jeung Leuweung Karamat. Dina basa Sunda mah disebutna babalayan alatan undakan-undakan batu téh meunang ngabalay atawa meunang nyusun rapih pisan.
Babalayan asalna tina kecap balay nu hartina batu-batu nu dibéréskeun diceceb-cecebkeun kana taneuh atawa numpuk rapih dina wangun pasagi. Babalayan téh mangrupa salasahiji tempat anu dianggap buyut atawa suci (sakral) ku karuhun urang baheula. Diundakan pangluhurna biasana sok aya ménhir atawa arca batu minangka lambang karuhun.
Ditempat ieu pisan anu dijadikeun puseur tempat munjung atawa muja, ngayakeun upacara-upacara sakral sabari neundeun ancak dina luhureun batu. Ku kituna babalayan téh sok disebut ogé balé pamunjungan atawa balé pamujan. Jeung dianggap jadi puseur wewengkon sakurilingna.
Di babalayan Gunung Batu, di undakan pangluhurna batu-batu téh ngalayah, pabalatak teu puguh susunanana. Teu aya batu tangtung, komo deui arca mah. Duka barétona mah. Anu masih aya téh batu keur neundeun ancak nu ku urang dinya disebut batu méja. Nepi ka taun lima puluhan béjana batu méja téh sok dipaké kénéh.

Perlu Ditalungtik

Luyu jeung téori R.von Heine-Geldem nu nétélakeun yén wangunan babalayan kaasup kana tradisi Mégalitikum Tua nu mimiti gelar 2500-1500 taun SM, tinangtu babalayan nu aya di Gunung Batu ogé miboga umur nu panjang, kira-kira 4000 taunan lamun diitung nepi ka ayeuna mah (abad 21).
Ngeunaan hal ieu perlu diperhatikeun pamadegan Agus Arismunandar (2006:2) nu nyodorkeun pamadegan yén tradisi mégalitik henteu ngan lumangsung di jaman prasajarah wungkul, tapi bisa terus nembus nepi ka jaman sajarah.
Ku kituna patilasan di Gunung Batu jeung patilasan-patilasan lainna nu aya di wewengkon Bogor lain dijieunna dina jaman prasajarah wungkul, tapi bisa jadi ogé aya anu dijieun dina jaman sajarah. Lamun kitu iraha dijieunna atawa diadegeunana babalayan di Gunung Batu?
Nangtukeun iraha-irahana diadeugeunana mah lain pagawéan anu sagawayah bari jeung diduga-duga, tapi kudu diayakeun panalungtikan nu inténsif ku para ahlina nepi ka meunang kacindekkan nu pasti.
Babalayan di Gunung Batu téh mangrupa hiji patilasan karuhun, hiji tanda yén maranéhanana harita geus miboga budaya nu mandiri. Ku ayana babalayan éta, urang bisa nyawang kaayaan kahirupan karuhun urang anu pasti béda jeung kahirupan kiwari.
Ku kituna lian perlu ditaliti, babalayan téh perlu dijaga ku urang saréréa ulah nepi ka ilang atawa diruksak ku nu teu ngalarti saperti babalayan Arca Domas di Cikopo Selatan anu ayeuna ngan kari ngaranna wungkul. Lamun diantep, jaganing isuk pagéto, harésé deui maluruhna, nu antukna urang leungiteun udagan, poékkeun, bari teu apal ka lalakon sorangan. Cag!

Inotji Hajatullah
Pustakawan & Dosén Paguron Luhur
di Bogor

Nur Asiah, Ngadongéng Sunda jeung Resep Maca Buku

2009-07-10T14:04:00.000+07:00

Henteu réa nonoman atawa wanoja jaman kiwari anu masih kénéh mikaresep kana dongéng, hususna dongéng Sunda. Komo nu miboga kamampuh ngadongéng ku basa Sunda mah, bakal leuwih hésé deui néanganana. Mun aya ogé rumaja model kieu, di Bogor mah sigana bisa diitung ku ramo.
Ti nu saeutik téh salasaurangna nyaéta Nur Asiah. Mojang pituin Bogor ieu kungsi mintonkeun kamotékaranana ngadongéng Sunda di sela-sela acara miéling tepung taun Paguyuban Pasundan ka-95. Harita Asiah ngadongéng ngeunaan Déwi Sri anu dikenal dina carita mitos salaku déwi kasuburan.
Sikep, gaya cumarita, sarta paromanan siswa SMKN 1 Bogor ieu dina mawakeun dongéng Sunda téh matak narik ati pisan. Teu anéh mun para hadirin kataji ku panampilanana. Nur Asiah anu ayeuna diuk di kelas 12 jurusan akuntansi tandang dina acara ieu salila 12 menit. Manéhna meunang aprésiasi nu hadé pisan ti para panongton nu kalolobana mah miboga kareueus nu gedé kana budaya Sunda.
Kamampuhna sarta kaparigelanana ngadongéng Sunda jigana henteu datang kitu waé, tapi ngaliwatan hiji prosés anu panjang. Di lingkungan kulawargana, putra pasangan H. Ahmad Tasrif (suwargi)-Hj. Kusmiat, sapopoéna masih gunemcatur dina basa Sunda. Katambah-tambah Nur Asiah ogé ti leuleutik kénéh geus resep maca buku. Di antarana tangtu waé buku-buku carita basa Sunda.
Sabenerna can pati lila Nur Asiah neuleuman dongéng Sunda téh. Kakara dina taun 2006, sawaktu manéhna diuk di kelas 10 seméster hiji kapéto jadi wawakil ti sakolana pikeun milu pasanggiri ngadongéng Sunda tingkat SMA sa-Kota Bogor. Harita mojang nu ayeuna nincak umur 17 taun ieu --sweet seventeen ceuk budak ayeuna mah-- langsung meunang jadi pinunjul ka-tilu.
Iwal ti miboga bakat cumarita, pangais bungsu ti opat dulur ieu ogé meunang pangrojong sarta bimbingan ti pihak sakolana, utamana mah ti guru basa Sundana. Kamampuhna terus diasah nepi ka dina pasanggiri ngadongéng Sunda tingkat SMA taun 2008 anu limangsung bulan Juni kaliwat, Nur Asiah meunang jadi pinunjul ka hiji.
Ku Dinas Pendidikan Kota Bogor, Nur Asiah dibéré kasempetan jadi wawakil Kota Bogor dina pasanggiri ngadongéng Sunda tingkat SMA sa-Provinsi Jawa Barat di Bandung bulan Juli kamari. Hanjakal harita mah manéhna can meunang nomer.
Disagédéngeun dongéng Sunda, mojang anu ayeuna nganjrek di Désa Ciparigi Bogor Utara ieu miboga bakat dina hal pidato Sunda. Kungsi manéhna miluan pasanggiri pidato Sunda jeung hasilna ogé teu nguciwakeun.
Sok sanajan geus miboga préstasi nu bisa dipikareueus, Nur Asiah sorangan can ngarasa puas. “Kedah seueur diajar deui,” pokna téh. Manéhna ogé kungsi nyaritakeun pangalamanana miluan pasanggiri di Bandung. “Di ditu mah ngadongéng téh henteu ngan cumarita wungkul,” imbuhna. Nurutkeun kasaksénna, wawakil ti daérah séjén mah pada ngagarunakeun alat bantu. Aya anu sabari ngacapi, aya nu make golék atawa bonéka, jeung rupa-rupa deui.
Kasempetan tandang di tingkat Provinsi geus nambah pangalamanana jeung bisa dijadikeun modal pikeun terus ngasah kamampuhna sangkan leuwih alus deui. Pangrojong ti pihak séjén di luar sakola jeung Dinas Pendidikan ogé diperlukeun pisan. Upamana radio-radio anu aya di sakuliah Bogor méré lolongkrang waktu pikeun Nur Asiah tandang ngadongéng. Hal ieu bisa jadi kampanyeu nu jitu pikeun generasi muda Sunda lianna nu dina danget ieu geus teu pati maliré kana basa jeung budayana sorangan. (DH/HMA)

Basa Sunda di Kalangan Rumaja Kota Bogor

2009-07-10T10:22:00.000+07:00

Ku : W.S. Sukmawati

“Basa téh cicirén bangsa” , éta hiji ungkara anu nuduhkeun yén basa téh mangrupa ciri hiji bangsa. Naon nu ngabédakeun urang Sunda, urang batak, urang jawa, jeung séké sélér lainna di Indonésia?
Tangtu salian masing- masing miboga kabudayaan nu mandiri, nu panggancangna kaciri téh tina basana, nyaéta basa nu digunakeun di wewengkon atawa lingkungan hiji sélérbangsa jeung nu digunakeun ku sélérbangsa éta baé. Pon kitu deui basa Sunda nyaéta basa nu digunakeun ku masarakat sélér bangsa sunda nu hirup kumbuh di tatar sunda samalah aya ogé anu disaluareun wewengkon tatar sunda.
Di wewengkon Jawa Barat , keur sabagian gedé masarakatna aya kamungkinan basa Sunda téh mangrupa basa Indung. Naon ari basa Indung téh? Basa indung teh nyaéta basa daérah. Ogé harti séjénna basa nu digunakeun ku indung /kolot ka anakna. Ngan dina palebah dieu ayeuna mah teu bisa dijadikeun katangtuan, sabab réa indung-indung Sunda nu sanajan kulawargana asli Sunda jeung cicing di tatar sunda , tara daraékeun ngagunakeun basa Sunda ana nyarita jeung anakna téh.
Hal éta kamungkinan ku ayana anggapan basa Sunda téh ajénna sahandapeun basa Indonésia jeung jauh sahandapeun basa Inggris atawa basa asing lianna. Saupama kabeh indung jeung bapa urang Sunda geus teu daraékeun deui ngagunakeun basa sunda jeung barudakna, tangtu kahareupna basa Sunda téh moal aya nu ngagunakeun deui dina kahirupan sapopoé, mun geus kitu basa Sunda téh geus tangtu kana paéhna.
Kalungguhan basa Indung saperti kitu téh lain ngan saukur kaalaman ku basa Sunda wungkul tapi ogé ku basa-basa indung séjénna di sakuliah dunya, nu ti taun ka taun narungtutan laleungitan.
Hal éta ngajadi kahariwang balaréa nepika United National, Scientifik, and Cultural Organization (UNESCO), badan PBB dina widang élmu pangaweruh jeung kabudayaan , ti mimiti 17 Novémber 1999 geus netepkeun 21 Fébruari sabagé Poé Indung Internasional. Tina ieu program téh UNESCO umajak sangkan sapoé éta mah nyaéta tanggal 21 Februari sakumna masarakat dunya ngagunakeun basa daérahna/basa indungna masing-masing.
Mun dilenyepan, basa téh mangrupa kurnia Illahi nu taya hinggana, jadi geus sawajarna mun urang nu mibanda hiji basa, kudu boga kasadaran pikeun ngamumulé jeung ngarumat basa sangkan henteu leungit kitu baé. Lamun nilik kana kagunaana basa téh miboga kagunaan (fungsi) sabagé alat komunikasi dina nepikeun kahayang, karep, jeung parasaan nu tangtu baé aya maksud jeung tujuanana, di antarana nyaéta:
1. Kagunaan Kognitif. Tegesna basa téh digunakeun pikeun nepikeun élmu pangaweruh.
2. Kagunaan Konatif/Persuasif. Tegesna basa téh digunakeun pikeun mangaruhan batur, supaya nurut kana kahayang nu nyarita.
3. Kagunaan Éstétis. Tegesna basa téh digunakeun pikeun ngagambarkeun rasa kaéndahan (stilistika).
4. Kagunan Fatis. Tegesna nuwuhkeun rasa kataji (hormat, simpatik). Carana nyaéta bisa nyusun kecap, intonasi jeung rétorika (élmu nyarita).
Dina raraga miara hirup huripna basa Sunda , pamaréntah daérah Jawa Barat geus ngaluarkeun Pérda Provinsi Jawa Barat no. 5 taun 2003 nu eusina Pamaréntah nangtayungan jeung miara basa, budaya katut aksara Sunda. Tangtu baé teu cukup ngan saukur ayana Pérda tapi ogé kudu dibarengan ku gawé bareng antara sakabéh masarakat Sunda dina nanjeurkeun ajén inajén basa Sunda téh.
Tina Sumber wikipédia.org nyebutkeun yen basa Sunda téh digunakeun ku 15 nepi ka 27 juta urangna di Jawa Barat, jumlah ieu téh kaitung saeutik mun dibandingkeun jeung populasi padumuk di Jawa Barat nu lobana 39.130.756. Kanyataan nu kudu sagancangna disanghareupan jeung dibebener ku sakabéh masarakat Sunda.
Masalah Basa Sunda di Kalangan Rumaja Bogor
Sanajan can aya survéy nu pasti karék ngan saukur panitén salila dumuk di kota Bogor asana téh basa Sunda geus teu pati populér pangpangna mah di kalangan para rumaja utamana rumaja nu dumuk di kota, ari rumaja nu aya di désa-desa mah masih kénéh loba nu maké basa Sunda sanajan nungtutan narurutan maké basa Indonésia nu kadangkala direumbeuy ku basa asing (Inggris) sagala.
Asa arang langka ngadéngé boh di sakola, di angkot, di masjid, di Mall, di terminal, di pasar,di tempat wisata atawa dimana baé rumaja nu daék ngagunakeun basa Sunda keur basa campur gaul sapopoé.
Kaayaan kitu téh bakal ngabalukarkeun ayana pegat komunikasi (eureunna) dina nyarita basa Sunda, Hal ieu téh disababkeun ku sababaraha faktor. Nu kahiji di lingkungan kulawarga maranéhna geus teu daraékeun ngagunakeun basa Sunda salaku basa Indung. Kaayaan kitu téh saperti geus diterangkeun di luhur ku ayana sikep ti papada kolotna nu geus teu daraék ngajak cumarita ku basa Sunda ka barudakna (ari lain betus rasa dina nyarékan mah!) ku alesan sieun salah, ngarah pinter basa Indonésiana di sakola, jeung réa-réa deui. Nu kadua dina campur gaul di sakola atawa di lingkungan imah jeung masarakat teu ngarojong maranéhna (para rumaja) pikeun nyarita basa Sunda sacara inténsif.
Titénan ku urang ayeuna, loba sakola-sakola anu miboga English Day, maranéhna ngarasa reueus mun geus bisa nerapkeun program ieu téh da ngarasa pangmajuna, pangmodérnna., tapi euweuh sakola anu miboga program poé nyarita basa Sunda, ku sabab dianggap euweuh gunana. Tapi mun sakola nganggap aya gunana sanajan bari titatarajong ogé dina ngagunakeunana pihak sakola bakal konsistén jeung ngarojong nerapkeun program poé nyarita basa Sunda ieu téh.
Faktor séjénna nu teu éléh mangaruhan pareumna sumanget rumaja dina ngagunakeun basa Sunda, ku euweuhna optimalisasi mangpaat tina téhnologi informasi. Contona média éléktronik saperti siaran radio. Hésé pisan manggihan acara dina basa Sunda anu ségménna keur para rumaja, ogé média televisi, lain bohong mun di Bogor mah hésé nangkep siaran TV nu maké basa Sunda samalah Télévisi lokal nu dipiharep bisa mopulérkeun basa Sunda di kalangan rumaja gé can aya nu prakna makalangan.
Aya alesan, saeutikna rumaja Bogor nu daék ngagunakeun basa Sunda téh ku sabab nganggap basa Sunda téh hésé, utamana ku nu disebut Undak-usuk Basa téa. (UUBS). Palebah dieu guru-guru di sakola kudu bisa nétélakeun jeung méré kayakinan ka murid-muridna yén dina ngagunakeun basa Sunda tong teuing mikiran sieun salah nu penting mah asal bisa kaharti heula kagunaan (fungsi) komunikasina , saupama geus ngarasa percaya diri (teu éra jeung teu sieun salah) dina ngagunakeun basa Sunda sanajan basajan ogé tinggal dilelempeng jeung dibebener kudu kumaha alusna, jeung omat urang ulah cawadan ka batur atawa tong buru-buru ngageunggeureuhkeun mun ngadéngé batur salah dina nyarita basa Sunda téh tapi kudu ngoréksi kalawan lantip jeung arif samalah alusna mah dibarung ku méré tuladan atawa nyontoan bari jeung henteu siga ngaguruan.

Masalah undak- usuk basa téh karasa jadi masalah panggedéna di masarakat kota Bogor mah utamana para rumaja, padahal nu pangpentingna mah biasakeun heula nyarita basa Sunda ngarah urang loba nyangkem kosakata-kosakata atawa kabeungharan kecap basa Sunda nu éngkéna jadi bekel pikeun kaparigelan ngagunakeun basa Sunda sok komo di Bogor mah mibanda loba kecap wewengkon atawa dialék nu bisa nambahan kabeungharan jeung kajembaran kecap.
Dina hiji artikelna, budayawan jeung ahli basa Ajip Rosidi, umajak ka sakumna urang Sunda sangkan ngagunakeun basa Sunda lamun nyarita jeung papada urang Sunda. Boh dina riungan atawa dimana baé. Keun baé basa Sunda-na teu luyu jeung undak usuk basa ogé. Lantaran undak usuk basa lain asli Sunda. Umurna gé kakara kurang leuwih saabad satengah. Teu kudu sieun disalahkeun kusabab undak usukna teu bener.
Anggap baé, kekecapan nu diatur ku undak usuk téh sinonim. Teu kunanaon kalimahna pasoléngkrah, nurutkeun aturan undak usuk. Dapon nyarita dina basa Sunda. Mending kénéh nyarita dina basa Sunda sanajan henteu luyu jeung aturan undak usuk. Manan ku sabab sieun salah, antukna léok deui kana basa Imdonésia jeung cul ninggalkeun basa Sunda.
Dina ngungkulan kaparigelan undak usuk basa nu raket kaitanana jeung tatakrama basa tong teuing gurung gusuh dipaksakeun, da ngagunakeun tatakrama basa mah hasil tina diajar. Numutkeun Drs. H. R. Hidayat Suryalaga aya carana dina ngagunakeun tatakrama basa téh , nyaéta:
1. Sering merhatikeun batur nu basana luyu tur merenah (baik dan benar).
2. Sering maca buku nu bérés susunan basana.
3. Aya sikep kritis waktu maca atawa mun ngabandungan batur nu keur cacarita.
4. Biasakeun nyarita ngagunakeun basa nu luyu tur merenah.
5. Keur latihanana kudu dibiasakeun nyarita ulah rusuh teuing, jadi aya kasempetan pikeun milih jeung nyusun kalimah..
Dina masalah ieu mah tinangtu pihak sakola nu kudu bener-bener ngajarkeun pangaweruh ngeunaan tatakrama basa supaya para rumaja teu nepi ka poékeun kana hal éta.
Lamun urang di masarakat geus rempug jukung babarengan, sareundeuk saigel sabobot sapihanean dina narékahan miara jeung ngamumulé basa Sunda tinangtu budaya mopohokeun jeung ningalkeun nyarita basa Sunda utamana dikalangan rumaja téh bisa dikurangan.
Luyu jeung pedaran Budayawan jeung seniman Bogor Bapa Éman Sulaéman, nandeskeun yén urang ulah poho kana sajarah. Kota bogor téh tempat nanjeurna kadigjayaan Pakuan atawa karajaan Pajajaran anu miboga ajén inajén sajarah budaya nu kacida luhungna, sapantesna mun basa Sunda téh tetep dirumat, dimumulé, digunakeun ku sakabéh masarakatna, apanan basa téh tihangna hiji kabubayaan.
Jadi kacida pisan ironisna lamun di kota anu tadina kungsi ngadeg karajaan linuhung nu kawentar, nu hartina puseur peradaban manusa Sunda , tapi ari basana mah geus teu payu dipaké ku masarakat kiwari. Kapan lamun geus taya basa nu jadi ciri kabudayaan hiji bangsa hartina leungit ogé sélérbangsa jeung kabudayaanana pikeun salilana. Naha éta jalan nu rék dipilih ku urang sararéa? Cag.

WS. Sukmawati
Ngawulang Basa Sunda di SMAN 3 Bogor

PARIBASA

2009-06-13T15:17:00.003+07:00

Ayakan Tara Meunang Kancra
Hartina : Nu bodo jeung nu pinter moal sarua darajatna jeung pangasilanana

Jabung Tumalapung, Sabda Tumapalang
Hartina: Milu nyaritakeun hiji perkara, sakapeung nempasan omongan batur, nyaeta-nyaeta jiga nu nyaho, turtaning (padahal) teu nyaho nanaon.

Kajeun Kéndor Ngagémbol, Tibatan Gancang Pincang
Hartina : Pagawéan urang téh kajeun teuing lila anggeusna, tapi hadé. Ieu téh leuwih utama ti batan gagancangan migawéna, tapi hasilna goréng

Mun teu ngoprék,moal nyapék.
Mun teu ngakal, moal ngakeul.
Mun teu ngarah, moal ngarih.
Hartina: Lamun teu digawé, nyiar kipayah, tangtu pisusaheun pikeun hirup, kumaha petana bisa dahar jst.

Nu asih dipulang sengit, nu haat dipulang moha
Hartina : Nu hade jeung loba jasana ka diri urang, dinyenyeri ku urang, ku omongan atawa kalakuan anu goreng

Sahérang-hérangna cibéas, moal hérang cai cisumur
Hartina: Sasarina lamun geus aya pacéngkadan, sok tara bisa hadé deui cara baréto saméméh aya pasalia pikir.

Ulah Unggut Kalinduan, Ulah Gedag Kaanginan.
Hartina : Ulah kagoda, kaganggu atawa kabengbat ku rupa-rupa, lamun urang keur nyanghareupan hiji maksud anu hade

2009-05-09T15:39:00.001+07:00